Nghề chạm khắc Bạc của người Nùng

HGĐT- Nghề chạm khắc Bạc của đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh ta có từ lâu đời, không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn phản ánh nét văn hóa độc đáo và tài năng của các “nghệ nhân” khi làm ra nhiều loại trang sức tinh xảo. Tuy nhiên nghề này hiện đang dần bị “quên lãng” khi số lượng các hộ gia đình chạm khắc Bạc chỉ còn đếm trên đầu ngón tay.

Lửa Bạc – một công đoạn gắn kết khó khăn nhất trong quy trình chạm khắc Bạc.

Bên cạnh nghề chạm khắc Bạc nổi tiếng của người Dao, thì người Nùng cũng được biết đến là một trong những dân tộc có nghề chạm khắc Bạc từ lâu; các sản phẩm Bạc được các “nghệ nhân” tỷ mẩn chạm khắc qua nhiều công đoạn, nhiều họa tiết tinh tế. Bộ trang sức của người con gái Nùng bao gồm: Nhiều vòng cổ có khắc hình các loại hoa lá, cá, chim thú; chụm đầu, vòng tay, cúc áo... trị giá trên 10 triệu đồng/bộ. Nét văn hóa độc đáo của dân tộc Nùng là khi đi lấy chồng, ngoài những sính lễ quan trọng khác thì người con dâu được nhà trai sắm lễ một bộ trang sức Bạc. Được biết, để trở thành một “nghệ nhân” chạm khắc Bạc thành thục,người Nùng phải mời thầy về nhà dạy trong vòng 2 năm. Chúng tôi đến thôn Thinh Rầy, xã Nàng Đôn (Hoàng Su Phì), một trong những làng chạm bạc nổi tiếng xưa, nhưng không khí chạm khắc Bạc giờ đã lắng lại, chỉ còn 5 hộ gia đình vẫn “đỏ lửa” hành nghề.Nghề chạm khắc Bạc hiện nay nếu duy trì tốt, có thể cho thu nhập từ 7 – 8 triệu đồng/tháng; tuy nhiên, nguyên nhân khiến cho nghề này dần bị mất đi được những người trong cuộc lý giải là do: Khan hiếm về nguyên liệu, sự đòi hỏi cao về kỹ thuật, giá thành cao, nhiều hộ gia đình thay thế việc sắm lễ cho con dâu bằng tiền, trang sức giả Bạc bán tràn lan trên thị trường... khiến cho “đời sống” của nghề chạm khắc Bạc chân chính cũng lâm vào khốn khó; nhiều hộ gia đình đã bỏ nghề; theo đó nét văn hóa truyền thống của người Nùng cũng đang dần bị mai một, đồng hóa. Cần lắm những giải pháp để khôi phục một làng nghề nổi tiếng, bảo tồn nét văn hóa độc đáo và nâng cao thu nhập cho người dân.

Những hình ảnh chạm khắc Bạc hiếm hoi phóng viên ghi lại được tại gia đình ông Ly Sào Tin, một trong rất ít những gia đình còn duy trì nghề chạm Bạc tạithôn Thinh Rầy.