Giải bài toán thiếu giáo viên

Trước áp lực thiếu giáo viên khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh đang triển khai các giải pháp cấp thiết để đảm bảo yêu cầu giảng dạy trong năm học 2025 - 2026.

Năm học 2025 - 2026, trường Mầm non Lũng Cú đã khắc phục được tình trạng thiếu giáo viên.

Thiếu ở nhiều cấp học

Toàn tỉnh hiện có 1.079 cơ sở giáo dục, đào tạo, trong đó có 20 trường phổ thông dân tộc nội trú và 236 trường phổ thông dân tộc bán trú; 1.803 điểm trường; 17.329 lớp; 506.499 học sinh, học viên, sinh viên. Tỷ lệ học sinh người dân tộc thiểu số chiếm 78% tổng số học sinh toàn tỉnh; tỷ lệ học sinh nội trú, bán trú chiếm 36,3% tổng số học sinh phổ thông toàn tỉnh. Tính đến ngày 01/11/2025, toàn ngành Giáo dục có 30.510 viên chức là cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên (không tính hợp đồng), thiếu 1.722 người so với chỉ tiêu được giao; so với định mức quy định tại Thông tư số 19/2023/TT-BGDĐT, Thông tư số 20/2023/TT-BGDĐT ngày 30/10/2023 của Bộ Giáo dục và Đào tạo; số lượng người làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực giáo dục còn thiếu 5.519 biên chế viên chức, tính riêng giáo viên thiếu 3.794 biên chế, do đó, chưa đảm bảo theo định mức, dẫn đến tình trạng giáo viên phải kiêm nhiệm và dạy vượt giờ. Tình trạng thiếu giáo viên diễn ra ở nhiều cấp học, đặc biệt là các môn học thiết yếu như Tiếng Anh, Tin học, Toán và các môn khoa học tự nhiên.

Năm học này, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Sủng Thài, xã Thắng Mố thiếu 12 giáo viên ở các môn học tiếng Anh, Toán, Lịch sử, Địa lý. Thầy giáo Nguyễn Văn Chung, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Năm học 2025 - 2026, trường có 27 cán bộ quản lý, giáo viên cả chủ nhiệm và bộ môn với 20 lớp học, do thiếu giáo viên, nhân viên nên cán bộ quản lý nhà trường cũng phải tham gia giảng dạy. Cùng đó, một số giáo viên phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Phố Bảng trực tiếp quản lý 11 trường học. UBND xã làm việc với ban giám hiệu các nhà trường nhằm nắm bắt tình hình cơ sở vật chất và nguồn nhân lực. Kết quả, các đơn vị đều gặp khó khăn về phòng học bộ môn, thư viện. Một số trường thiếu thiết bị dạy học, hoặc có nhưng chưa đồng bộ. Đặc biệt, năm học 2025 - 2026, các trường trên địa bàn xã thiếu 15 giáo viên bậc mầm non và THCS. Để giải quyết vấn đề này, xã chủ động điều động giáo viên tăng cường hỗ trợ giảng dạy giữa các đơn vị trường học.

trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Minh Quang, xã Minh Quang được đầu tư hệ thống trang thiết bị để phục vụ cho công tác giảng dạy.

Linh hoạt bố trí giáo viên

Cô giáo Phúc Thị Thuyên hiện đang công tác tại trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Phố Bảng. Trong bối cảnh trường Trung học cơ sở trên địa bàn còn thiếu vắng giáo viên môn Giáo dục công dân, cô Thuyên đã không ngần ngại nhận nhiệm vụ tăng cường định kỳ mỗi tuần hai buổi để hỗ trợ trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Phố Là. Việc dạy liên cấp đồng nghĩa với việc lịch trình trở nên dày đặc, số tiết thừa giờ tăng lên và quãng đường di chuyển qua lại giữa các điểm trường cũng thêm phần gian nan, vất vả.

