Lũng Cú níu chân du khách bằng những trải nghiệm văn hóa

Giữa miền cao nguyên đá hùng vĩ nơi địa đầu Tổ quốc, Lũng Cú từ lâu đã trở thành điểm đến hấp dẫn du khách bởi Cột cờ Quốc gia, những bản làng bình yên và cảnh sắc thiên nhiên độc đáo. Không chỉ có những địa danh nổi tiếng, vùng đất cực Bắc còn lưu giữ kho tàng văn hóa phong phú của đồng bào các dân tộc. Từ những giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ, xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang đang từng bước xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm mới, tạo thêm sức hấp dẫn cho điểm đến, đồng thời mở ra cơ hội để người dân phát triển kinh tế từ chính bản sắc văn hóa của mình.

Đưa văn hóa truyền thống thành sản phẩm trải nghiệm

Những ngày đầu tháng 11, khi sắc hoa tam giác mạch tô điểm cho những triền núi đá, Lũng Cú tiếp tục tạo sức hút với du khách bằng những sản phẩm du lịch trải nghiệm mới. Từ hoạt động giã bánh giầy, thêu giày truyền thống của dân tộc Giáy đến vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải lanh của dân tộc Mông, những nét văn hóa vốn gắn bó với đời sống thường ngày của đồng bào đang được đưa vào phục vụ du lịch, mang đến cho du khách cơ hội khám phá sâu hơn bản sắc văn hóa nơi địa đầu Tổ quốc.

Hình tượng người cỏ trong nghi lễ truyền thống của đồng bào Lô Lô tại xã Lũng Cú, góp phần tạo nên nét văn hóa độc đáo nơi cực Bắc Tổ quốc.

Điểm khác biệt của những sản phẩm này là du khách không chỉ đứng ngoài quan sát mà có thể trực tiếp tham gia vào từng công đoạn dưới sự hướng dẫn của người dân địa phương. Qua đó, những nghề thủ công, tập quán sinh hoạt vốn quen thuộc trong đời sống cộng đồng được giới thiệu bằng hình thức gần gũi, sinh động, giúp du khách hiểu hơn về con người và văn hóa nơi cực Bắc Tổ quốc.

Với đồng bào Giáy, bánh giầy là món ăn truyền thống gắn liền với những dịp lễ, Tết và các sự kiện quan trọng của gia đình, cộng đồng. Để làm nên chiếc bánh dẻo thơm, người chế biến phải trải qua nhiều công đoạn, từ lựa chọn gạo nếp, đồ xôi đến giã nhuyễn và nặn bánh. Công việc tưởng chừng giản dị ấy lại đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì và phối hợp nhịp nhàng. Khi trở thành sản phẩm du lịch, hoạt động giã bánh giầy mang đến cho du khách cơ hội trực tiếp cầm chày giã xôi, tìm hiểu cách chế biến món ăn và cảm nhận không khí sinh hoạt cộng đồng. Giá trị của trải nghiệm không chỉ nằm ở thành phẩm mà còn ở những câu chuyện về phong tục, tập quán được gửi gắm trong từng chiếc bánh.

Cùng với ẩm thực, nghề thêu giày truyền thống của phụ nữ Giáy cũng được lựa chọn để xây dựng sản phẩm du lịch. Những đôi giày vải với đường kim, mũi chỉ tỉ mỉ, hoa văn và màu sắc hài hòa thể hiện sự khéo léo, óc thẩm mỹ của người phụ nữ. Đằng sau mỗi sản phẩm là quá trình lao động công phu cùng những kinh nghiệm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Thông qua hoạt động trải nghiệm, du khách có dịp tìm hiểu kỹ thuật thêu, cách phối màu, tạo hoa văn và trực tiếp thực hiện một số công đoạn đơn giản.

Phụ nữ dân tộc Lô Lô trong trang phục truyền thống, cùng nhau thực hiện những đường kim, mũi chỉ tinh xảo, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Một điểm nhấn khác là trải nghiệm vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải lanh của đồng bào Mông. Trong đời sống văn hóa của người Mông, trang phục truyền thống không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn thể hiện bản sắc và quan niệm thẩm mỹ của cộng đồng. Từ những dụng cụ giản đơn, người phụ nữ Mông tạo nên các đường nét, họa tiết tinh tế trên nền vải. Sau quá trình nhuộm và xử lý, những hoa văn hiện lên với vẻ đẹp riêng biệt. Khi được đưa vào hoạt động du lịch, nghề thủ công này trở thành cầu nối để du khách tìm hiểu sâu hơn về văn hóa Mông, đồng thời góp phần khơi dậy niềm tự hào của thế hệ trẻ đối với di sản cha ông.

