Top 3 sai lầm phổ biến khi chọn phần mềm MES và cách phòng tránh cho doanh nghiệp

Hệ thống điều hành sản xuất (MES) đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nhà máy thông minh. Tuy nhiên, nhiều dự án triển khai không đạt được mục tiêu do những lỗi sai ngay từ bước lựa chọn phần mềm. Việc chọn sai hệ thống không chỉ gây lãng phí ngân sách lớn mà còn làm gián đoạn các hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp. 

Bài viết dưới đây sẽ chỉ ra 3 sai lầm thường gặp mà các nhà quản trị hay mắc phải, đồng thời đưa ra giải pháp cụ thể để đảm bảo dự án MES đạt kết quả tốt.

1. Không xác định rõ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp gặp sai lầm khi chọn phần mềm MES chỉ dựa trên xu hướng thị trường, các tính năng nổi bật hoặc để chạy theo đối thủ mà không hiểu rõ nhu cầu thực tế tại doanh nghiệp. 

Hệ quả của sai lầm: Nếu chọn hệ thống quá phức tạp, doanh nghiệp sẽ không sử dụng hết các tính năng, gây lãng phí. Ngược lại, nếu hệ thống quá đơn giản, nó không thể giải quyết những vấn đề đặc thù. Hơn nữa, nhân viên tại nhà xưởng có thể không chấp nhận phần mềm nếu cách vận hành của nó không phù hợp với thực tế hàng ngày.

Giải pháp tránh sai lầm: Doanh nghiệp tiến hành đánh giá chi tiết hiện trạng của nhà máy, từ đó xác định các mục tiêu ưu tiên. Chẳng hạn, doanh nghiệp muốn cải thiện chỉ số OEE (Overall Equipment Effectiveness) hay tập trung vào việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm? Sau đó, cần lập danh sách yêu cầu tính năng để đảm bảo phần mềm đáp ứng đúng những gì cần thiết.

Xác định rõ mục tiêu chiến lược và các nút thắt trong vận hành là bước đi tiên quyết giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng hệ thống MES cần thiết.

2. Không đánh giá kỹ lưỡng nhà cung cấp

Một lỗi phổ biến khác là doanh nghiệp chỉ chú trọng đến giá rẻ hoặc danh tiếng bề ngoài của nhà cung cấp mà bỏ qua yếu tố quan trọng: Kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực sản xuất cụ thể. Ví dụ, một nhà cung cấp giỏi về MES và phần mềm quản lý sản xuất ERP cho ngành dược phẩm không hẳn đã hiểu rõ yêu cầu của ngành cơ khí chính xác.

Hệ quả của sai lầm: Đội ngũ triển khai thiếu hiểu biết về nghiệp vụ, dẫn đến tư vấn sai quy trình. Ngoài ra, nếu nhà cung cấp không hỗ trợ kỹ thuật kịp thời, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn khi hệ thống xảy ra lỗi tại nhà xưởng, gây gián đoạn sản xuất.

Giải pháp tránh sai lầm: Yêu cầu nhà cung cấp trình bày thử nghiệm thực tế với dữ liệu mô phỏng của doanh nghiệp. Đồng thời, kiểm tra năng lực qua các dự án tương tự họ đã thực hiện và đánh giá khả năng hỗ trợ sau khi bán hàng.

Lựa chọn nhà cung cấp có kinh nghiệm chuyên sâu trong cùng lĩnh vực sản xuất giúp đảm bảo sự tương thích cao nhất giữa phần mềm và nghiệp vụ.

3. Bỏ qua khả năng tích hợp và mở rộng

Nhiều doanh nghiệp coi MES như một hệ thống độc lập, không kết nối với các phần mềm khác. Họ chọn những giải pháp cứng nhắc, không thể liên kết với phần mềm ERP cho ngành sản xuất hiện tại hoặc các thiết bị IoT và máy móc trong nhà xưởng.

Hệ quả của sai lầm: Tạo ra các "khoảng trống dữ liệu", buộc phải nhập thông tin thủ công nhiều lần, dễ dẫn đến lỗi. Hơn nữa, hệ thống có thể trở nên lỗi thời chỉ sau một thời gian ngắn nếu doanh nghiệp muốn mở rộng quy mô hoặc áp dụng công nghệ mới.

Giải pháp tránh sai lầm: Ưu tiên các hệ thống MES có kiến trúc linh hoạt (API), hỗ trợ các giao thức công nghiệp tiêu chuẩn. Ngoài ra, nhà quản trị cần yêu cầu nhà cung cấp cung cấp kế hoạch nâng cấp cụ thể để đảm bảo phần mềm có thể phát triển theo nhu cầu của doanh nghiệp.

Khả năng liên thông dữ liệu giữa MES, ERP và thiết bị IoT là nền tảng để xây dựng một hệ sinh thái nhà máy thông minh bền vững.

Dưới đây là 3 ưu điểm của hệ thống MES linh hoạt so với hệ thống cố định:  

- Kết nối hiệu quả: MES linh hoạt cho phép liên kết dễ dàng với ERP, SCADA và thiết bị IoT, đảm bảo dữ liệu được truyền tải thông suốt.

- Giảm lỗi: Nhờ tự động hóa quá trình truyền dữ liệu, hệ thống linh hoạt loại bỏ việc nhập liệu thủ công, tăng độ chính xác.

- Khả năng mở rộng: Hệ thống linh hoạt hỗ trợ nâng cấp và tích hợp công nghệ mới mà không cần thay đổi toàn bộ phần mềm.

Việc triển khai MES là một quá trình dài hạn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ bước lựa chọn ban đầu. Khi hiểu rõ nhu cầu, đánh giá cẩn thận nhà cung cấp và chú trọng đến khả năng tích hợp, doanh nghiệp có thể biến MES thành công cụ hỗ trợ mạnh mẽ thay vì trở thành gánh nặng.