Thế nhưng, vượt lên trên những khó khăn về điều kiện đi lại hay áp lực công việc, cô Thuyên vẫn luôn giữ vững ngọn lửa nhiệt huyết với nghề. Đối với cô,  những chuyến đi tăng cường này không đơn thuần chỉ là hoàn thành trách nhiệm của một nhà giáo, mà đó còn là sự thấu hiểu, là nghĩa cử sẻ chia sâu sắc đối với những khó khăn mà đồng nghiệp và các em học sinh tại địa phương đang đối mặt.

Cô giáo Trương Hồng Hạnh, Phó Hiệu trưởng trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Phố Bảng, xã Phố Bảng cho biết: Năm học này, nhà trường có 11 lớp, 451 học sinh; có 25 cán bộ, giáo viên, nhân viên (trong đó 17 giáo viên). Hiện, nhà trường đang thiếu 5 giáo viên giảng dạy ở các bộ môn, trong đó môn Toán thiếu 2 giáo viên, tiếng Anh thiếu 1 giáo viên, Sinh học thiếu 1 giáo viên và 1 giáo viên môn Ngữ văn. Để khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, trước mắt, nhà trường thống nhất với các đơn vị trên địa bàn xã tăng cường giáo viên từ trường khác về hỗ trợ giảng dạy, các thầy cô trong Ban giám hiệu nhà trường cũng tham gia thực hiện giảng dạy; đồng thời bố trí dạy thêm giờ đối với các môn học thiếu giáo viên. Cùng với đó, nhà trường bố trí những môn học nhà trường đủ giáo viên giảng dạy đi hỗ trợ các trường trên địa bàn xã. Về lâu dài, đơn vị mong muốn cấp có thẩm quyền tuyển mới, bổ sung giáo viên theo số lượng hiện còn thiếu để đáp ứng nhu cầu dạy và học.

Không chỉ bậc trung học, mà ngay cả các trường mầm non ở vùng cao cũng gặp tình trạng tương tự. Bà Trịnh Thị Loan, Hiệu trưởng Trường Mầm non Lũng Cú cho biết: Năm học 2025 - 2026, nhà trường có 16 nhóm lớp, có 24 đồng chí cán bộ quản lý và giáo viên. Đầu năm học, nhà trường thiếu 2 giáo viên. Nhận được sự quan tâm của cấp ủy đảng, chính quyền địa phương đã tạo điều kiện để nhà trường hợp đồng với 2 giáo viên nên đến nay nhà trường đã đảm bảo số lượng giảng dạy.

Bên cạnh nỗ lực tự cân đối đội ngũ, nhiều nơi đã chủ động liên kết, tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo cụm. Đây không chỉ là cơ hội để giáo viên được trao đổi kinh nghiệm, cùng tháo gỡ khó khăn trong giảng dạy, mà còn góp phần san sẻ áp lực do thiếu hụt giáo viên ở từng môn học. Thầy giáo Nguyễn Trung Nghĩa, Phó Hiệu trưởng trường THCS Phan Thiết, phường Minh Xuân cho biết: Hoạt động của sinh hoạt cụm chuyên môn  thường được tổ chức ít nhất hai lần/tháng. Ý nghĩa của việc sinh hoạt cụm chuyên môn nhằm tăng cường mối liên kết và hỗ trợ chuyên môn giữa các trường trên địa bàn tỉnh; tạo điều kiện giáo viên, cán bộ quản lý được giao lưu học hỏi, từ đó nâng cao được trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, từng bước khắc phục tình trạng thiếu giáo viên hiện nay.

Một tiết học của các em học sinh lớp 9, trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Phố Bảng.

Cần chiến lược đồng bộ

Những nỗ lực tại từng nhà trường và sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các cụm trường đã phần nào giảm bớt khó khăn trước mắt. Tuy nhiên, để giải quyết căn cơ tình trạng thiếu giáo viên, cần có những giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ.

