Nhân lên không gian hạnh phúc cho trẻ

Xây dựng những không gian lành mạnh cho trẻ em vui chơi, học tập để trẻ được bảo vệ và phát triển toàn diện. Ảnh: Quang Thái

Tạo những “lá chắn mềm”

Trẻ em - thế hệ tương lai của nước nhà, luôn được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm với hàng loạt chủ trương, chính sách và chương trình hành động cụ thể. Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á và thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về Quyền trẻ em. Cùng với Luật Trẻ em được ban hành, không chỉ vào dịp Tết thiếu nhi hay Tháng hành động vì trẻ em, mà trải khắp các ngày trong năm, thiếu nhi Việt Nam luôn được chăm lo dưới nhiều hình thức khác nhau, để ngày nào với các em cũng là ngày “Tết thiếu nhi”.

Thông qua các sân chơi đa dạng về giáo dục, văn hóa, nghệ thuật, thể thao và kỹ năng sống, trẻ em có thêm cơ hội được học tập, trải nghiệm và phát triển hài hòa cả về thể chất lẫn tinh thần. Nhiều mô hình giàu tính giáo dục như “Phiên tòa giả định”, phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” giúp các em nâng cao hiểu biết pháp luật, kỹ năng tự bảo vệ và mạnh dạn bày tỏ ý kiến về những vấn đề liên quan đến trẻ em. Đại hội Cháu ngoan Bác Hồ, Giải thưởng 15-5 tiếp tục lan tỏa những tấm gương đội viên tiêu biểu trong học tập, rèn luyện.

Bên cạnh đó là hàng loạt sân chơi bổ ích như Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, Ngày hội Thế giới tuổi thơ, Hội khỏe Phù Đổng, Trạng nguyên tiếng Việt, Giọng hát Việt nhí, các ngày hội STEM, robotics, liên hoan nghệ thuật thiếu nhi… Qua mỗi hoạt động, trẻ em được bồi đắp tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển năng khiếu và kỹ năng sống trong môi trường lành mạnh, giàu tính nhân văn.

Tuy nhiên, có một thực tế là trong xã hội hiện đại, trẻ đối diện nhiều nguy cơ phức tạp hơn trước, như xâm hại, bạo hành tinh thần, khủng hoảng tâm lý… Thời gian qua, liên tiếp những câu chuyện đáng tiếc xảy ra, khiến dư luận không khỏi bàng hoàng. Bé gái 4 tuổi ở Hà Nội tử vong sau thời gian dài bị bạo hành; bé trai 2 tuổi tại thành phố Hồ Chí Minh nhập viện trong tình trạng đa chấn thương do bị đánh đập; bé trai 7 tuổi tại Phú Thọ bị bố đẻ hành hạ dẫn tới tổn thương cơ thể nghiêm trọng…

Điều khiến xã hội đau lòng không chỉ bởi mức độ tàn nhẫn của hành vi, mà còn bởi thủ phạm lại chính là những người đáng lẽ phải yêu thương và bảo vệ các em nhiều nhất. Những kẻ bạo hành sẽ bị pháp luật nghiêm trị. Nhưng phía sau những bản án ấy là những tuổi thơ bị tổn thương, là nỗi ám ảnh kéo dài không chỉ với nạn nhân mà còn với cả cộng đồng. Mỗi vụ việc như một vết cứa vào lương tri xã hội, đặt ra câu hỏi day dứt: Vì sao những đứa trẻ vẫn chưa thực sự được an toàn, thậm chí ngay trong chính mái nhà của mình?

Sau hàng loạt vụ việc gây phẫn nộ dư luận, Bộ Y tế đã đề nghị UBND các tỉnh, thành phố xử lý nghiêm cơ quan, tổ chức, cá nhân che giấu, không thông báo, tố giác hành vi bạo lực, xâm hại trẻ em hoặc thiếu trách nhiệm trong xử lý vụ việc. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã ban hành Hướng dẫn số 52 về việc phối hợp với 5 thành phố trên cả nước thí điểm xây dựng “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em”.

