Sáng 11/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI; kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.
Không nên đánh đồng việc có văn bản trả lời với việc hoàn thành trách nhiệm giải quyết
Nêu ý kiến tại phiên họp, các đại biểu Quốc hội dẫn số liệu báo cáo cho thấy 854 trên tổng số 855 kiến nghị của cử tri đã được giải quyết, trả lời, đạt 99,9%, cho rằng đây là kết quả đáng ghi nhận, thể hiện sự nghiêm túc, trách nhiệm của các cơ quan trong việc tiếp nhận, xử lý và trả lời kiến nghị.
Tuy nhiên, theo đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa), việc đánh giá chất lượng giải quyết kiến nghị của cử tri không chỉ căn cứ vào số văn bản đã trả lời, số đơn đã chuyển hoặc số lượt công dân đã tiếp, mà phải căn cứ vào việc những vấn đề người dân phản ánh đã được giải quyết đến đâu, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được bảo đảm như thế nào.
Đại biểu nêu một vấn đề đáng quan tâm là trong số 772 kiến nghị được Chính phủ, các bộ, ngành trả lời, có tới 601 kiến nghị thuộc nhóm giải trình, cung cấp thông tin cho cử tri. Đại biểu cho rằng, giải trình, cung cấp thông tin là cần thiết nhưng không đồng nghĩa với việc những bất cập mà cử tri phản ánh đã được khắc phục.
 |
| Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa). (Ảnh: DUY LINH) |
Một vấn đề có thể được giải thích đầy đủ về căn cứ pháp lý và thẩm quyền nhưng người dân vẫn tiếp tục gặp khó khăn. Một chính sách có thể được trả lời đúng quy định hiện hành, nhưng nếu quy định đó còn bất cập thì kiến nghị của cử tri cũng chưa được giải quyết thực chất.
Từ phân tích trên, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị cần phân loại rõ kiến nghị được giải quyết dứt điểm, kiến nghị đang triển khai, kiến nghị mới được giải trình và kiến nghị chưa được giải quyết. "Không nên đánh đồng việc có văn bản trả lời với việc hoàn thành trách nhiệm giải quyết", đại biểu nhấn mạnh.
Đối với kiến nghị tồn đọng, phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, nguyên nhân chậm trễ, giải pháp tháo gỡ và thời hạn hoàn thành. Riêng những kiến nghị chưa có lộ trình, phải khẩn trương xác định hướng xử lý, nếu chưa thể giải quyết thì phải nêu rõ lý do, căn cứ và thời điểm xem xét lại.
Cũng theo đại biểu, hoạt động giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội phải đi đến cùng kết quả thực hiện; bên cạnh giám sát việc gửi văn bản trả lời, cần kiểm tra thực tế, đối thoại với cử tri và đánh giá mức độ khắc phục vấn đề.
Đối với những kiến nghị lặp đi lặp lại ở nhiều địa phương, phải xem xét sửa đổi chính sách hoặc chấn chỉnh cách tổ chức thực hiện, không chỉ giải quyết từng trường hợp cụ thể riêng lẻ.
Cùng quan điểm về yêu cầu nâng cao chất lượng trả lời kiến nghị, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn thành phố Hải Phòng) cho rằng cần đánh giá việc trả lời trên cơ sở đáp ứng đúng nội dung và mục đích kiến nghị của cử tri.
Theo đại biểu, trong tổng số 855 kiến nghị, có 683 kiến nghị được phân loại là giải trình, cung cấp thông tin, chiếm khoảng 80%. Đây không phải là hạn chế tự thân, bởi nhiều vấn đề có thể được giải đáp đầy đủ thông qua việc giải trình, giải đáp chính sách. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: cử tri hỏi để hiểu quy định hay phản ánh bất cập và đề nghị thay đổi quy định.
Đại biểu dẫn trường hợp cử tri tỉnh Cà Mau đề nghị nghiên cứu chính sách cho phép người hoạt động không chuyên trách cấp xã đã hưởng chế độ tinh giản, sau đó được bố trí làm việc ở thôn, tổ dân phố không phải hoàn trả khoản trợ cấp đã nhận. Trong khi đó, nội dung trả lời chủ yếu viện dẫn quy định hiện hành về việc phải hoàn trả và đề nghị địa phương thực hiện đúng quy định.