Theo chị Lò Thị Mây, dân tộc Giáy ở xã Lũng Cú, trước đây, những công việc như giã bánh giầy, thêu giày truyền thống chủ yếu gắn với sinh hoạt thường ngày và các dịp lễ, Tết của đồng bào. Nay những nét văn hóa quen thuộc ấy trở thành sản phẩm du lịch, được nhiều du khách quan tâm, tìm hiểu và trực tiếp trải nghiệm, bà con rất phấn khởi. “Chúng tôi vui nhất là những phong tục, nghề truyền thống của dân tộc mình được nhiều người biết đến. Khi hướng dẫn du khách giã bánh giầy hay thêu giày, chúng tôi không chỉ giới thiệu cách làm mà còn kể cho họ nghe về ý nghĩa của từng phong tục, từng đường kim, mũi chỉ. Mong rằng những hoạt động này sẽ được duy trì thường xuyên, vừa giúp thế hệ trẻ thêm yêu văn hóa dân tộc, vừa tạo thêm việc làm, thu nhập cho bà con”, chị Mây chia sẻ.

Việc lựa chọn những hoạt động gắn với đời sống thường ngày của đồng bào Giáy, Mông cho thấy hướng đi mới trong phát triển du lịch ở Lũng Cú. Thay vì chỉ khai thác cảnh quan thiên nhiên và các điểm tham quan quen thuộc, địa phương từng bước đưa những giá trị văn hóa thành sản phẩm trải nghiệm, tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ, đồng thời gìn giữ những nét đẹp truyền thống trong đời sống cộng đồng.

Không gian giao lưu văn hóa truyền thống sôi động, đầy sắc màu tại Làng văn hóa du lịch Lô Lô Chải, xã Lũng Cú.

Làm mới điểm đến, nâng chất lượng phục vụ du khách

Không dừng lại ở các hoạt động trải nghiệm văn hóa, Lũng Cú còn giới thiệu Không gian trà thưởng ngoạn Cực Bắc Lũng Cú, tạo thêm điểm dừng chân trong hành trình khám phá vùng đất địa đầu Tổ quốc. Giữa khung cảnh núi non trùng điệp, du khách có thể dành thời gian thưởng trà, ngắm cảnh và cảm nhận nhịp sống thanh bình của miền biên cương. Không gian này góp phần đa dạng hóa dịch vụ, đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi, thư giãn và khám phá văn hóa của du khách sau hành trình tham quan.

Cùng với việc phát triển sản phẩm mới, Lũng Cú giới thiệu hệ thống máy bán vé tự động ứng dụng công nghệ số phục vụ hoạt động tham quan. Đây là bước chuyển trong phương thức tổ chức dịch vụ du lịch, hướng tới tạo thuận lợi cho du khách, giảm bớt các thao tác thủ công và từng bước hiện đại hóa công tác quản lý tại điểm đến. Đặc biệt, vào các dịp lễ, Tết và mùa hoa tam giác mạch, khi lượng khách tham quan Cột cờ Quốc gia Lũng Cú tăng cao, việc ứng dụng công nghệ được kỳ vọng góp phần giảm thời gian chờ đợi, nâng cao chất lượng phục vụ.

Anh Nguyễn Mạnh Dũng, du khách đến từ Hải Phòng cho biết, đây là lần đầu tiên anh được trực tiếp tìm hiểu và trải nghiệm những nghề thủ công truyền thống của đồng bào vùng cao. Điều khiến anh ấn tượng không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn là sự thân thiện, mến khách của người dân địa phương. “Trước đây, tôi biết đến Lũng Cú chủ yếu qua hình ảnh Cột cờ Quốc gia và những bản làng bình yên giữa cao nguyên đá. Lần này, được tận tay giã bánh giầy, tìm hiểu cách thêu giày của người Giáy và nghệ thuật vẽ sáp ong trên vải lanh của người Mông, tôi cảm nhận rõ hơn sự phong phú, độc đáo của văn hóa nơi đây. Những trải nghiệm như thế này rất thú vị, khiến chuyến đi ý nghĩa hơn và cũng là lý do để tôi muốn quay trở lại Lũng Cú”, anh Dũng chia sẻ.

