Hoàn thiện quy định về trưng mua, trưng dụng tài sản và ban hành văn bản pháp luật

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, sáng 23-10, Quốc hội thảo luận tại tổ về: Dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi); Dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật; tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Đồng chí Lê Thị Kim Dung, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh chủ trì phiên thảo thảo luận tổ.

Làm rõ thẩm quyền trưng mua, trưng dụng của cấp xã

Phát biểu thảo luận, đại biểu Lý Thị Lan nhất trí với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản.

Đại biểu góp ý về thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản của Chủ tịch UBND cấp xã tại Điều 17 và Điều 24. Đại biểu đề nghị tiếp tục làm rõ giới hạn thẩm quyền và cơ chế phối hợp khi tình huống khẩn cấp xảy ra trên địa bàn liên xã và chỉnh lý theo hướng: Xác định rõ giới hạn thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã theo loại tài sản, địa điểm có tài sản và phạm vi thực hiện quyết định; phân biệt rõ trường hợp tài sản nằm trên địa bàn nhiều xã với trường hợp tài sản được huy động từ một xã để phục vụ nhiệm vụ có phạm vi ảnh hưởng liên xã. Quy định cơ chế phối hợp giữa các xã và trách nhiệm điều phối, quyết định của cấp tỉnh đối với những trường hợp vượt thẩm quyền cấp xã; dự liệu cách thức xử lý khi sự cố xảy ra đột ngột, thông tin liên lạc bị gián đoạn. Đối với trường hợp phải quyết định ngay trong tình huống khẩn cấp, cần có quy trình ghi nhận tối thiểu về căn cứ huy động, loại tài sản, hiện trạng, thời điểm và việc bàn giao; hoàn thiện hồ sơ theo thời hạn luật định để bảo đảm có căn cứ kiểm tra, giám sát sau khi thực hiện.

Toàn cảnh phiên thảo luận tổ sáng ngày 23-10.

Về xác định giá, bảo đảm kinh phí thanh toán và bồi thường thiệt hại tại Điều 19, Điều 20 và Điều 29, đại biểu đề nghị chỉnh lý theo hướng quy định rõ nguyên tắc bảo đảm kinh phí tương ứng với thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản. Liên quan đến việc xác định giá và thiệt hại (Điều 19), đại biểu đề nghị làm rõ thời điểm bắt đầu tính thời hạn xác định lại giá và trách nhiệm tổ chức thẩm định khi có bất đồng; bảo đảm việc xác định lại giá được thực hiện khách quan, kịp thời, không phụ thuộc vào cách hiểu khác nhau về thời điểm chấm dứt tình huống trưng mua; hoàn thiện quy định tại Điều 29 và văn bản hướng dẫn theo hướng xác định rõ căn cứ, phương pháp chứng minh thiệt hại phù hợp với điều kiện thực tế.

Về kỹ thuật lập pháp, đại biểu đề nghị phân định rõ những quy định phải được áp dụng thống nhất theo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản, nhất là về điều kiện, trình tự quyết định, thanh toán, bồi thường và bảo vệ quyền của người có tài sản; đồng thời cho phép luật chuyên ngành quy định trường hợp, thẩm quyền đặc thù khi thật sự cần thiết...

Đánh giá thực chất kết quả thực hiện cơ chế đặc biệt

Góp ý tình hình thi hành Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, đại biểu Ma Thị Thúy đánh giá việc thực hiện cơ chế đặc biệt đã góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước thông suốt, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên đại biểu đề nghị, Chính phủ đánh giá thực chất kết quả xử lý vướng mắc pháp luật, làm rõ tiến độ hoàn thiện các văn bản và gắn việc kéo dài hiệu lực cơ chế đặc biệt với trách nhiệm cụ thể.

Đồng chí Lê Thị Kim Dung, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh chủ trì phiên thảo thảo luận tổ.

Đại biểu đề nghị rà soát, thống nhất số liệu, phân định rõ văn bản đã ban hành, văn bản đã trình và văn bản đang xây dựng. Đại biểu cũng lưu ý sự chưa thống nhất giữa báo cáo và phụ lục về cơ quan ban hành hai nghị quyết, đề nghị Chính phủ đối chiếu, chỉnh lý đồng bộ.

Một vấn đề được đại biểu quan tâm là khối lượng văn bản còn phải xử lý khá lớn. Đại biểu đề nghị đánh giá cụ thể nguy cơ chậm tiến độ, xác định từng văn bản có thể hoàn thành đúng hạn, từng văn bản có nguy cơ chậm và phương án xử lý tương ứng. Đối với mỗi văn bản, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp và thời hạn hoàn thành. Đặc biệt, cần tập trung xử lý số lượng lớn văn bản dưới luật, nhất là những văn bản chưa xác định thời hạn hoặc đã quá thời hạn do cơ quan tự đặt ra. Cùng với đó, đại biểu đề nghị lượng hóa các tồn tại, hạn chế, bổ sung dẫn chứng theo từng cơ quan, lĩnh vực; phân tích rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan của việc chậm xử lý. Cần xác định vướng mắc bắt nguồn từ nội dung chính sách, quy trình xây dựng văn bản hay khâu tổ chức thực hiện để có giải pháp phù hợp và làm rõ trách nhiệm khắc phục....

