Quốc hội thảo luận một số dự án luật lĩnh vực nội vụ

Chiều 21-10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại tổ vào Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).

Đảm bảo tính thực chất trong thực hiện dân chủ ở cơ sở

Góp ý dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu Ma Thị Thúy đề nghị làm rõ trách nhiệm phản hồi, giải trình và bảo đảm quyền giám sát của người dân. Việc mở rộng thực hiện dân chủ trên nền tảng số cần đi đôi với hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số tham gia đầy đủ.

Toàn cảnh phiên thảo luận tổ.

Theo đại biểu, khi mở rộng các hình thức thực hiện dân chủ trên nền tảng số, cần quy định rõ trách nhiệm duy trì phương thức trực tiếp, bố trí điểm hỗ trợ tại thôn, bản và hướng dẫn bằng tiếng dân tộc thiểu số theo nhu cầu. Việc lựa chọn hình thức lấy ý kiến phải phù hợp với đặc điểm người tham gia, điều kiện hạ tầng và đi lại; đồng thời công khai lý do lựa chọn, bảo đảm người cao tuổi, người khuyết tật, người thiếu thiết bị, kỹ năng hoặc gặp rào cản ngôn ngữ đều có thể tham gia.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ phạm vi công khai thông tin về các chương trình, dự án triển khai trên địa bàn hoặc trực tiếp ảnh hưởng đến cộng đồng, kể cả do cấp trên hay chủ thể khác thực hiện. Cần phân định trách nhiệm công khai của cấp xã với trách nhiệm cung cấp thông tin của chủ đầu tư và cơ quan quản lý, chú trọng nguồn vốn, đối tượng thụ hưởng, tiến độ và kết quả các chương trình hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Thông tin cần được trình bày dễ hiểu, thuận tiện tra cứu tại nơi sinh hoạt cộng đồng và có hình thức ngoài môi trường số. Trường hợp công khai thiếu, sai hoặc chậm phải có trách nhiệm bổ sung, đính chính, thông báo việc khắc phục và xem xét trách nhiệm người thực hiện, đồng thời tuân thủ quy định về bí mật nhà nước và dữ liệu cá nhân.

Đối với quyền được phản hồi, đại biểu cho rằng cần xác định rõ đầu mối, thời hạn trả lời và trách nhiệm khi chậm xử lý, tránh tình trạng kiến nghị được chuyển nhiều lần nhưng không rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính. Đại biểu đề xuất có cơ chế theo dõi từ khi tiếp nhận đến khi có kết quả; chậm nhất năm ngày làm việc kể từ khi nhận kiến nghị phải thông báo việc tiếp nhận hoặc chuyển đúng thẩm quyền, nêu rõ đầu mối xử lý. Đây là thời hạn đề xuất cho thông báo bước đầu, không thay thế thời hạn giải quyết theo pháp luật liên quan.

ĐBQH Ma Thị Thuý thảo luận.

Với kiến nghị, phản ánh chưa có luật khác điều chỉnh, cần xác định thời hạn trả lời; nếu chưa giải quyết xong phải thông báo lý do, tiến độ và thời điểm dự kiến trả lời. Khiếu nại, tố cáo phải được phân loại, xử lý theo trình tự riêng. Đại biểu đề nghị thống nhất trách nhiệm của cơ quan giải quyết với vai trò theo dõi, giám sát của Mặt trận Tổ quốc, Công đoàn; có cơ chế xem xét trách nhiệm khi không phản hồi hoặc đùn đẩy việc giải quyết.

Về đánh giá kết quả thực hiện dân chủ, đại biểu đề nghị xác lập ngay trong luật nguyên tắc khách quan, công khai, dựa trên kết quả bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, quyền tham gia và việc được trả lời thỏa đáng.

Đồng thời, đại biểu lưu ý phải xem xét, giải trình cả ý kiến thiểu số có căn cứ pháp lý hoặc phản ánh nguy cơ xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp. Đối với định canh, định cư, dự án tác động trực tiếp và chính sách an sinh, người dân cần được cung cấp đầy đủ thông tin trước khi góp ý. Có thể sử dụng kết quả lấy ý kiến theo pháp luật về đất đai, quy hoạch, môi trường nếu đáp ứng yêu cầu chung, tránh trùng lặp nhưng vẫn bảo đảm tiếp thu, giải trình đầy đủ, kể cả với nội dung cấp trên giao lấy ý kiến.

