Tạo lập dữ liệu số cho mô hình tăng trưởng mới

Trong bối cảnh nền kinh tế dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng xanh và số, việc nắm bắt "sức khỏe" thực của từng thực thể kinh tế không chỉ là nhiệm vụ thống kê thuần túy, mà còn là yếu tố sống còn để hoạch định chính sách. Tổng điều tra kinh tế năm 2026 chính là cuộc “kiểm kê” quy mô lớn nhất, tạo lập kho dữ liệu nền tảng cho những bước đột phá trong giai đoạn mới.

Giám sát viên, điều tra viên kiểm tra công tác điều tra thu thập thông tin tại hộ kinh doanh phường Bình Thuận.

Khi người dân là chủ thể của dữ liệu

Phường Minh Xuân là địa bàn trung tâm đô thị sôi động với mật độ cơ sở sản xuất, kinh doanh lớn. Xác định vai trò then chốt của cuộc Tổng điều tra, địa phương đã chủ động rà soát, lập bảng kê và đẩy mạnh tuyên truyền nhằm tạo sự đồng thuận cao nhất trong nhân dân.

Ngay từ những ngày đầu ra quân, tại tổ 17 Tân Quang, tinh thần hợp tác của các hộ kinh doanh cá thể diễn ra rất tích cực. Ông Lê Anh Tuấn, chủ cơ sở kinh doanh chăn ga, gối chia sẻ: Trước đây, tôi nghĩ việc kê khai là việc của Nhà nước, mình chỉ làm kinh doanh, nhưng qua tuyên truyền, những người kinh doanh như tôi hiểu rằng việc cung cấp thông tin chính xác không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cơ hội để gia đình nhìn nhận lại năng lực, nguồn vốn và hiệu quả thực sự của mình. Khi Nhà nước có con số đúng mới đưa ra được chính sách hỗ trợ sát sườn.

Không chỉ ở khu vực đô thị sầm uất, không khí của cuộc Tổng điều tra cũng lan tỏa đến tận các xã vùng cao, nông thôn. Tại xã Vĩnh Tuy, ông Hoàng Hải Triều, chủ một cửa hàng tạp hóa cung ứng nhu yếu phẩm cho bà con trong vùng niềm nở tiếp đón đoàn điều tra viên. Dù quy mô cửa hàng không lớn, nhưng ông Triều rất tỉ mỉ trong việc đối soát sổ ghi chép. Theo lời ông Triều, thường hàng hóa trước, trong Tết tiêu thụ nhanh, sau Tết có phần giảm nhẹ nhưng ông vẫn kê khai đầy đủ.

Điểm khác biệt lớn nhất của cuộc Tổng điều tra Kinh tế năm 2026 chính là sự “lên ngôi” của công nghệ số. Thay vì những chồng phiếu hỏi bằng giấy dày cộm, dễ sai sót và tốn thời gian nhập liệu, các điều tra viên giờ đây được trang bị các thiết bị thông minh với phần mềm chuyên dụng.

Chị Lưu Bích Ngọc, điều tra viên Thống kê tỉnh chia sẻ: Lực lượng điều tra viên thực hiện quy trình sạch ngay từ đầu. Khi nhập thông tin vào máy tính, phần mềm sẽ tự động kiểm tra logic. Ví dụ, nếu số lao động không khớp với tổng quỹ lương, máy sẽ báo lỗi, ngay lập tức điều tra viên xác minh lại với chủ cơ sở. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn sai số chủ quan, đảm bảo tính trung thực và tiết kiệm rất nhiều thời gian hậu kiểm.

Theo báo cáo từ Thống kê tỉnh, ngành đang tập trung toàn lực thu thập thông tin các cơ sở kinh doanh cá thể. Đây là khu vực có biến động lớn nhất nhưng cũng là “mạch máu” nuôi dưỡng nền kinh tế địa phương. Với hơn 51.600 cơ sở nằm trong kế hoạch, áp lực không nhỏ nhưng sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng số đã giúp tiến độ luôn đảm bảo.

Bản đồ số và sứ mệnh định hình tương lai

Tổng điều tra Kinh tế là 1 trong 3 cuộc Tổng điều tra thống kê quốc gia có quy mô lớn nhất, được thực hiện định kỳ 5 năm một lần. Cuộc Tổng điều tra năm 2026 mang sứ mệnh đặc biệt, mở đầu cho Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, giai đoạn 2026 - 2030.

Nền kinh tế sau đại dịch COVID-19 và dưới tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0 đã thay đổi diện mạo hoàn toàn. Các mô hình kinh doanh truyền thống đang nhường chỗ cho kinh tế số, kinh tế chia sẻ và thương mại điện tử. Do đó, cuộc Tổng điều tra lần này không chỉ đơn thuần là đếm số lượng cơ sở hay lao động, mà là xây dựng một bản đồ số toàn diện về nội lực quốc gia và từng địa phương.

Đồng chí Phạm Hùng Sơn, Trưởng Thống kê tỉnh Tuyên Quang khẳng định: Kết quả của cuộc Tổng điều tra sẽ là nguồn dữ liệu nền tảng, có tính pháp lý và tin cậy cao nhất, giúp Chính phủ, tỉnh thực hiện chuyển đổi năm gốc, cập nhật lại cách tính toán GDP (quốc gia) và GRDP (địa phương). Việc tạo lập dữ liệu số không chỉ phục vụ các mục tiêu vĩ mô mà còn trực tiếp hỗ trợ mô hình chính quyền hai cấp hiện nay. Một hệ thống dữ liệu liên thông, minh bạch sẽ giúp các cấp chính quyền ra quyết định nhanh chóng, chính xác dựa trên bằng chứng. Trưởng Thống kê tỉnh Tuyên Quang dẫn chứng: Thông qua số liệu về mật độ cơ sở kinh doanh và nhu cầu lao động tại một địa phương miền núi, Chính phủ, tỉnh có thể quyết định đầu tư trường nghề hoặc mở rộng hạ tầng giao thông một cách hợp lý nhất, tránh lãng phí nguồn lực công.

Tổng điều tra Kinh tế năm 2026 không chỉ là một đợt thu thập số liệu thông thường, mà là cuộc tổng động viên nhằm đo lường sức mạnh dân tộc trong kỷ nguyên mới. Mỗi thông tin kê khai đúng của các chủ thể, cơ sở sản xuất và mỗi thao tác nhập liệu chuẩn xác của điều tra viên chính là nguồn dữ liệu thực tế nhất, từ đó giúp Chính phủ, tỉnh hoạch định những chính sách phù hợp nhất thúc đẩy mạnh mẽ mô hình tăng trưởng đưa kinh tế phát triển bền vững.

Bài, ảnh: Đoàn Thư