Bảo đảm quốc phòng, an ninh trong xây dựng pháp luật

Phát biểu thảo luận, đại biểu Hoàng Ngọc Định đánh giá cao dự thảo đã đưa yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh vào cơ sở xác định chính sách và nội dung đánh giá tác động. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 3 Điều 26 yêu cầu nhận diện, đánh giá riêng tác động về quốc phòng, an ninh đối với chính sách có ảnh hưởng trực tiếp đến lĩnh vực này; đồng thời xác định giải pháp phòng ngừa, khắc phục. Khi còn ý kiến khác nhau về nguy cơ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, cơ quan chủ trì phải tổng hợp, báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

ĐBQH Lý Thị Lan phát biểu ý kiến.

Về thẩm quyền ban hành, quy định chi tiết và mối quan hệ giữa pháp luật chung với pháp luật chuyên ngành, đại biểu đề nghị hoàn thiện theo hướng việc giao quy định chi tiết phải cụ thể, có giới hạn và có trách nhiệm theo dõi tiến độ ban hành, bảo đảm văn bản quy định chi tiết có hiệu lực đúng thời điểm. Đồng thời, cần bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành về quốc phòng, tránh chồng chéo hoặc khoảng trống trong quản lý, chỉ huy và thực hiện nhiệm vụ.

Về văn bản quy phạm pháp luật thí điểm chính sách, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế lấy ý kiến cơ quan quản lý quốc phòng, an ninh khi đánh giá chính sách thí điểm ở địa phương có tác động trực tiếp đến các nội dung này.

Về trình tự, thủ tục rút gọn và việc ban hành văn bản trong trường hợp đặc biệt, đại biểu đề nghị tại Điều 46 xác định trách nhiệm ưu tiên lấy ý kiến cơ quan quản lý chuyên ngành trực tiếp liên quan bằng hình thức phù hợp, trừ trường hợp việc lấy ý kiến không thể thực hiện do tính chất đặc biệt cấp bách; nếu không lấy ý kiến, phải giải trình lý do trong hồ sơ. Việc tham vấn tài liệu mật phải tuân thủ pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước. Đối với Điều 47, đề nghị làm rõ tiêu chí áp dụng trường hợp đặc biệt và ranh giới với thủ tục rút gọn, tránh vận dụng quá rộng.

ĐBQH Ma Thị Thúy phát biểu.

Về cơ chế pháp lệnh, nghị định điều chỉnh quy định của luật khi Quốc hội không thể họp, đại biểu kiến nghị: Một là, quy định cụ thể tiêu chí xác định trường hợp “Quốc hội không thể họp” và tính chất “khẩn cấp, cấp bách”; giới hạn nội dung được điều chỉnh, bảo đảm không làm thay đổi các vấn đề cơ bản thuộc thẩm quyền Quốc hội hoặc làm giảm các bảo đảm hiến định về quyền con người, quyền công dân. Hai là, làm rõ cơ sở của việc phân chia thẩm quyền theo tiêu chí văn bản “do Chính phủ trình” hoặc “không do Chính phủ trình”. Ba là, chỉnh lý khoản 2 Điều 51 cho phép văn bản tiếp tục có hiệu lực nếu Quốc hội vẫn không thể họp, cho đến khi Quốc hội ban hành luật để xử lý; bổ sung điều kiện duy trì hiệu lực, cơ chế báo cáo và giám sát định kỳ, trách nhiệm công khai tình trạng áp dụng theo phạm vi pháp luật cho phép và cơ chế để Quốc hội xem xét, quyết định ngay khi có điều kiện.

ĐBQH Hoàng Ngọc Định thảo luận.

Thảo luận vào Dự án Luật văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu Nguyễn Việt Hà tham gia góp ý Khoản 7 Điều 5: Quy định một số luật, bộ luật có giá trị “chi phối, định hướng” các luật khác nhưng không xác định nguyên tắc xử lý khi có xung đột pháp luật. Đại biểu đề nghị xem xét lại tính cần thiết của quy định. Theo đại biểu cơ sở chính trị, căn cứ pháp lý không đặt ra yêu cầu này, đại biểu cho rằng việc bổ sung nguyên tắc “chi phối, định hướng” tại khoản 7 Điều 5 là một nội dung có ý nghĩa pháp lý riêng, việc quy định như dự thảo dễ dẫn đến hiểu sai về thứ bậc hiệu lực pháp lý của các luật này cao hơn so với các luật khác, việc quy định cần có căn cứ chính sách rõ ràng, tránh gây khó khăn, thiếu thống nhất trong thực thi pháp luật.

Tại Khoản 8 Điều 5, đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 8 theo hướng xác định mức độ cụ thể của quy phạm pháp luật căn cứ vào tính chất của vấn đề cần điều chỉnh, yêu cầu quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích công và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; đồng thời phân định rõ những nội dung phải quy định trong luật với những nội dung có thể giao quy định chi tiết ở văn bản dưới luật.

ĐBQH Nguyễn Việt Hà phát biểu ý kiến.

Khoản 1 Điều 8, đại biểu đề nghị cân nhắc lại nội dung này, trên thực tiễn một trong những nguyên nhân dẫn đến công tác thực thi pháp luật còn hạn chế là do có nhiều văn bản, khó khai thác, việc quy định như dự thảo sẽ gây khó khăn trong việc theo dõi, khai thác, đối chiếu quy định pháp luật cho người dân và doanh nghiệp do văn bản hướng dẫn luật nằm rải rác ở các văn bản khác nhau. Về khoản 4 Điều 8 dự thảo Luật quy định “Văn bản quy phạm pháp luật có quy định thủ tục hành chính phải có điều khoản riêng hoặc phụ lục kèm theo xác định tên thủ tục hành chính”, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc lại tính khả thi và phạm vi áp dụng...

Tin, ảnh: PV