Xã Sơn Vĩ hiện là một trong những xã có số lượng giáo viên thiếu cao nhất trong tỉnh. Đồng chí Sùng Mí Nô, Chủ tịch UBND xã Sơn Vĩ cho biết: Hiện nay, địa phương đang đối mặt với bài toán thiếu hụt nhân sự khá lớn với tổng cộng 120 giáo viên còn thiếu ở cả ba cấp học, đặc biệt là khối Mầm non (50 người) và các môn chuyên biệt tại Tiểu học, THCS. Tuy nhiên, UBND xã ghi nhận và đánh giá rất cao sự chủ động của Ban giám hiệu nhà trường. Trong bối cảnh khó khăn, các thầy cô đã linh hoạt hỗ trợ, điều tiết nhân sự dạy liên trường; thực hiện nghiêm túc kế hoạch dạy 2 buổi/ngày và sẵn sàng tăng tiết để đảm bảo quyền lợi cho học sinh.

Tại buổi làm việc ngày 27/12 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy với Sở Giáo dục và Đào tạo về khảo sát tình hình thực hiện công tác giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh, Sở giáo dục và Đào tạo đã đưa ra một số giải pháp về khắc phục tình trạng thiếu giáo viên như: Phối hợp với Sở Nội vụ xây dựng và tham mưu với UBND tỉnh kế hoạch tuyển dụng giáo viên; các trường đang thừa, thiếu cục bộ giáo viên, Sở tập trung rà soát lại đội ngũ, thực hiện biệt phái giáo viên, điều động giáo viên từ nơi thừa đến nơi thiếu để trường học đảm bảo đủ giáo viên. Còn đối với những môn học không thể khắc phục được, ngành bố trí, tổ chức dạy trực tuyến để hỗ trợ từ địa bàn các trường thuận lợi đến các trường ở địa bàn khó khăn còn thiếu giáo viên.

Hy vọng với nhiều giải pháp chủ động, linh hoạt của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang và sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền các cấp, tình trạng thiếu giáo viên sẽ sớm được khắc phục. Qua đó, không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của ngành Giáo dục Tuyên Quang.

Bài, ảnh: Minh Hoa

Cần có chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút giáo viên vùng khó khăn 

Đồng chí Hoàng Văn Dũng Chủ tịch UBND xã Quảng Nguyên

Tình trạng thiếu giáo viên tại các trường học hiện nay đang đặt ra nhiều khó khăn cho công tác tổ chức dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục. Theo rà soát, trường PTDT Bán trú THCS Quảng Nguyên còn thiếu 4 giáo viên ở các môn Khoa học tự nhiên (môn Vật Lý), Địa lý, Giáo dục công dân và Công nghệ, so với định mức quy định, trong khi quy mô học sinh đông, yêu cầu đổi mới chương trình ngày càng cao.

Trước thực trạng đó, UBND xã đã chủ động phối hợp chặt chẽ với nhà trường và ngành giáo dục tổng hợp nhu cầu, báo cáo, kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm xem xét bổ sung biên chế, đồng thời linh hoạt triển khai các giải pháp trước mắt như điều chuyển giáo viên giữa các cấp học, bố trí giáo viên dạy liên trường, liên môn theo đúng quy định, nhằm bảo đảm duy trì ổn định hoạt động dạy và học.

Về lâu dài, chúng tôi cho rằng cần có chính sách thu hút, đãi ngộ phù hợp và đủ sức cạnh tranh đối với giáo viên công tác tại vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn, nhất là các chính sách về nhà ở công vụ, phụ cấp ưu đãi, hỗ trợ điều kiện sinh hoạt. Khi giáo viên yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với địa phương thì chất lượng giáo dục mới được nâng lên một cách bền vững, qua đó bảo đảm tốt hơn quyền lợi học tập của học sinh trên địa bàn xã.