Trong buổi làm việc với Bệnh viện Nhi đồng 1 liên quan vụ bé trai 2 tuổi bị bạo hành nghiêm trọng, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh: “Đừng để trẻ bị bạo hành rồi mình mới vào cuộc. Đó không phải giải pháp căn cơ”. Theo ông, cần xây dựng cơ chế nhận diện sớm nguy cơ, phát huy vai trò cộng đồng và thiết lập hệ thống can thiệp đủ nhanh, đủ gần với trẻ em. Đặc biệt, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 cần thực sự trở thành “đường dây cứu sinh” đến từng khu dân cư, gia đình có nguy cơ cao.

Xây dựng, bảo đảm vùng an toàn cho trẻ, tạo lá chắn mềm để mọi đứa trẻ đều được lớn lên trong yêu thương, tôn trọng, có điều kiện phát triển toàn diện vẫn là một đòi hỏi cấp thiết.

Để ngày nào cũng là “Tết thiếu nhi”

Quan tâm, chăm lo cho sự phát triển lành mạnh của thế hệ tương lai của đất nước, đặt trẻ em trong vòng tay bảo vệ của hệ thống chính trị, gia đình và xã hội, nhiều văn bản quan trọng được ban hành như: Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm về công tác chăm sóc và bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt theo Thông báo số 432-TB/VPTW ngày 26-11-2025 của Văn phòng Trung ương Đảng; Công điện số 40/CĐ-TTg ngày 19-5-2026 về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em...

Tinh thần này đang được Hà Nội triển khai rất rõ trong công tác bảo vệ trẻ em hiện nay. Ngay từ đầu năm 2026, Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 36/KH-UBND về thực hiện công tác trẻ em với mục tiêu xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, thân thiện để trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ, tinh thần và nhân cách.

Thành phố cũng ban hành Quyết định số 1702/QĐ-UBND ngày 9-4-2026 thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em và phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi giai đoạn 2026-2030 với sự tham gia của nhiều lực lượng như công an, giáo dục, y tế, tư pháp, chính quyền cơ sở và các tổ chức đoàn thể. Ngày 18-5-2026, UBND thành phố Hà Nội tiếp tục ban hành Công văn số 2133/UBND-KGVX về tăng cường công tác bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em.

Tinh thần ấy được Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cụ thể hóa trong Công văn số 2944/SVHTT-QLVH ngày 20-5-2026 với yêu cầu xác định công tác bảo vệ trẻ em là nhiệm vụ thường xuyên của toàn ngành. Song song với công tác tuyên truyền, việc rà soát địa bàn, phát hiện sớm nguy cơ bạo lực, xâm hại trẻ em tại gia đình, trường học, cơ sở đào tạo và cộng đồng dân cư được yêu cầu thực hiện thường xuyên, chủ động.

Hà Nội yêu cầu triển khai linh hoạt theo từng nhóm đối tượng, từng địa bàn thông qua hệ thống thông tin cơ sở. Một điểm rất đáng chú ý khác là việc đẩy mạnh truyền thông trên môi trường số để nâng cao kỹ năng bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Trong bối cảnh trẻ em ngày càng tiếp xúc sớm với Internet và mạng xã hội, nguy cơ tổn thương không còn chỉ đến từ đời sống thực mà còn xuất hiện trên không gian số với nhiều hình thức tinh vi hơn như bắt nạt trực tuyến, nội dung độc hại hay xâm hại qua mạng. Việc Hà Nội chú trọng trang bị kỹ năng số cho trẻ em và phụ huynh cho thấy cách tiếp cận chủ động trước những biến đổi của đời sống hiện đại.

Đặc biệt, bên cạnh các giải pháp quản lý, thành phố Hà Nội đang nỗ lực tạo dựng những “lá chắn mềm” cho trẻ em thông qua môi trường văn hóa bằng phát triển không gian đọc sách an toàn, tổ chức các câu lạc bộ kỹ năng tự bảo vệ tại thư viện, nhà văn hóa.

Bảo vệ, chăm sóc, tạo điều kiện toàn diện cho trẻ em phát triển lành mạnh, trước hết không chỉ phải ngăn chặn các nguy cơ thông qua tạo dựng các “lá chắn mềm” mà còn phải giúp các em có thêm nhiều điểm tựa, nhiều không gian hạnh phúc. Có như thế, với trẻ em ngày nào cũng là ngày “Tết thiếu nhi”.