Lễ hội đền Và diễn ra từ ngày 2 đến ngày 5-3

Đền Và Sơn Tây. Ảnh: Thu Trang

Đền Và hay còn gọi là Đông Cung, tọa lạc tại Vân Gia, phường Sơn Tây, là một trong tứ cung của xứ Đoài thờ Tản Viên Sơn Thánh - vị thần đứng đầu trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian. Đền nằm trên một quả đồi thấp rộng hơn 2.000m², bao quanh là hàng trăm cây lim cổ thụ. Trong đền có rất nhiều di vật quý còn được lưu giữ…

Với những giá trị to lớn nêu trên, năm 1964, đền Và được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. 85 cây lim cổ cùng 4 cây cổ thụ khác được công nhận là cây di sản. Định kỳ vào các năm: Tý, Ngọ, Mão, Dậu, nhân dân 8 làng cùng thờ Đức Thánh Tản, giờ là 7 tổ dân phố ở phường Sơn Tây và xã Vĩnh Phú cùng nhau tổ chức lễ hội lớn.

Xuân Bính Ngọ 2026 là năm chính hội đền Và. Tâm điểm của lễ hội là lễ rước long ngai bài vị Tam vị Đức Thánh Tản từ phường Sơn Tây qua sông Hồng sang đền Ngự Dội, nằm trên địa phận xã Vĩnh Phú để tế lễ, rồi quay trở lại đền Và.

Với những giá trị văn hóa, lịch sử quý giá, năm 2016, Lễ hội đền Và được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Lễ hội Đền Và Sơn Tây. Ảnh tư liệu

Lãnh đạo phường Sơn Tây và lãnh đạo xã Vĩnh Phú thực địa tại bờ sông Hồng chuẩn bị cho công tác rước Thánh sang sông. Ảnh: Thu Trang

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Tây Hà Ngọc Quân, Lễ hội đền Và năm nay diễn ra từ chiều 2 đến sáng 5-3 (tức từ ngày 14 đến ngày 17 tháng Giêng năm Bính Ngọ), bao gồm đầy đủ phần lễ và phần hội. Trong đó, nghi lễ rước Đức Thánh Tản qua sông Hồng sang đền Ngự Dội (xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ) tiếp tục là điểm nhấn quan trọng, thể hiện chiều sâu văn hóa - tâm linh đặc sắc của lễ hội vùng xứ Đoài.

Từ 4 giờ ngày 3-3 (tức ngày 15 tháng Giêng năm Bính Ngọ) đoàn rước kiệu bắt đầu khởi hành, rước từ đền Và - đường đền Và - cầu Cộng - phố Ngô Quyền - phố Phùng Hưng - phố Phó Đức Chính - phố Lê Lợi - bến sông Hồng (địa phận thuộc tổ dân phố Hồng Hậu, hiện do Lữ đoàn 249 quản lý) - qua sông Hồng sang đền Ngự Dội (xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ).

Để bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông khi tổ chức lễ hội, trước lượng người tham gia nghi lễ rước Thánh qua sông ngày càng đông, năm nay, Ban tổ chức Lễ hội triển khai in, phát phiếu cho người dân và du khách khi tham gia xuống thuyền, tàu. Việc này giúp kiểm soát số lượng người trên mỗi phương tiện, tránh tình trạng chen lấn, quá tải, đồng thời tạo điều kiện để công tác điều hành, cứu hộ, cứu nạn được chủ động, hiệu quả hơn.

Theo lãnh đạo UBND phường Sơn Tây, việc khuyến khích nhân dân đi qua cầu Vĩnh Thịnh không chỉ góp phần giảm áp lực cho giao thông đường thủy, mà còn bảo đảm an toàn, thuận tiện cho người dân khi tham gia hoạt động lễ hội. Đây là giải pháp thiết thực, lâu dài trong tổ chức các lễ hội đông người trên địa bàn.

Phường cũng sẽ triển khai đồng bộ các biện pháp bảo đảm an ninh trật tự, an toàn cho nhân dân và đoàn rước trước, trong và sau lễ hội.

Lễ hội đền Và là một trong những lễ hội lớn và đông vui nhất xứ Đoài đã trở thành cây cầu tâm linh bền vững, kết nối đông đảo nhân dân đôi bờ Nam - Bắc sông Hồng thành một khối. Cùng với những mặt tích cực như khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, đoàn kết cộng đồng, lưu giữ và trao truyền văn hóa truyền thống, du khách thập phương đến với lễ hội để nhớ về cội nguồn tiên tổ, cội nguồn văn hóa dân tộc đậm đà bản sắc xứ Đoài...