Vận động viên U70

Ở thôn Hang Hút, xã Sơn Dương, bà Lương Thị Tuyến, Trưởng ban công tác Mặt trận, dân tộc Nùng ở tuổi 68 vẫn miệt mài gắn bó với môn thể thao tung còn. Từ niềm đam mê thuở nhỏ, bà không chỉ đạt nhiều thành tích tại các hội thi thể thao mà còn tích cực truyền dạy cho thế hệ trẻ, góp phần gìn giữ và lan tỏa một trò chơi dân gian truyền thống trong đời sống cộng đồng.

Đoạt hơn 20 huy chương

Một, hai, ba… quả còn liên tiếp được tung lên, xoáy gió rồi hướng thẳng về phía chiếc vòng treo cao giữa sân nhà văn hóa thôn Hang Hút, xã Sơn Dương. Tiếng gọi nhau, tiếng đếm nhịp, tiếng reo vui nối tiếp nhau tạo nên một không khí tập luyện sôi nổi, không khác gì một sân thi đấu thu nhỏ giữa bản làng.

Bà Tuyến đoạt Huy chương Vàng tại Hội thi thể thao các dân tộc thiểu số toàn quốc lần thứ XIV khu vực I năm 2025.

Giữa những người đang tập luyện, một dáng người nhỏ nhắn nhưng dứt khoát nổi bật lên trong từng nhịp tung. Mái tóc điểm bạc theo năm tháng, nhưng động tác vẫn chắc, đều và chuẩn xác. Đó là bà Lương Thị Tuyến, Trưởng ban công tác Mặt trận thôn, hàng thập kỷ giữ lửa cho một môn thể thao dân tộc, bộ môn tung còn.

Sinh năm 1958, lớn lên giữa núi rừng Cao Bằng, tuổi thơ của bà Tuyến gắn bó với những mùa hội làng rộn ràng. Khi ấy, mỗi quả còn tung lên không chỉ là trò chơi, mà còn gửi gắm ước vọng về mùa màng no đủ, tình duyên và hạnh phúc. Cô bé Tuyến ngày ấy thường chỉ đứng bên ngoài quan sát, chăm chú nhìn từng đường kim mũi chỉ của các bà, các mẹ bên bếp lửa.

Bà nhớ lại: “Ngày bé, cứ đến dịp hội làng, các bà, các mẹ ngồi bên bếp lửa, tay thoăn thoắt thêu quả còn. Màu sắc rất đẹp mang đặc trưng của người dân tộc Nùng chúng tôi. Nhìn mãi rồi tôi học theo, cũng muốn làm quả còn cho riêng mình”.

Từ những mảnh vải nhặt nhạnh được, cô bé Tuyến tập tành khâu nên những quả còn đầu tiên của riêng mình. Những buổi chiều theo gia đình ra đồng gặt lúa, khi công việc tạm ngơi, Tuyến lại cùng bạn bè tung còn trên những thửa ruộng vừa gặt xong. Từ những lần chơi giản dị ấy, niềm yêu thích cứ lớn dần, âm thầm theo bà suốt những năm tháng trưởng thành.

Lớn lên, lập gia đình, rồi cùng chồng về vùng kinh tế mới lập nghiệp ở Tuyên Quang, cuộc sống bộn bề nhưng trái còn vẫn không rời khỏi tâm trí người phụ nữ ấy. Những buổi sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể thao bà luôn là người xung phong đi đầu.

Thế nhưng phải đến năm 2008 khi đã ở cái tuổi ngũ tuần 50, bà mới có cơ hội thực sự bước vào thi đấu. “Ngày đầu đi thi, mới biết mình có năng khiếu”, bà cười nhớ lại. Từ cấp xã, rồi thi giải ở tỉnh, đến khu vực, rồi toàn quốc. Từ đó đến nay, bà đã giành hơn 20 huy chương vàng, bạc, đồng, ở các nội dung đơn nữ, đôi nữ và đôi nam nữ.

Đặc biệt, tại Hội thi thể thao các dân tộc thiểu số toàn quốc lần thứ XIV khu vực I năm 2025, bà giành hai huy chương vàng (đơn nữ, đôi nữ) và một huy chương bạc (đôi nam nữ). Trước đó, bà cũng là gương mặt quen thuộc trong các hội thi thể thao tại các chương trình “Qua những miền di sản Việt Bắc” hay Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Đông Bắc.

Quả còn bay lên

Ở tuổi 68, mỗi lần bước vào sân, bà vẫn giữ phong thái điềm tĩnh của một vận động viên dày dạn kinh nghiệm. Bí quyết của bà không chỉ là thể lực mà còn là sự chính xác và tâm lý vững vàng.

“Trước khi tung còn, phải thử cảm giác từ quả còn đến vòng còn. Tay, chân phải phối hợp, khi nhắm vào vòng còn cần giữ tâm thật tĩnh. Tin vào mình thì còn sẽ bay trúng”, bà chia sẻ.

Trước mỗi giải thi đấu vào sáng sớm hay cuối giờ chiều mỗi ngày, tại nhà văn hóa thôn Hang Hút lại rộn ràng. Cột tre, vòng còn, sân tập, tất cả đều do chính bà Tuyến và người dân trong thôn tự dựng nên để tập luyện.

Đến nay, tròn 45 năm tuổi Đảng, bà Tuyến luôn phát huy vai trò nêu gương của người đảng viên. Không chỉ tận tụy với công việc ở cơ sở, bà còn tích cực vận động bà con tham gia luyện tập thể thao, đặc biệt là môn tung còn, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Đội tung còn của thôn hiện có 4 vận động viên nòng cốt gồm bà Tuyến, anh Lương Văn Xây, chị Lương Thị Vân và anh Hoàng Văn Chương. Tuy nhiên, điều khiến bà vui nhất không phải là thành tích, mà là sự tiếp nối của thế hệ trẻ.

Trong số đó có cháu gái bà là Lương Thị Lệ Quyên và cháu trai Phùng Thế Kiệt. Cầm quả còn trên tay, Kiệt chia sẻ: “Bà kể nhiều chuyện về quả còn, về đi thi, nên cháu thích lắm”.

Không chỉ dạy kỹ thuật, bà Tuyến còn hướng dẫn các cháu nhỏ cách làm quả còn, từ chọn vải, nhồi cát đến làm tua sao cho không bị cản gió. Những buổi tối, ánh đèn trong nhà bà luôn sáng đều, nơi lũ trẻ tập thêu, tập khâu, học cách tạo nên những quả còn của riêng mình.

Với bà Tuyến, tung còn không đơn thuần là một môn thể thao, mà còn là một phần hồn của văn hóa dân tộc. Vì vậy, bà luôn chủ động vận động con cháu, bà con trong thôn tham gia tập luyện, tổ chức thi đấu để trò chơi này không bị mai một.

Ông Nguyễn Thiên Toản, Chủ tịch Hội người cao tuổi xã Sơn Dương cho biết: “Bà Lương Thị Tuyến là hội viên người cao tuổi tiêu biểu, tích cực tham gia môn tung còn, một trò chơi dân gian truyền thống. Dù tuổi cao, bà vẫn giữ được sự nhanh nhẹn, dẻo dai và tinh thần thi đấu nhiệt tình, góp phần làm sôi nổi các hoạt động văn hóa, thể thao tại địa phương.

Không chỉ rèn luyện sức khỏe cho bản thân, bà Tuyến còn là tấm gương lan tỏa phong trào “sống vui, sống khỏe, sống có ích” trong cộng đồng, tích cực gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc”.

Bài, ảnh: Mai Dung