Kể câu chuyện văn hóa ẩm thực Việt từ hình ảnh chú Tễu

Không mang dáng vẻ uy nghi hay linh thiêng, chú Tễu lại giữ vai trò dẫn dắt, phản ánh đời sống, tâm tư và tiếng nói của cộng đồng qua các tích trò dân gian. Qua nhiều thế kỷ, hình tượng này không chỉ hiện diện trong không gian sân khấu mà còn trở thành một biểu trưng văn hóa gần gũi. Nhiều học giả cho rằng chú Tễu hội tụ những đặc trưng tiêu biểu của văn hóa Việt Nam như tính hài hòa, nhân văn, cởi mở và khả năng thích ứng trong dòng chảy đời sống đương đại.

Hình tượng này không chỉ hiện diện trong không gian sân khấu mà còn trở thành một biểu trưng văn hóa gần gũi.

Từ chiều sâu văn hóa ấy, ý tưởng kể câu chuyện về đất, về người và về bản sắc Việt thông qua văn hóa ẩm thực đã được đặt ra. Những nội dung này được trao đổi tại tọa đàm “Lan tỏa hương vị Việt ra thế giới”, diễn ra tại Hà Nội mới đây do Viện Nghiên cứu Y học dân tộc và Dưỡng sinh Việt phối hợp một số đơn vị tổ chức, với sự tham gia của các nhà nghiên cứu văn hóa, chuyên gia đông y, y học ứng dụng, thực dưỡng.

Tọa đàm tập trung bàn luận về cách thức chuyển tải các giá trị văn hóa truyền thống bằng những hình thức tiếp cận phù hợp với đời sống hiện nay. Trong đó, hình ảnh chú Tễu và câu chuyện bánh Tễu được lựa chọn như một trường hợp nghiên cứu cụ thể, nhằm làm rõ khả năng kết nối giữa tri thức bản địa và ngôn ngữ sáng tạo đương đại.

Quang cảnh buổi tọa đàm.

Theo các ý kiến trao đổi, bánh Tễu được hình dung như một món quà của mùa Xuân, gửi gắm tâm huyết của người làm nghề và những giá trị đặc sắc của văn hóa ẩm thực Việt Nam. Trong cách tiếp cận văn hóa, bánh Tễu mang theo câu chuyện về hình tượng dân gian, được chuyển tải bằng ngôn ngữ của thực dưỡng hiện đại, gắn với ký ức Tết, sự sum họp gia đình và đời sống xã hội.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc kết hợp tri thức bản địa với nghiên cứu khoa học hiện đại phản ánh xu hướng tiếp cận mới trong bảo tồn và phát huy văn hóa ẩm thực truyền thống. Cùng với đó, vấn đề nhận diện và bảo vệ các giá trị văn hóa gắn với sản phẩm sáng tạo được nhìn nhận như một yêu cầu cần thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế-xã hội.

Bên cạnh các trao đổi học thuật, tọa đàm giới thiệu dự án phim hoạt hình 3D “Hành trình bánh Tễu đưa hương vị Việt ra thế giới” như một hình thức kể chuyện văn hóa phù hợp với xu thế truyền thông đương đại. Thông qua ngôn ngữ hình ảnh, chuyển động và âm thanh, những giá trị văn hóa gắn với Tết cổ truyền được tái hiện sinh động, góp phần đưa văn hóa ẩm thực Việt đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Chia sẻ về dự án, Nghệ sĩ Nhân dân, đạo diễn, họa sĩ Nguyễn Hà Bắc, nguyên Giám đốc Hãng phim Hoạt hình Việt Nam cho rằng, bánh Tễu trong bộ phim không được đặt ở vai trò của một món ăn thông thường mà được tiếp cận như một biểu tượng văn hóa. Theo ông, đó là sự kết tinh của nghệ thuật ẩm thực, của tinh thần tri ân nguồn cội, của tình thân gia đình và mối liên kết giữa các thế hệ người Việt mỗi độ Tết đến, xuân về. Nghệ sĩ Nhân dân Hà Bắc nhấn mạnh, hình tượng chú Tễu mang giá trị biểu trưng đặc biệt, thuần Việt, giản dị nhưng trong sáng, vui tươi và giàu tình cảm nhân văn, qua đó tạo cảm hứng cho việc kể lại những câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ hoạt hình hiện đại.

Qua đó, các giá trị văn hóa ẩm thực Việt Nam tiếp tục được lan tỏa một cách tự nhiên trong đời sống đương đại, vừa giữ được bản sắc, vừa thích ứng với dòng chảy hội nhập.