Những năm gần đây, du lịch cộng đồng đã trở thành một hướng phát triển đáng chú ý tại khu vực cao nguyên đá phía Bắc tỉnh Tuyên Quang. Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, những ngôi nhà trình tường, nếp sinh hoạt truyền thống và các lễ hội dân gian đang tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất này. Tại Lũng Cú, làng văn hóa du lịch Lô Lô Chải là một trong những điểm đến được nhiều du khách biết tới. Những ngôi nhà truyền thống, không gian sinh hoạt cộng đồng và nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Lô Lô góp phần hình thành sản phẩm du lịch mang đậm dấu ấn bản địa.

Du khách nước ngoài tìm hiểu, lựa chọn những sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa vùng cao tại Lũng Cú.

Việc tiếp tục giới thiệu các hoạt động trải nghiệm văn hóa của đồng bào Giáy, Mông góp phần làm phong phú hơn bức tranh du lịch Lũng Cú, tạo sự kết nối giữa các điểm tham quan, làng văn hóa và dịch vụ du lịch trên địa bàn. Du khách đến đây không chỉ để ghi lại khoảnh khắc dưới lá cờ Tổ quốc tung bay nơi địa đầu mà còn có thêm cơ hội tìm hiểu đời sống, phong tục, nghề truyền thống và những câu chuyện của người dân vùng biên.

Đối với địa phương, phát triển sản phẩm du lịch từ văn hóa truyền thống còn mang ý nghĩa kinh tế - xã hội thiết thực. Khi người dân tham gia hướng dẫn trải nghiệm, giới thiệu nghề thủ công, cung cấp dịch vụ ăn uống và bán sản phẩm lưu niệm, lợi ích từ hoạt động du lịch có điều kiện lan tỏa sâu hơn đến cộng đồng. Đây cũng là động lực để các gia đình tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống, trao truyền kỹ năng cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, để những sản phẩm mới thực sự tạo được sức hút, địa phương cần chú trọng chất lượng tổ chức trải nghiệm, nâng cao kỹ năng đón tiếp và tăng cường quảng bá trên các nền tảng số, đồng thời bảo đảm các hoạt động du lịch không làm mai một những giá trị văn hóa nguyên bản.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức, phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc là một trong những định hướng quan trọng của địa phương. Việc đưa các nghề thủ công, phong tục, tập quán và sinh hoạt văn hóa đặc trưng trở thành sản phẩm trải nghiệm không chỉ góp phần nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến mà còn tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia, hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Thời gian tới, xã tiếp tục khuyến khích cộng đồng gìn giữ, truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống; nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, quản lý và phục vụ du khách. Qua đó, từng bước xây dựng Lũng Cú trở thành điểm đến du lịch xanh, bản sắc, an toàn, thân thiện, gắn phát triển kinh tế với nâng cao đời sống nhân dân và bảo vệ cảnh quan, môi trường vùng biên giới.

Việc đưa các sản phẩm du lịch trải nghiệm mới vào khai thác không chỉ góp phần làm phong phú thêm hành trình khám phá Lũng Cú mà còn mở ra hướng phát triển lâu dài cho du lịch địa phương. Thay vì chỉ thu hút du khách vào những mùa lễ hội, Lũng Cú đang hướng tới xây dựng các hoạt động trải nghiệm thường xuyên, gắn với đời sống văn hóa của cộng đồng. Khi mỗi nghề truyền thống, mỗi phong tục đặc sắc trở thành một sản phẩm du lịch có sức hấp dẫn riêng, người dân sẽ có thêm cơ hội nâng cao thu nhập, đồng thời gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Từ những chiếc bánh giầy được giã bằng tay, những đôi giày thêu cầu kỳ đến hoa văn sáp ong trên nền vải lanh, mỗi sản phẩm đều mang theo dấu ấn của một cộng đồng, một nếp sống được trao truyền qua nhiều thế hệ. Khi những giá trị ấy được trân trọng và giới thiệu đúng cách, du lịch không chỉ mang đến cơ hội phát triển kinh tế mà còn góp phần giữ cho mạch nguồn văn hóa tiếp tục chảy trong đời sống hôm nay.

Bài, ảnh: Đức Quý