Sống động không gian văn hoá Dao xứ Tuyên

 Sau quá trình sắp xếp địa giới hành chính, tỉnh Tuyên Quang hiện sở hữu cộng đồng người Dao đông đảo với hơn 232.000 người, chiếm khoảng 26% tổng số người Dao trên toàn quốc. Không chỉ giữ vị trí thứ 3 về quy mô dân số trong tỉnh, người Dao xứ Tuyên còn nắm giữ một “kho báu” di sản tinh thần đồ sộ với 133/400 di sản văn hóa phi vật thể của toàn tỉnh. Nhằm tôn vinh và lan tỏa những giá trị di sản đặc sắc của cộng đồng người Dao trên địa bàn tỉnh, Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang (phường Minh Xuân) đã tổ chức Triển lãm chuyên đề “Không gian văn hóa dân tộc Dao tại Tuyên Quang”, kéo dài từ tháng 7 đến tháng 10-2026.

Triển lãm chuyên đề “Không gian văn hóa dân tộc Dao Tuyên Quang” tại Bảo tàng tỉnh.

 Đồng chí Nguyễn Hồng Nhung, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang cho biết: Qua các khung hình và những hiện vật sống động, không gian trưng bày không chỉ tái hiện trọn vẹn đời sống phong tục, trang phục truyền thống và nghề thủ công tinh xảo, mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại mới.

Không gian trưng bày tại Bảo tàng tỉnh được thiết kế theo hướng tương tác đa giác quan, như tái hiện không gian Lễ Cấp sắc - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nghi lễ trưởng thành mang tính bắt buộc và giàu giá trị nhân văn của người đàn ông Dao. Tại đây, du khách được chiêm ngưỡng hệ thống Tranh thờ Tam Thanh cổ, bộ nhạc cụ nghi lễ (chuông, thanh la, tù và, khèn pí lè) cùng bộ sách cổ viết bằng chữ Nôm Dao - chứng minh cho trình độ trí tuệ và ý thức lưu giữ lịch sử vượt thời gian của tộc người. Rồi bộ sưu tập trang phục nguyên bản của các ngành Dao. Từ kỹ thuật thêu vạt áo, hoa văn hình tháp, hoa văn sáp ong cho đến các trang sức bạc chạm khắc thủ công tinh xảo. Và trưng bày các công cụ lao động sản xuất, tri thức ngâm tắm thuốc bắc truyền thống, cùng những thước phim tư liệu ghi lại làn điệu Páo dung ngọt ngào, sợi dây kết nối tình yêu đôi lứa và tinh thần đoàn kết cộng đồng...

Ông Bàn Xuân Triều, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa Dao tỉnh cho rằng: Triển lãm không chỉ đơn thuần là việc “sắp đặt hiện vật”, mà là một giải pháp khoa học nhằm đưa di sản từ trạng thái “đóng” trong ký ức hay trong các bản làng xa xôi đến gần hơn với công chúng đô thị, du khách trong và ngoài nước. Tại Tuyên Quang, bài toán bảo tồn văn hóa Dao đang được giải quyết cả bằng mô hình “Bảo tồn dựa vào cộng đồng”. Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao cấp tỉnh cùng hàng chục CLB thành viên tại các xã, thôn. Đây là nơi các nghệ nhân am hiểu chữ Nôm Dao, nghệ thuật hát Páo dung, kỹ thuật thêu truyền thống trực tiếp “truyền nghề” cho thế hệ trẻ.

Tại các điểm du lịch nổi tiếng như Làng văn hóa du lịch Khau Tràng, xã Hồng Thái, văn hóa Dao đã trở thành “trái tim” thu hút du khách. Du khách đến đây không chỉ để ngắm cảnh thiên nhiên mà để sống cùng người Dao trải nghiệm vẽ hoa văn sáp ong, ngâm chân thuốc lá, thưởng thức ẩm thực bản địa và hòa mình vào đêm múa màng, hát Páo dung bên lửa hồng.

Triển lãm chuyên đề tại Bảo tàng tỉnh không chỉ là một sự kiện văn hóa ngắn hạn, mà còn là không gian văn hóa sống động, đưa văn hóa dân tộc Dao đến gần hơn với công chúng.

Bài, ảnh: Quang Hòa