Theo đại biểu, điều cử tri mong muốn không chỉ là được giải thích quy định mà còn là được xem xét sự phù hợp của chính sách. Vì vậy, câu trả lời cần làm rõ cơ quan chức năng có tiếp thu đề xuất sửa đổi hay không và căn cứ của việc tiếp thu hoặc chưa tiếp thu. Việc yêu cầu thực hiện đúng quy định hiện hành là cần thiết nhưng vẫn cần có ý kiến đối với đề xuất thay đổi chính sách.
Đại biểu đề nghị rà soát kỹ việc phân loại kiến nghị thuộc thẩm quyền địa phương. Thẩm quyền tổ chức thực hiện chính sách tại địa phương và thẩm quyền sửa đổi chính sách cần được phân biệt rõ. Với kiến nghị có nhiều nội dung, cần xác định trách nhiệm giải quyết từng phần.
Đồng thời, cần thống nhất yêu cầu đối với văn bản trả lời: nếu tiếp thu thì nêu hướng xử lý, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn; nếu chưa tiếp thu thì giải thích rõ lý do. Chất lượng trả lời cần được đánh giá qua việc giải đáp đúng vấn đề cử tri đặt ra.
Làm rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý các kiến nghị tồn đọng, kéo dài
Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh là theo dõi kiến nghị kéo dài đến kết quả cuối cùng, với những mốc tiến độ có thể giám sát được.
Theo Phụ lục số 4 của báo cáo, trong 511 kiến nghị từ các kỳ họp trước được theo dõi, có 213 kiến nghị đang giải quyết, trong đó 39 kiến nghị chưa có lộ trình. Đại biểu cho rằng đây là nhóm cần được tập trung rà soát, bởi khi chưa có mốc tiến độ, cả cử tri và cơ quan dân cử đều khó theo dõi, đánh giá trách nhiệm thực hiện.
 |
| Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn thành phố Hải Phòng). (Ảnh: DUY LINH) |
Đại biểu dẫn trường hợp kiến nghị về chế độ đối với giáo viên mầm non đã nghỉ công tác chưa được hưởng chế độ. Nội dung này đã được kiến nghị trong báo cáo giám sát năm 2024, tiếp tục được kiến nghị vào tháng 4/2026 và hiện được xác định lộ trình trình Chính phủ trong tháng 11/2026.
Đại biểu ghi nhận việc cơ quan chức năng đã xác định mốc trình cụ thể, song cho rằng đối với những người đã cao tuổi, đời sống khó khăn, điều họ mong đợi chính là thời điểm chính sách được ban hành và có thể tiếp cận chế độ. Vì vậy, tiến độ xử lý cần được theo dõi liên tục từ khâu xây dựng, trình ban hành đến tổ chức thực hiện.
Đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát các kiến nghị chưa có lộ trình để xác định thời hạn xử lý. Trường hợp chưa đủ điều kiện ấn định thời điểm hoàn thành, cần có thời hạn báo cáo phương án và những điều kiện cần giải quyết tiếp. Với kiến nghị đã trình cấp có thẩm quyền, cần làm rõ khâu còn vướng, trách nhiệm phối hợp và tiến độ tiếp theo.
Khi phải điều chỉnh thời hạn đã báo cáo, cơ quan có trách nhiệm cần giải thích nguyên nhân, thông báo mốc mới và tiếp tục cập nhật để cử tri giám sát. Đồng thời, cần ưu tiên những kiến nghị kéo dài liên quan trực tiếp đến người cao tuổi, người có công và người có hoàn cảnh khó khăn.
"Một kiến nghị được trả lời đầy đủ, được thực hiện đúng cam kết sẽ củng cố niềm tin của cử tri. Tôi đề nghị cụ thể hóa hơn nữa trách nhiệm giải trình và cơ chế theo dõi tiến độ, để mỗi kiến nghị đều được xem xét đúng bản chất và được theo dõi đến kết quả thực chất", đại biểu Việt Nga nêu rõ.
Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) cũng đề nghị làm rõ nguyên nhân của những nội dung chưa được giải quyết, xác định rõ vướng mắc về hồ sơ, trình tự thủ tục và trách nhiệm phối hợp hay quy định của pháp luật. Đồng thời, hướng dẫn xử lý tiếp theo, các cơ quan có trách nhiệm thực hiện và tiến độ giải quyết theo quy định.
