Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp

Hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp

Ngày nay, sự khác biệt giữa các quốc gia không chỉ nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay chi phí lao động, mà còn ở năng lực tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức đó thành giá trị kinh tế. Điều này đòi hỏi sự thay đổi mang tính chiến lược trong hệ thống giáo dục và đào tạo.

Giáo dục và đào tạo không còn đơn thuần là lĩnh vực phúc lợi xã hội - nơi Nhà nước đầu tư để nâng cao dân trí và đào tạo nhân lực, mà phải tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với giáo dục và đào tạo phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, không chỉ trong nội dung và phương pháp, mà sâu xa hơn là trong tư duy phát triển con người, từ tiếp cận tri thức sang kiến tạo tri thức, từ tiếp nhận sang sáng tạo, từ thích ứng sang dẫn dắt sự thay đổi.

Trước những yêu cầu nêu trên, ngày 11/5/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành kế hoạch triển khai chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035”. Kế hoạch giai đoạn 2026-2035 được xây dựng trên cơ sở kế thừa kết quả triển khai đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025”, đồng thời điều chỉnh theo hướng chuyển từ hỗ trợ các hoạt động khởi nghiệp riêng lẻ sang hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp trong ngành giáo dục; từ hỗ trợ phong trào sang tăng cường chuẩn hóa, chuyển đổi số, gắn trách nhiệm tổ chức thực hiện với nguồn lực và hiệu quả triển khai.

Kế hoạch giai đoạn 2026-2035 mở rộng sang hỗ trợ mô hình doanh nghiệp trong cơ sở đào tạo, tăng cường kết nối nhà trường-doanh nghiệp-nhà đầu tư-địa phương và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp trong toàn ngành.

Một trong những nội dung đáng chú ý là lần đầu tiên, kế hoạch bổ sung các nhiệm vụ liên quan cơ chế thí điểm có kiểm soát đối với mô hình doanh nghiệp trong cơ sở đào tạo; hướng dẫn thực hiện các quy định về xác lập, quản lý, chia sẻ quyền sở hữu trí tuệ và phân chia lợi ích đối với sản phẩm nghiên cứu, dự án khởi nghiệp của nhà giáo và người học.

Đồng thời, bổ sung các nhiệm vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được hình thành từ cơ sở đào tạo; phát triển mạng lưới cố vấn. Đáng chú ý, kế hoạch giai đoạn mới đặt mục tiêu phát triển năm vườn ươm công nghệ số tại một số cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu có tiềm lực mạnh; triển khai chương trình đào tạo 1.000 doanh nhân công nghệ xuất sắc; xây dựng tiêu chí lựa chọn và hỗ trợ hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp tại các cơ sở đào tạo…

Thúc đẩy các dự án tiềm năng phát triển

Thực tế cho thấy, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo trong nhà trường không đơn thuần là hoạt động bổ trợ, mà là phương thức giáo dục hiện đại, giúp người học hình thành năng lực phát hiện vấn đề từ thực tiễn, năng lực thiết kế giải pháp, năng lực tổ chức thực hiện và tinh thần dấn thân vì những giá trị tốt đẹp của cộng đồng để đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh nhận định, trong bối cảnh mới, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giáo dục không chỉ đào tạo con người “biết” mà phải đào tạo con người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và có năng lực tạo ra giá trị mới cho xã hội. Khởi nghiệp trong học sinh, sinh viên không chỉ là hoạt động phong trào, mà là một cấu phần quan trọng của chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục phối hợp các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị liên quan để hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, tăng cường kết nối hệ sinh thái và thúc đẩy các dự án tiềm năng phát triển. Để triển khai hiệu quả chương trình giai đoạn 2026-2035, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp tiếp tục kiện toàn đầu mối và bố trí nguồn lực phù hợp; tổ chức hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, cố vấn theo hướng thực chất; tăng cường kết nối với doanh nghiệp, chuyên gia và địa phương để giải quyết bài toán thực tiễn.

Các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp phải là những mắt xích trung tâm, là hạ tầng chiến lược-nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm và thương mại hóa. Các thầy, cô giáo phải là người đồng hành, hướng dẫn học sinh, sinh viên để biến các kết quả nghiên cứu thành những sản phẩm, dịch vụ thực tế.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết, tinh thần của Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị, Quyết định số 336/QĐ-TTg của Thủ tướng về chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035 và Nghị quyết số 86/NQ-CP của Chính phủ về chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đã tạo nền tảng và động lực để ngành giáo dục chuyển đổi mô hình từ tiếp cận tri thức sang kiến tạo tri thức... Đây là các định hướng lớn để ngành giáo dục triển khai chương trình theo hướng gắn chặt hơn với khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp và thị trường; qua đó góp phần hình thành nguồn nhân lực có tư duy đổi mới sáng tạo, có năng lực khởi nghiệp và có khả năng tạo ra giá trị mới cho xã hội.

“Các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp phải là những mắt xích trung tâm, là hạ tầng chiến lược-nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm và thương mại hóa. Các thầy, cô giáo phải là người đồng hành, hướng dẫn học sinh, sinh viên để biến các kết quả nghiên cứu thành những sản phẩm, dịch vụ thực tế”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chia sẻ