Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Nâng cao năng lực tự cường trước các biến động

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 sẽ tạo cơ hội để các quốc gia tăng cường hợp tác nhiều hơn nữa để nâng cao năng lực chống chịu, từ đó nâng cao khả năng sẵn sàng ứng phó với các thách thức.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Trưởng đoàn các nước ASEAN tham dự phiên khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 9-10/6 với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, lấy Người dân làm trung tâm.”

Đây là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì tổ chức sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và quá trình kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước.

Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao (Bộ Ngoại giao) đã chia sẻ với báo chí về một số nội dung nổi bật của sự kiện này.

'Chạm' đến những vấn đề người dân ASEAN quan tâm

- Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 cũng diễn ra trong bối cảnh ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các kế hoạch chiến lược nhằm xây dựng một cộng đồng tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm. Xin ông chia sẻ một số điểm nổi bật của Diễn đàn năm nay?

Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn: Cùng với sự tham gia của cả các cơ quan Chính phủ lẫn các đại diện không chính thức của các thành phần khác trong cộng đồng như giới học giả, giới doanh nghiệp, báo giới, cũng như các tổ chức khu vực và quốc tế đại diện cho người dân, chúng ta hy vọng sẽ tạo ra một không gian cởi mở và sáng tạo. Từ đó, các bên có thể cùng nhau tìm ra những giải pháp đột phá để giúp ASEAN hiện thực hóa được tương lai của mình.

Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao. (Ảnh: BNG)

Diễn đàn lần thứ ba này có rất nhiều đổi mới so với các diễn đàn trước đây, đặc biệt là ở sự tham gia của các thành phần đông đảo và đa dạng hơn. Điểm nhấn đầu tiên chính là sự tham gia lần đầu tiên của các chính đảng ASEAN để cùng thảo luận về cách thúc đẩy hợp tác giữa các chính đảng, qua đó cùng chung tay hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Thứ hai là sự tham gia của lãnh đạo các thành phố lớn của ASEAN. Sự hiện diện của các thành phố này vô cùng quan trọng vì đây là nơi hội tụ đông đảo người dân, hội tụ sự tăng trưởng và cũng là các trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học công nghệ của các nước ASEAN. Khi có sự tham gia hợp tác của các thành phố này, ASEAN sẽ gia tăng được hiệu quả hợp tác và thúc đẩy tổ chức ASEAN tiến tới mục tiêu chung một cách nhanh chóng hơn.

Cuối cùng, một nhân tố và thành phần không thể thiếu trong các Diễn đàn Tương lai ASEAN chính là sự tham gia của lực lượng thanh niên trẻ, những người mà chúng tôi gọi là những nhà lãnh đạo ASEAN tương lai. Đây là một cấu phần rất sáng tạo và luôn luôn tạo ra được sự bất ngờ bởi tư duy rất cởi mở, sáng tạo và hướng đến tương lai của giới trẻ.

Họp báo quốc tế về Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 tại Học viện Ngoại giao (Hà Nội). (Ảnh: BNG)

- Xin ông cho biết một số ưu tiên chính của Diễn đàn Tương lai ASEAN năm nay?

Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn: Thông điệp cốt lõi mà chúng tôi muốn truyền tải là Việt Nam đang chủ động đóng góp, với tư cách là một thành viên có trách nhiệm, vào tiến trình đóng góp cho Cộng đồng ASEAN.

Kể từ khi Việt Nam khởi xướng Diễn đàn Tương lai ASEAN, mục tiêu của sáng kiến này luôn là hỗ trợ các kênh hợp tác chính thức của ASEAN, qua đó đóng góp vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Do đó, hàng năm, Việt Nam đều lựa chọn chủ đề của Diễn đàn theo hướng hỗ trợ các ưu tiên và chương trình nghị sự của nước giữ vai trò Chủ tịch ASEAN trong năm đó. Chủ đề của Diễn đàn năm nay do Việt Nam tổ chức rất tương đồng với chủ đề Năm Chủ tịch ASEAN của Philippines, với mong muốn Diễn đàn Tương lai ASEAN có thể hỗ trợ vai trò Chủ tịch ASEAN và đóng góp vào những nỗ lực chung của ASEAN trong tiến trình xây dựng Cộng đồng.

Ưu tiên thứ hai của Việt Nam là xây dựng một diễn đàn mở, nơi các bên liên quan có thể cùng trao đổi về cách thức hỗ trợ ASEAN và hỗ trợ các ưu tiên của nước Chủ tịch theo cách tiếp cận hướng tới tương lai. Chúng tôi mong muốn tạo thêm giá trị cho các cuộc thảo luận trong ASEAN cũng như giữa ASEAN với các đối tác, qua đó đóng góp vào tiến trình phát triển chung của khu vực.

Thứ ba, chúng tôi tập trung vào những vấn đề thiết thực đối với người dân ASEAN, đặc biệt là các thách thức của thời đại hiện nay. Vì vậy, chương trình nghị sự của Diễn đàn năm nay đề cập nhiều chủ đề mà cả chính phủ và người dân ASEAN đều quan tâm, như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tái cấu trúc nền kinh tế, năng lực tự cường của người dân hay tìm kiếm những cách thức hiệu quả hơn để giải quyết xung đột trong khu vực và trên thế giới.

Thủ tướng Lê Minh Hưng đón Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội kiến Thủ tướng Campuchia Hun Manet thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đến Hà Nội, bắt đầu thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

- Ban Tổ chức AFF 2026 có kỳ vọng như thế nào về kết quả của Diễn đàn trong vai trò là một nền tảng kết nối ý tưởng, đối thoại và chính sách?

Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn: Chúng tôi mong muốn tạo ra một không gian mở để tất cả các bên liên quan có thể tương tác với nhau. Sự tương tác giữa các nhóm đối tượng khác nhau là vô cùng quan trọng, bởi nó giúp các nhà hoạch định chính sách lắng nghe tiếng nói của giới trẻ, cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu. Những tương tác đó sẽ tạo điều kiện cho nhiều ý tưởng mới xuất hiện.

Chúng tôi cũng kỳ vọng Diễn đàn sẽ khuyến khích mọi người suy nghĩ xa hơn để từ đó đề xuất những giải pháp hướng tới tương lai.

Tăng khả năng chống chịu trước các thách thức

- Diễn đàn năm nay là lần đầu tiên Việt Nam tổ chức hội nghị của lãnh đạo các thành phố lớn của ASEAN. Ông đánh giá hội nghị có tác động tích cực như thế nào đối với các mục tiêu chung của Diễn đàn?

Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn: Sáng kiến này được đưa ra nhằm huy động sự hợp tác của các thành phố lớn trong khu vực để cùng trao đổi về các chủ đề rất nóng bỏng và mang tính thời sự hiện nay. Ví dụ như làm thế nào để xây dựng các thành phố thông minh, hay làm thế nào để huy động được lực lượng và sức mạnh của tất cả các thành phần kinh tế nhằm góp phần kết nối giữa các thành phố.

Hội nghị cũng góp phần thúc đẩy đối thoại và chia sẻ các bài học kinh nghiệm hay giữa các thành phố lớn của ASEAN để giúp khắc phục và giải quyết các vấn đề nổi lên, chẳng hạn như vấn đề ô nhiễm môi trường hay việc làm thế nào để tăng trưởng kinh tế một cách bền vững, bao trùm và người dân có thể thực sự thụ hưởng được các lợi ích của những sự tăng trưởng đó.

Hiện nay, đang có rất nhiều vấn đề đặt ra đối với các đô thị lớn của ASEAN, việc chúng ta cùng thúc đẩy hợp tác giữa các thành phố này sẽ góp phần giải quyết các vấn đề chung của toàn khối, đồng thời tăng cường sự hợp tác gắn kết giữa các quốc gia ASEAN với nhau.

ttxvn-thu-tuong-le-minh-hung-du-phien-toan-the-hoi-nghi-cap-cao-asean-lan-thu-48-0805-1.jpg

thu-tuong-le-minh-hung-du-phien-toan-the-hoi-nghi-cap-cao-asean-lan-thu-48-0805-3-8064-7459.jpg

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Trưởng đoàn các nước ASEAN tham dự phiên khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Trưởng đoàn các nước ASEAN tham dự phiên khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

- Ông có đánh giá như thế nào về mức độ sẵn sàng cũng như cách tiếp cận tổng thể của ASEAN trong việc ứng phó với các thách thức khu vực và toàn cầu hiện nay?

Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn: Một trong những ưu tiên quan trọng của ASEAN, cũng như của Việt Nam và nhiều quốc gia Đông Nam Á là tăng cường khả năng chống chịu trước những biến động sâu sắc hiện nay. ASEAN cần phối hợp chính sách chặt chẽ hơn và tăng cường hợp tác nhiều hơn nữa để nâng cao năng lực chống chịu, từ đó nâng cao khả năng sẵn sàng ứng phó với các thách thức.

ASEAN là một “ngọn hải đăng của hy vọng” - một trong những thế mạnh nổi bật của ASEAN chính là khả năng xây dựng và duy trì mạng lưới đối tác rộng khắp trên toàn thế giới.

Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao

Đó cũng chính là điều mà chúng tôi mong muốn thúc đẩy thông qua AFF: Tìm kiếm những cách tiếp cận mới và sáng tạo để các quốc gia thành viên ASEAN tăng cường hợp tác với nhau cũng như với các đối tác, qua đó củng cố khả năng chống chịu của ASEAN, thích ứng tốt hơn với các thách thức hiện tại và chuẩn bị tốt hơn cho những biến động sẽ tiếp tục xuất hiện trong tương lai.

ASEAN là một “ngọn hải đăng của hy vọng” - một trong những thế mạnh nổi bật của ASEAN chính là khả năng xây dựng và duy trì mạng lưới đối tác rộng khắp trên toàn thế giới.

Trong suốt gần 60 năm phát triển, ASEAN đã từng bước xây dựng, thể chế hóa và củng cố nhiều khuôn khổ hợp tác với các đối tác trong khu vực cũng như ngoài khu vực.

Điều đó giúp ASEAN theo đuổi một đường lối đối ngoại độc lập và trung lập, mà không phụ thuộc quá mức vào bất kỳ đối tác nào. Đây là một trong những thế mạnh quan trọng của ASEAN, đồng thời cũng là nền tảng tạo nên vai trò trung tâm của ASEAN ngày nay. Đó là khả năng duy trì mạng lưới đối tác rộng khắp theo mọi hướng.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, tôi cho rằng mạng lưới đó vẫn có thể tiếp tục được củng cố và mở rộng hơn nữa. Đây cũng là điều mà AFF mong muốn đóng góp, thông qua việc thúc đẩy kết nối giữa nhiều nhóm chủ thể khác nhau.

- Xin trân trọng cảm ơn ông./.

Theo Vietnamplus