Đặc biệt, đối với những vụ việc có vướng mắc về quy định pháp luật hoặc áp dụng pháp luật chưa thống nhất, đề nghị tổng hợp theo từng nhóm lĩnh vực để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung cho kịp thời.
Sẽ tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại ở cấp xã
Về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Dương Khắc Mai kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần quan tâm đánh giá thêm tình hình, nhất là việc chuyển tiếp các vụ việc phát sinh trước khi kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện.
Theo đó, nhiều vụ việc liên quan đến đất đai bồi thường, hỗ trợ tái định cư có hồ sơ được hình thành qua nhiều năm, trong đó có quyết định, tài liệu xác minh và kết quả xử lý của các cơ quan trước đây. Khi kết thúc hoạt động chính quyền cấp huyện, những hồ sơ này phải được bàn giao và tiếp tục giải quyết theo thẩm quyền đã được pháp luật quy định.
 |
| Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng). (Ảnh: DUY LINH) |
Đại biểu dẫn thực tiễn khảo sát tại một số xã cho thấy, vẫn còn những hồ sơ đất đai chuyển tiếp từ cấp huyện trước đây chưa được giải quyết xong, có địa phương tiếp nhận nhiều đơn thư liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng khi triển khai các dự án đầu tư. Một số vụ việc phải tiếp tục xác minh nguồn gốc về đất, đối chiếu hồ sơ địa chính hoặc phối hợp cơ quan chuyên môn cấp tỉnh.
Theo đại biểu, những khó khăn này có cả nguyên nhân đã tồn tại từ trước khi sắp xếp và những yêu cầu phát sinh trong quá trình chuyển tiếp nhiệm vụ, hồ sơ, thẩm quyền. Vì vậy, cần phân biệt rõ từng nguyên nhân khi đánh giá, không đồng nhất các vụ việc tồn đọng từ trước với những khó khăn phát sinh do thay đổi mô hình chính quyền tổ chức chính quyền hiện nay.
Đại biểu đề cập một số nội dung cần quan tâm đánh giá, gồm: việc bàn giao hồ sơ chuyển tiếp trách nhiệm và phân định thẩm quyền giải quyết đối với các vụ việc phát sinh trước khi kết thúc hoạt động của chính quyền địa phương cấp huyện; điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại tố cáo tại cấp xã, nhất là đội ngũ công chức chuyên môn, hướng dẫn nghiệp vụ và hệ thống quản lý hồ sơ; cơ chế phối hợp giữa cấp tỉnh và cấp xã trong việc cung cấp hồ sơ, xác minh và giải quyết các vụ việc phức tạp kéo dài.
Giải trình, làm rõ nội dung này, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã làm rõ vị trí, vai trò và trách nhiệm trực tiếp của chính quyền cấp xã khi không còn cấp huyện.
 |
| Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải giải trình, làm rõ một số nội dung đại biểu Quốc hội nêu. (Ảnh: DUY LINH) |
Theo tổng hợp sơ bộ của Thanh tra Chính phủ, từ ngày 15/12/2025 đến 14/10/2026, các địa phương tiếp nhận 303.197 lượt công dân, tăng gần 22% so với cùng kỳ. Qua rà soát tại 21 địa phương, cấp xã đã tiếp 86,11% tổng số lượt, cá biệt có nơi lên tới 90%.
Tuy nhiên, số lượt tiếp công dân tăng 31,86% so với cùng kỳ, trong khi bình quân mỗi xã chỉ có 41 cán bộ, công chức nhưng phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ mới, địa bàn rộng, dân số đông.
Về thẩm quyền và trách nhiệm, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, theo quy định hiện hành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã trực tiếp tiếp công dân ít nhất 2 ngày trong tháng và khi có yêu cầu đột xuất, không ủy quyền cho cấp phó. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cũng có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu và giải quyết tố cáo đối với những người thuộc phạm vi quản lý theo quy định.
Trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Chính phủ hướng dẫn, đôn đốc các địa phương rà soát, bố trí công chức theo đúng vị trí việc làm; thống nhất đầu mối tham mưu công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Đồng thời, Bộ sẽ đề cao trách nhiệm người đứng đầu gắn với đánh giá cán bộ; tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác này ở cấp xã và chỉ đạo hoàn tất việc bàn giao hồ sơ các vụ việc theo đúng quy định.
Ý kiến bạn đọc