Háo hức chờ đón Boris Eifman trở lại Việt Nam với phiên bản hiện đại của vở “Eugene Onegin”

Đoàn nghệ sĩ ballet danh tiếng của St.Petersburg sẽ biểu diễn vở ballet “Eugene Onegin” trong bốn đêm tại Nhà hát Hòa Bình (Thành phố Hồ Chí Minh) từ ngày 21 đến 24/10 và 4 đêm tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt-Xô từ ngày 28 đến 31/10.

Vé xem vở diễn đã được mở bán từ tháng 6 vừa qua trên các nền tảng: Ticketbox, Ticketmelon, MetaTicket và TicketVN với 6 hạng giá vé. Mặc dù giá vé khá cao, trong đó hai hạng vé cao nhất có giá 20 triệu đồng và 7 triệu đồng, dành cho số lượng ghế giới hạn tại khu vực trung tâm khán phòng, nhưng theo Ban tổ chức chương trình biểu diễn, đã có khá đông khán giả đặt mua vé và không khí chờ đón vở diễn đang từng ngày nóng lên ở hai thành phố lớn của Việt Nam.

Vở diễn đã chuyển tải tinh thần cốt lõi của tác phẩm Puskin về tuổi trẻ, sự kiêu hãnh, những lựa chọn sai lầm và cảm giác tiếc nuối trong một tình yêu lỡ dở. (Ảnh: Ban tổ chức)

Vở ballet “Eugene Onegin” được Boris Eifman dàn dựng, ra mắt tại St.Petersburg ngày 3/3/2009 và đến nay đã được trình diễn tại hơn 40 quốc gia với hàng trăm đêm diễn.

Cũng như vở “Anna Karenina” trước đây, công chúng Việt Nam sẽ tiếp tục được thưởng thức những đêm nghệ thuật hàn lâm đỉnh cao của nền ballet nước Nga, hiểu thêm về một quy trình sản xuất nghệ thuật, trình diễn quy mô với hơn 100 nghệ sĩ, hàng chục kỹ thuật viên và hàng chục tấn thiết bị sân khấu được vận hành.

Điều đáng nói, “Eugene Onegin” là phiên bản dựng mới không theo những khuôn mẫu kinh điển, có nhiều điểm đột phá. Đó là câu chuyện của thế kỷ XIX, nhưng được kể lại trên sân khấu ballet bằng âm nhạc kinh điển kết hợp nhạc rock cùng thiết kế sân khấu, phục trang và những xung đột của xã hội đương đại, gần gũi cảm nhận của công chúng, nhất là giới trẻ hôm nay.

Thiết kế sân khấu, trang phục hiện đại, vở ballet còn là sự kết hợp giữa âm nhạc cổ điển của Tchaikovsky và rock của Sitkovetsky. (Ảnh: Ban tổ chức)

Tiếp cận tiểu thuyết thi ca kinh điển của Pushkin, Eifman vẫn giữ trọn bộ khung cốt truyện và cốt lõi tinh thần của tác phẩm, nhưng chuyển toàn bộ câu chuyện vào một nước Nga ở thời điểm Liên Xô cũ tan rã, hệ giá trị cũ sụp đổ cùng những quy tắc mới bắt đầu hình thành và tiền bạc là thứ quyết định vị thế của con người.

Không có những lâu đài cổ điển, những xiêm y lộng lẫy của giới quý tộc thế kỷ XIX mà thay vào đó là bối cảnh một xã hội đầy biến động trong những năm 90 của thế kỷ trước. Đây cũng là điểm khác biệt lớn nhất giữa “Eugene Onegin” của Eifman và nhiều bản dựng khác của tác phẩm.

Thông qua câu chuyện tình yêu dang dở của Eugene Onegin với Tatyana Larina, vở diễn đặt ra những suy ngẫm về tuổi trẻ, tình yêu, sự kiêu hãnh, những lựa chọn sai lầm và cảm giác tiếc nuối khi mọi thứ đã trở nên quá muộn.

Phiên bản hiện đại trở nên thật hơn và gần gũi công chúng khi cho thấy một xã hội của nước Nga thời hậu Xô Viết. Cô gái Tatyana giàu cảm xúc, chân thành trong tình yêu ở bản dựng không còn là một phu nhân quý tộc đài các, cao sang mà lại trở thành một quý bà giàu xổi. Nhân vật chính Onegin kết thúc bằng một nhát dao là chi tiết vốn không có trong nguyên tác của Pushkin và cả khung cảnh những ánh đèn pha trực thăng quét ngang sân khấu truy tìm tội phạm… Kinh điển không có nghĩa là bất khả xâm phạm, đó cũng là quan điểm của Eifman khi dàn dựng và mang đến sức hấp dẫn mới cho “Eugene Onegin”.

