Chuyển đổi số thực chất

Từ chủ trương đến hành động, chuyển đổi số đang định hình lại cách vận hành của hệ thống chính trị cơ sở. Khi công nghệ gắn với công việc, người dân và cán bộ cùng tham gia, giá trị mới được hình thành. Tuy nhiên, để đi vào thực chất, vẫn cần những bước đi quyết liệt, đòi hỏi sự đổi mới căn cơ về tư duy và cách làm.

Từ “học để biết” đến “làm được việc”

Chuyển đổi số ở cơ sở đang bước sang giai đoạn đòi hỏi cao hơn, không chỉ ứng dụng công nghệ trong xử lý công việc mà hướng tới đổi mới tư duy quản trị, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và tạo ra giá trị mới cho cộng đồng. Thực tế cho thấy, nơi nào người đứng đầu quyết liệt, cán bộ chủ động, người dân đồng hành thì chuyển đổi số ở đó đi vào chiều sâu hơn.

Tại nhiều địa phương, nhiệm vụ chuyển đổi số được giao cụ thể, gắn với trách nhiệm từng cá nhân; các cuộc họp chuyển từ báo cáo sang tập trung nhận diện khó khăn, tháo gỡ vướng mắc, kiểm soát tiến độ và đánh giá kết quả thực hiện. Trong quý I/2026, toàn tỉnh đã triển khai 255 nhiệm vụ liên quan đến khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, không có nhiệm vụ quá hạn.

Cùng với đó, việc nâng cao năng lực cán bộ cơ sở được xác định là khâu then chốt. Các lớp tập huấn theo cụm xã được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh tổ chức theo hướng tăng thực hành, tập trung vào kỹ năng sử dụng nền tảng số, khai thác dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xử lý công việc. Qua quá trình học và thực hành trực tiếp, nhiều cán bộ cơ sở đã từng bước làm chủ dịch vụ công trực tuyến, chủ động hỗ trợ người dân tiếp cận các tiện ích số.

Công chức xã Tân Trịnh hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến để tự nộp hồ sơ, tra cứu thông tin trên môi trường số.

Không dừng ở kỹ năng, chuyển đổi số còn đặt ra yêu cầu thay đổi nhận thức và cách làm. Đồng chí Bùi Văn Thắng, Giám đốc Trung tâm Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh nhấn mạnh: “Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà then chốt là câu chuyện của con người. Khi cán bộ làm chủ công cụ số, nền tảng số thì hiệu lực quản lý sẽ thay đổi rõ rệt cả về lượng và chất”.

Cùng với hệ thống chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội cũng chủ động nhập cuộc. MTTQ các cấp tổ chức tập huấn kỹ năng số, ứng dụng công nghệ trong quản lý và đời sống. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh triển khai các mô hình “Gia đình số”, “Chi hội số”. Đặc biệt, phong trào “Bình dân học vụ số” với gần 4.000 Tổ công nghệ số cộng đồng đã trở thành lực lượng nòng cốt, đưa chuyển đổi số đến từng hộ dân theo cách trực tiếp, dễ hiểu.

Trong mạch chuyển động ấy, vai trò của người dân ngày càng được đặt ở vị trí trung tâm. Đồng chí Âu Thị Mai, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh cho rằng: “Chuyển đổi số chỉ bền vững khi mỗi người dân trở thành một “công dân số”, bắt đầu từ những kỹ năng cơ bản gắn với đời sống”.

Tạo giá trị mới từ không gian số

Tại xã Tân Tiến, việc gắn chợ phiên với Trung tâm chuyển đổi số cộng đồng đã mở ra cách làm mới, kết nối kinh tế truyền thống với công nghệ hiện đại. Không gian chợ không chỉ dừng ở giao dịch trực tiếp mà từng bước trở thành kênh quảng bá, tiêu thụ sản phẩm trên nền tảng số. Tiểu thương chủ động ứng dụng công nghệ thông tin, mở rộng kết nối thị trường, từng bước tiếp cận phương thức kinh doanh hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn.

Một điểm sáng nổi bật là cách làm của xã Lâm Bình, nơi chuyển đổi số không dừng ở dịch vụ công hay điều hành hành chính mà mở rộng sang kinh tế sáng tạo cộng đồng. Cuối tháng 4 vừa qua, địa phương đã công bố Đề án “Làng sáng tạo nội dung số gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030”, ra mắt sản phẩm trải nghiệm “Một ngày làm YouTuber”, với định hướng lấy kinh tế số làm động lực, công nghệ số làm công cụ và người dân là trung tâm.

Từ những video về chợ phiên, điệu khèn, nghề dệt thổ cẩm đến các phiên livestream bán nông sản tại nương rẫy, người dân vùng cao từng bước biến bản sắc văn hóa thành tài sản số và sinh kế số. Nhiều “lớp học livestream” được tổ chức ngay tại bản làng, nơi các nhà sáng tạo nội dung trẻ trực tiếp hướng dẫn bà con quay video, dựng clip, ứng dụng AI bán hàng.

Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, doanh thu từ YouTube, TikTok, Facebook tại Lâm Bình ước đạt trên 46 tỷ đồng. Không chỉ tạo sinh kế, cách làm này còn mở ra hướng bảo tồn văn hóa mới, khi đồng bào dân tộc thiểu số trực tiếp kể câu chuyện bản làng mình trên không gian số, tạo ra giá trị kinh tế từ chính sự chân thực và bản sắc riêng có.

Từ thực tiễn triển khai cho thấy, chuyển đổi số khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là xu thế mà còn là cơ hội thu hẹp khoảng cách số giữa nông thôn và thành thị, nâng cao hiệu quả quản lý hành chính, phát triển kinh tế số và cải thiện chất lượng đời sống.

Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu đổi mới công tác tập huấn theo hướng số hóa học liệu, xây dựng nguồn học liệu mở để cán bộ và người dân có thể tự học, tự nâng cao năng lực số mọi lúc, mọi nơi. Cách làm này đặc biệt phù hợp với điều kiện miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi khoảng cách địa lý từng là rào cản trong tiếp cận tri thức và công nghệ.

Chuyển đổi số trong hệ thống chính trị cơ sở không phải là cuộc chạy đua công nghệ, mà là quá trình đổi mới phương thức quản trị và tạo động lực phát triển mới. Khi mỗi cán bộ chủ động làm việc trên môi trường số, mỗi người dân tự tin tiếp cận dịch vụ số và tạo ra giá trị trên không gian số, chuyển đổi số mới thực sự trở thành nền tảng cho phát triển bền vững từ cơ sở.

Bài, ảnh: Lê Hảo