Tạo thuận lợi cho giáo viên khi dạy thừa giờ

Đồng chí Khổng Thị Thái Hiệu trưởng Trường THCS Thái Hòa

Hiện nay, Trường THCS Thái Hòa, xã Thái Hòa có tổng số 35 cán bộ, giáo viên, còn thiếu 1 cán bộ quản lý, 3 giáo viên theo định mức, nhà trường đã tham mưu với UBND xã để thực hiện tuyển dụng bổ sung. Trong những năm học trước, tính trung bình mỗi năm học, giáo viên Trường THCS Thái Hòa dạy thừa giờ khoảng hơn 1.000 tiết. Để đảm bảo kế hoạch dạy học, nhà trường bố trí, sắp xếp giáo viên dạy học cho phù hợp theo đúng quy định để đảm bảo nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới theo chương trình giáo dục phổ thông. Việc tổ chức dạy học nhận được sự đồng thuận của cán bộ, giáo viên trong toàn trường, đảm bảo không gây áp lực. Đồng thời việc dạy học phải đáp ứng yêu cầu chất lượng thì mỗi giáo viên được bố trí dạy học phù hợp, số lượng dạy thừa giờ không quá 200 tiết/năm học và các chế độ về dạy thừa giờ được nhà trường thực hiện đầy đủ kịp thời, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho giáo viên yên tâm công tác và dạy học.

Sắp xếp, bố trí giáo viên phù hợp

Đồng chí Trần Minh Cương Hiệu trưởng Trường THPT Minh Quang

Hiện nay, nhà trường đang thực hiện nghiêm túc định mức nhân sự theo các văn bản hướng dẫn mới nhất của tỉnh. Cụ thể, theo Quyết định số 1132/QĐ-SGDĐT ngày 24/12/2025 của Sở Giáo dục và Đào tạo về việc tạm giao số lượng người làm việc đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang năm học 2025 - 2026, Trường THPT Minh Quang được giao 44 biên chế. Bên cạnh đó, thực hiện Quyết định số 1144/QĐ-SGDĐT về giao số lượng hợp đồng lao động làm công việc chuyên môn, nghiệp vụ theo Nghị định số 111/2022/NĐ-CP của Chính phủ, đơn vị cũng được giao 4 chỉ tiêu giáo viên hợp đồng. Nhà trường hiện có 44 cán bộ, giáo viên, nhân viên đảm nhận công tác giảng dạy và quản lý 20 lớp học với tổng số 900 học sinh. Là địa bàn đặc biệt khó khăn với tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số chiếm tới 91,7%, trường luôn nhận được sự quan tâm sát sao của các cấp, các ngành. Để khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, trường đã ký hợp đồng với 3 giáo viên bộ môn Toán, Ngữ văn và Lịch sử. Đồng thời, Ban Giám hiệu căn cứ vào điều kiện thực tiễn để sắp xếp, phân công nhiệm vụ phù hợp với năng lực chuyên môn của từng cán bộ, giáo viên, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ dạy và học của nhà trường.

Đầu tư tâm huyết vào từng giờ giảng

Chị Hoàng Thị Lành Thôn 2, xã Pà Vầy Sủ

Là phụ huynh có con đang học tại Trường Tiểu học Cốc Pài, xã Pà Vầy Sủ, tôi đặc biệt quan tâm đến công tác giảng dạy và chất lượng giáo dục của nhà trường. Trong bối cảnh nhà trường còn gặp khó khăn do tình trạng thiếu giáo viên, phụ huynh càng mong muốn đội ngũ thầy cô hiện có được quan tâm, hỗ trợ để bảo đảm chất lượng dạy học. Phụ huynh mong muốn các thầy cô không chỉ hoàn thành chương trình theo quy định mà còn đầu tư tâm huyết vào từng tiết học, từng học sinh, giúp các em hiểu bài, yêu thích việc học và biết vận dụng kiến thức vào thực tế. Bên cạnh đó, chất lượng giáo dục cần được bảo đảm một cách đồng đều giữa các lớp, các khối, tránh tình trạng dạy học hình thức, chạy theo thành tích. Khi công tác giảng dạy được thực hiện bài bản, trách nhiệm và có chiều sâu, chất lượng giáo dục sẽ được nâng cao rõ rệt, giúp học sinh phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và nhân cách.