Ballet của Eifman sử dụng hình thể để dựng nên những xung đột nội tâm thay vì chỉ tập trung vào kỹ thuật hàn lâm. (Ảnh: Ban tổ chức)

Điểm khác biệt của vở ballet lần này so với những bản dựng trước đây chính là ở phần âm nhạc khi Boris Eifman đã để thơ ca của Pushkin, âm nhạc Tchaikovsky và rock hiện đại gặp nhau trên sân khấu.

Eifman không sử dụng riêng âm nhạc của Tchaikovsky mà ghép các trích đoạn của nhà soạn nhạc Nga với nhạc rock do Sitkovetsky sáng tác. Đó là một trong những nghịch lý thú vị khi vở diễn sử dụng một câu chuyện kinh điển, một nhà soạn nhạc kinh điển và ngôn ngữ ballet, nhưng lại cố tình đưa vào đó rock, hình thể mạnh, sân khấu hiện đại với những xung đột xã hội của thời đại mới cùng các va đập của tình yêu, tiền bạc, dục vọng và quyền lực.

Sự kết hợp này từng gây nhiều tranh luận trong giới hàn lâm khi phiên bản “Eugene Onegin” của Eifman ra mắt tại St.Petersburg năm 2009. Nhưng chính lựa chọn phá vỡ ranh giới giữa âm nhạc cổ điển và rock lại góp phần tạo nên sức sống lâu dài cho tác phẩm cũng như khả năng đối thoại với khán giả hôm nay. Ông gọi đây là tác phẩm hướng tới giới trẻ và thực tế cho thấy vở diễn tiếp cận được nhóm đối tượng này - những người vốn không thường xuyên đến nhà hát ballet, đồng thời được thị trường chấp nhận, thậm chí tạo nên cả những “cơn sốt” vé xem.

Sau hơn 15 năm, vở ballet của Eifman đã có nhiều chuyến lưu diễn tại các quốc gia và trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp của ông.

“Eugene Onegin” của Eifman đã có hàng trăm đêm diễn ở 40 quốc gia với khả năng đối thoại và cách tiếp cận gần gũi với khán giả. (Ảnh: Ban tổ chức)

Ấn tượng vở “Eugene Onegin” của Eifman còn đến từ hình ảnh thiết kế sân khấu do do Zinovy Margolin thực hiện và những phục trang nhân vật do Olga Shaishmelashvili và Pyotr Okunev đảm nhiệm cùng hiệu ứng ánh sáng của Gleb Filshtinsky. Đây cũng là những tên tuổi nổi tiếng của sân khấu Nga đương đại.

Trong hơn 40 năm hoạt động nghệ thuật, Boris Eifman luôn đứng ở ranh giới gây tranh luận giữa ballet cổ điển và sân khấu đương đại. Ông theo đuổi hướng đi mà giới trong nghề gọi là “ballet tâm lý” - sử dụng hình thể để dựng nên những xung đột nội tâm thay vì chỉ tập trung vào kỹ thuật hàn lâm và đây cũng là lý do tác phẩm của Eifman thường tạo ra những phản ứng rất khác nhau.

Bản thân Boris Eifman không né tránh điều đó như ông từng chia sẻ với báo chí: “Mỗi khi tôi chuyển thể văn học vào ballet, tôi không cố kể lại câu chuyện. Tôi muốn chạm đến phần cảm xúc mà ngôn ngữ không với tới được. Cơ thể con người là thứ ngôn ngữ cổ xưa nhất, và cũng trung thực nhất. Nó không nói dối. Tâm hồn Nga bí ẩn, mãnh liệt, đầy mâu thuẫn chỉ có thể được hiểu qua chuyển động, không phải qua lời”.

Với những đổi mới mang tính đột phá, vở “Eugene Onegin” đã thu hút đông đảo công chúng trẻ ở các nước (Ảnh: Ban tổ chức)

Ấn tượng vở ““Eugene Onegin” của Eifman còn đến từ hình ảnh thiết kế sân khấu do do Zinovy Margolin thực hiện và những phục trang nhân vật do Olga Shaishmelashvili và Pyotr Okunev đảm nhiệm cùng hiệu ứng ánh sáng của Gleb Filshtinsky. Đây cũng là những tên tuổi nổi tiếng của sân khấu Nga đương đại.

Năm 2025, lần đầu tiên Eifman Ballet đến Việt Nam với vở ballet “Anna Karenina”. Khi đó, Dàn nhạc Giao hưởng Sài Gòn (SPO) cùng các đối tác mở bán vé vở với kế hoạch ban đầu chỉ gồm 5 suất diễn tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Hơn hai tuần sau, toàn bộ 4.000 vé đã được bán hết và Ban tổ chức sau đó phải bổ sung thêm hai đêm diễn nữa tại hai thành phố. Điều đó cho thấy sự quan tâm, nhu cầu cũng như khả năng tiếp nhận nghệ thuật hàn lâm quốc tế của công chúng Việt Nam.

Vở “Eugene Onegin” vừa có âm nhạc, múa kinh điển, vừa kết hợp rock, vũ điệu hình thể thể hiện các xung đột xã hội của thời đại mới. (Ảnh: Ban tổ chức)