Với sáng kiến của người dân, đại biểu đề nghị làm rõ cách xác định hộ, danh sách tính tỷ lệ đồng thuận, trách nhiệm hỗ trợ kiểm tra và thời hạn xem xét. Việc đưa sáng kiến ra cộng đồng phải có quy trình minh bạch, nêu rõ lý do nếu không được chấp nhận. Cơ chế xem xét sáng kiến được dưới 10% tổng số hộ đồng thuận khi Ban công tác Mặt trận tán thành cũng cần được quy định rõ để hạn chế đánh giá chủ quan.

Liên quan đến thay đổi tổ chức Ban Thanh tra nhân dân, đại biểu đề nghị bảo đảm quyền giám sát tại nơi không tổ chức ban, nhất là nơi không có Công đoàn. Đối với thời hạn 15 ngày được nêu trong dự thảo, đại biểu đề nghị phân biệt rõ với thời hạn giải quyết theo các luật khác; quy định việc chuyển đúng thẩm quyền, thông báo tiến độ khi chưa giải quyết xong và bổ sung tương ứng đối với doanh nghiệp nhà nước. Việc chấm dứt hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân ở nơi không có Công đoàn chỉ nên thực hiện khi đã có phương án bảo đảm quyền giám sát, bàn giao hồ sơ và các kiến nghị đang xử lý.

Tránh chồng chéo thẩm quyền trong thanh tra, giám sát ở cơ sở

Tham gia thảo luận, Đại biểu Hoàng Ngọc Định cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở. Về trách nhiệm trong việc bảo đảm để Nhân dân thực hiện kiểm tra, giám sát tại Điều 24, đại biểu cho rằng cần tiếp tục rà soát, vì quy định chưa thể hiện các căn cứ phát sinh đối thoại theo yêu cầu của cử tri, chủ thể phối hợp, thủ tục thông báo trước và trách nhiệm công khai kết quả. Đối chiếu với Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đại biểu đề nghị sửa đổi theo hướng quy định việc tổ chức hội nghị đối thoại giữa chính quyền địa phương cấp xã với Nhân dân thực hiện theo Điều 43 Luật Tổ chức chính quyền địa phương; đồng thời giao Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ đạo thực hiện kết luận sau đối thoại và công khai kết quả giải quyết kiến nghị.

ĐBQH Hoàng Ngọc Định thảo luận.

Về cơ chế thực hiện dân chủ ở cơ sở tại đặc khu không tổ chức cấp chính quyền địa phương, đại biểu kiến nghị cơ quan soạn thảo rà soát, bổ sung quy định riêng tại Điều 61 về việc thực hiện dân chủ ở cơ sở tại đặc khu không tổ chức cấp chính quyền địa phương; theo hướng xác định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân đặc khu, cơ chế gửi và tiếp nhận báo cáo, tổ chức đối thoại, giám sát, cũng như đầu mối thực hiện các nhiệm vụ được giao cho Hội đồng nhân dân hoặc chính quyền địa phương cấp xã. Đồng thời, cần rà soát toàn bộ các quy định có cụm từ để bảo đảm thống nhất trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Về hoàn thiện quy định thành lập Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và thẩm quyền xử lý kiến nghị của Ban Giám sát đầu tư, đại biểu đề nghị quy định theo hướng Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng được thành lập đối với chương trình, dự án thuộc diện giám sát đầu tư của cộng đồng theo pháp luật về đầu tư công và pháp luật có liên quan.

Về phạm vi thanh tra việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ để xác định chủ thể có thẩm quyền, phạm vi, căn cứ và cơ chế thực hiện hoạt động thanh tra việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, bảo đảm thống nhất với pháp luật về thanh tra, tránh chồng chéo thẩm quyền.

Tham gia vào Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm, đại biểu Hoàng Ngọc Định đề nghị nghiên cứu có quy định phù hợp về đầu mối quản lý Hội chữ thập đỏ.

Tin, ảnh: PV