Thi công PCCC cho công trình cũ: Bài toán nâng cấp an toàn trước các yêu cầu mới

Thời gian gần đây, công tác PCCC được siết chặt, tập trung rà soát các công trình đã sử dụng nhiều năm như nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà trọ và chung cư mini – nhóm công trình xây dựng theo tiêu chuẩn cũ, nay không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu an toàn.

Trọng tâm quản lý đã chuyển từ việc “có hệ thống” sang yêu cầu bảo đảm an toàn thực chất trong vận hành. Nhiều công trình từng hợp pháp tại thời điểm xây dựng vẫn cần nâng cấp PCCC để phù hợp với điều kiện sử dụng và chuẩn an toàn mới, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và công năng thay đổi.

Trong khi đó, các dự án mới được thẩm duyệt, thi công và nghiệm thu đồng bộ ngay từ đầu cho thấy PCCC hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được đặt đúng vị trí ngay từ khâu thiết kế. Điều này làm rõ thách thức hiện nay: nâng cấp PCCC cho công trình cũ sao cho khả thi, đúng luật và hiệu quả.

Vì vậy, chủ động rà soát hiện trạng và chuẩn bị phương án nâng cấp PCCC là lựa chọn an toàn hơn nhiều so với chờ đến khi bị yêu cầu khắc phục.

Bức tranh chính sách mới: Khi yêu cầu an toàn PCCC bước sang một giai đoạn khác

Việc siết chặt công tác PCCC thời gian gần đây không mang tính đơn lẻ, mà nằm trong chuỗi điều chỉnh chính sách có hệ thống. Sau các vụ cháy nghiêm trọng, trọng tâm quản lý đã chuyển từ kiểm soát hồ sơ sang yêu cầu bảo đảm an toàn thực chất trong quá trình vận hành.

Các chỉ đạo từ Trung ương đến địa phương hiện tập trung rà soát nhóm công trình đã sử dụng nhiều năm, đặc biệt là nhà ở nhiều tầng, nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà trọ và chung cư mini – những công trình xây dựng theo tiêu chuẩn cũ nhưng nay phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về thoát nạn, ngăn cháy lan và cảnh báo sớm.

Đáng chú ý, cách tiếp cận quản lý cũng thay đổi. Thay vì chỉ xử phạt hoặc đình chỉ, nhiều địa phương áp dụng lộ trình khắc phục kèm hướng dẫn kỹ thuật, nhằm nâng cấp an toàn trong giới hạn hiện trạng cho phép. Cách làm này thừa nhận thực tế không thể “làm lại” công trình cũ, nhưng vẫn phải giảm rủi ro xuống mức thấp nhất.

Trong bối cảnh đó, Thi công PCCC không còn là hạng mục riêng của công trình mới, mà trở thành quá trình đánh giá, điều chỉnh và bổ sung cho công trình hiện hữu để tiệm cận yêu cầu hiện hành. Đây là bài toán kỹ thuật đòi hỏi cân bằng giữa quy định, hiện trạng và khả năng triển khai.

Sự dịch chuyển này cho thấy “điểm nóng” hiện nay không nằm ở các dự án mới, mà ở khối lượng lớn công trình cũ cần được nâng cấp một cách bài bản và khả thi.

Vì sao công trình cũ khó đáp ứng tiêu chuẩn PCCC hiện nay?

Khó khăn của các công trình cũ trong việc đáp ứng yêu cầu PCCC hiện nay không xuất phát từ việc thiếu tuân thủ, mà từ sự thay đổi của bối cảnh và tiêu chuẩn an toàn theo thời gian. Nhiều công trình được xây dựng khi mật độ sử dụng thấp, quy mô khai thác nhỏ và quy chuẩn kỹ thuật chưa đặt ra những yêu cầu khắt khe như hiện nay.

Hạn chế lớn nhất nằm ở kết cấu và không gian. Phần lớn nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà trọ được thiết kế cho nhu cầu sinh hoạt ban đầu của hộ gia đình. Khi công năng thay đổi và số người sử dụng tăng lên, các yêu cầu về lối thoát nạn, khoảng cách an toàn và ngăn cháy lan trở nên khó đáp ứng trong điều kiện mặt bằng hạn chế.

Bên cạnh đó, nhiều công trình đã trải qua quá trình sửa chữa, cơi nới kéo dài theo thời gian. Những can thiệp phục vụ nhu cầu trước mắt này thường làm mất tính đồng bộ của hệ thống kỹ thuật, đặc biệt là điện và PCCC, khiến các điểm yếu chỉ bộc lộ rõ khi rà soát theo tiêu chuẩn mới.

Một khó khăn khác là sự khác biệt giữa quy chuẩn cũ và yêu cầu hiện hành. Nhiều công trình từng được xây dựng hợp pháp nhưng nay không còn đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về cảnh báo sớm, thoát nạn và ngăn cháy lan. Thực tế này đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt, thay vì áp dụng máy móc tiêu chuẩn của công trình mới.

Ngoài ra, việc nâng cấp PCCC cho công trình cũ thường phải thực hiện trong điều kiện vẫn đang vận hành, sinh hoạt hoặc kinh doanh, khiến thi công bị chia nhỏ và khó triển khai đồng bộ.

Nhìn tổng thể, khó khăn của công trình cũ là tổng hòa của hiện trạng, lịch sử sử dụng và yêu cầu an toàn ngày càng cao. Vì vậy, giải pháp phù hợp không phải là so sánh để chỉ ra thiếu sót, mà là đánh giá đúng rủi ro và lựa chọn các biện pháp tăng cường hiệu quả nhất trong giới hạn thực tế.

An toàn PCCC cho công trình cũ: Chủ động hôm nay hay bị động ngày mai

Rà soát an toàn PCCC hiện nay không còn là kiểm tra thủ tục, mà tập trung vào câu hỏi then chốt: công trình hiện có còn an toàn cho người đang sử dụng hay không. Trọng tâm quản lý đã dịch chuyển từ “đã từng được cấp phép” sang “có thực sự an toàn ở thời điểm hiện tại”.

Những vướng mắc lớn nhất nằm ở nhóm công trình cũ, được xây dựng khi tiêu chuẩn còn khác xa hiện nay. Hạn chế về kết cấu và khả năng cải tạo khiến việc đáp ứng tiêu chuẩn mới gặp khó, nhưng không đồng nghĩa với việc không thể nâng cao mức độ an toàn.

Cách tiếp cận khả thi là đánh giá đúng hiện trạng, xác định rủi ro ưu tiên và nâng cấp theo lộ trình phù hợp. Điều này giúp giảm nguy cơ trước mắt và tránh bị động khi kiểm tra.

Trong bối cảnh đó, vai trò của các đơn vị chuyên môn có kinh nghiệm ngày càng quan trọng. Việc nâng cấp Thi công PCCC cho công trình cũ không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà là cân đối giữa quy định, hiện trạng và khả năng triển khai.

An toàn PCCC cho công trình cũ vì thế không chỉ là trách nhiệm của từng chủ cơ sở, mà là vấn đề an toàn cộng đồng. Khi yêu cầu quản lý đã thay đổi, lựa chọn rất rõ ràng: chủ động kiểm soát rủi ro, hay chờ đến khi buộc phải trả lời.