Phát triển thị trường lao động trước biến động việc làm

Tính đến quý III/2025, các chỉ tiêu cơ bản của thị trường lao động đều theo xu hướng tốt, đạt và vượt mục tiêu đề ra. Trong đó, tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị chín tháng đầu của năm 2025 là 2,39%, ước cả năm vượt mục tiêu dưới 4%; tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,65%, giảm 0,34 điểm % so với cùng kỳ năm 2024 (1,99%); lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên là 53,12 triệu người, tăng 556.300 người so với cùng kỳ năm 2024 (52,56 triệu người); lao động có việc làm là 52,03 triệu người, tăng 552.300 người so với cùng kỳ năm 2024 (51,48 triệu người).

Bên cạnh đó, chuyển dịch cơ cấu lao động đạt kết quả tích cực, tỷ lệ lao động làm việc trong khu vực nông nghiệp 9 tháng đầu năm 2025 là 25,8%, giảm 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2024 (26,6%).

Tuy nhiên, theo Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), bối cảnh thế giới năm 2026 có nhiều biến số tác động đến thị trường lao động. Trong nước, ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo… sẽ tạo ra nhiều việc làm giá trị cao nhưng cũng khiến nhiều lao động bị cắt giảm việc làm. Dự báo thị trường lao động Việt Nam năm 2026 vẫn gặp nhiều thách thức trước những vấn đề cố hữu như chất lượng nguồn lao động còn hạn chế, năng suất lao động thấp, tỷ lệ lao động có việc làm khu vực phi chính thức còn cao…

Cục trưởng Việc làm Vũ Trọng Bình cho rằng: Thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật để phát triển đồng bộ các yếu tố của thị trường lao động, nâng cao hiệu quả hoạt động của các định chế trung gian của thị trường, phát triển hệ thống thông tin; đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức, vận hành thị trường lao động.

Chiến lược phát triển nhân lực, thị trường lao động cần gắn với việc thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển chủ yếu 5 năm 2026-2030 được đề ra tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, như: Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 28% GDP; tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP...

Trong đó, giảm tỷ trọng lao động có việc làm khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, tăng tỷ trọng khu vực công nghiệp, xây dựng và ngành dịch vụ, nhất là ngành công nghiệp công nghệ cao. Đồng thời, xây dựng cơ chế, chính sách để chuyển lao động khu vực phi chính thức sang khu vực chính thức; thúc đẩy quá trình dịch chuyển lao động: Dịch chuyển dọc theo các cấp trình độ, dịch chuyển ngang giữa các thành phần sở hữu, khu vực, vùng và quốc tế, để đáp ứng nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Tiếp tục nghiên cứu các chính sách duy trì và phát triển thị trường lao động ở nước ngoài; phát triển hệ thống tín dụng việc làm đa dạng phục vụ chính sách việc làm mới, việc làm cho đối tượng yếu thế.

Theo ông Bình, thời gian tới cần phát triển hệ thống dịch vụ việc làm hiệu quả như: Tổchức các giao dịch của thị trường lao động thường xuyên, công khai, minh bạch, lành mạnh; quy hoạch, phát triển mạng lưới các cơ sở dịch vụ việc làm (công lập, ngoài công lập), trong đó khuyến khích phát triển mạnh dịch vụ việc làm tư nhân để mở rộng phạm vi phục vụ; hiện đại hóa hệ thống dịch vụ việc làm công; tiếp tục mở rộng các kênh giao dịch về thị trường lao động. Xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng của thị trường lao động (hướng nghiệp, dịch vụ việc làm, thông tin và dự báo thị trường lao động) và tổ chức cung cấp các dịch vụ công về việc làm có hiệu quả.

Bộ Nội vụ đang phối hợp Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam xây dựng phiên bản thử nghiệm Sàn giao dịch việc làm quốc gia trực tuyến, các chức năng trong giai đoạn thử nghiệm cơ bản đã hoàn thiện. Bộ đang phối hợp C06, A05 (Bộ Công an) rà quét các lỗ hổng của hệ thống để chuẩn bị kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm hoàn thiện cho quá trình xác thực thông tin người lao động khi đăng ký tham gia trên sàn.

Cả trong ngắn hạn và dài hạn, cần nỗ lực hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật và năng lực thực thi về lao động, việc làm, giáo dục-đào tạo. Tập trung gắn kết đào tạo với thực tiễn, tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo; đào tạo kỹ năng chuyên sâu, giúp người lao động đáp ứng nhu cầu thị trường lao động; phát triển hệ thống công nhận và khẳng định kỹ năng nghề có sự tham gia của Nhà nước và tư nhân.

Các cơ quan hữu quan, nhất là Sở Nội vụ, liên đoàn lao động các tỉnh, thành phố cần tăng cường công tác theo dõi, nắm bắt tình hình lao động, việc làm tại các địa phương, nhất là lao động tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế và nơi tập trung nhiều lao động để có các chính sách hỗ trợ kịp thời, tạo thuận lợi cho người lao động tìm kiếm, ổn định việc làm và duy trì chuỗi cung ứng nguồn nhân lực cho người sử dụng lao động.