Tuổi trẻ thắp lửa biên cương

Từ “Tiết học biên cương” đến những lớp học xóa mù chữ gieo mầm tri thức, tuổi trẻ Tuyên Quang không ngừng nỗ lực chuyển mình trong kỷ nguyên số. Họ đang tự mình viết nên câu chuyện chuyển mình từ nương rừng đến màn hình livestream, từ lối mòn bản làng tự tin bước vào bản đồ thông minh để làm giàu cho quê hương.

Bài 1: Ánh sáng từ những lớp học nơi địa đầu 

Bài 2: Từ bản làng đến kỷ nguyên số 

Những thanh niên "triệu view"

Chúng tôi trở lại Lâm Bình vào một ngày đầu tháng 6 năm 2026. Xã miền núi vốn chỉ quen với phương thức sản xuất nông nghiệp truyền thống nay đang xôn xao bởi một chỉ số kinh tế ấn tượng: Gần 46 tỷ đồng doanh thu từ các nền tảng số YouTube, TikTok, Facebook chỉ trong 4 tháng đầu năm. Điều đáng nói, chủ nhân của dòng tiền tỷ ấy không phải các doanh nghiệp lớn, mà lại là những chàng trai, cô gái người Tày, Dao, Mông lớn lên giữa núi rừng đại ngàn.

Đoàn viên thanh niên xã Lũng Cú hướng dẫn du khách quét mã QR để truy cập bản đồ du lịch thông minh.

Dưới hiên nhà sàn tại thôn Bản Bon, xã Lâm Bình, chàng trai người Tày Quan Văn Dự, sinh năm 2004 đang tập trung căn chỉnh góc máy quay để vợ Triệu Thị Hè, sinh năm 2005 giới thiệu sản phẩm nông sản. Video được đăng tải lên kênh Facebook Dự Đông Bắc, số lượng người xem liên tục nhảy vọt, vượt mốc 5.000 lượt theo dõi.

Bắt đầu xây dựng kênh từ cuối năm 2023, Dự và Hè chọn lối đi khai thác chính cuộc sống thường nhật và tập quán sản xuất, chăn nuôi của quê hương. Nhận thấy lợi thế từ mạng xã hội, Dự nảy ra ý tưởng bán nông sản qua “chợ mạng”. Không để nông sản địa phương chịu cảnh "được mùa mất giá", bị thương lái ép giá, Dự đứng ra thu mua củ kiệu, măng rừng, gạo nếp, trám của bà con trong vùng để bán trực tiếp đến tay người tiêu dùng thông qua video đăng tải trên mạng xã hội.

Chỉ tính riêng trong tháng 5, 6, Dự đã bán được hàng tấn măng, gạo; hàng trăm lọ kiệu, trám ngâm. Giờ đây, Dự không chỉ làm giàu cho bản thân mà còn trở thành một "giảng viên số" đặc biệt ở bản. Vừa qua, anh đã được xã Khuân Lùng mời sang tập huấn kỹ năng số trực tiếp cho bà con và lực lượng đoàn viên, thanh niên tại địa phương.

Cách nhà Dự không xa, chàng trai Nguyễn Trung Thành, sinh năm 2001, đoàn viên thôn Nà Khà, cũng gây dựng thành công kênh "Hạc Vlog" với 318.000 lượt theo dõi. Những video của Thành xoay quanh cuộc sống thường nhật đậm chất xứ Tuyên: Từ đan rọ bắt cá, làm thuyền đi trên lòng hồ thủy điện, đến cách chế biến các món ăn đặc sản vùng cao.

Kênh không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn góp phần quảng bá văn hóa, du lịch xứ Tuyên đến với cộng đồng. Vừa qua, Thành đã phối hợp cùng lãnh đạo xã tổ chức phiên livestream bán bí xanh cho bà con. Chỉ sau hơn 2 giờ lên sóng, hơn 1 tấn bí xanh đã được chốt đơn thành công, một khối lượng tiêu thụ mà trước đây, dù có mang ra bán cả tuần ở các phiên chợ cũng chưa chắc làm được.

Anh Nguyễn Ngọc Tú, Bí thư Đoàn xã Lâm Bình chia sẻ: "Ban đầu, vận động thanh niên làm kinh tế số khó lắm. Nhiều người nghi ngại bảo: "Ngồi nhà ôm cái điện thoại quay phim mà ra tiền à? Đừng có lừa. Nhiều đoàn viên hăm hở làm thử vài video, không có người xem, không hiểu thuật toán, nản lòng bỏ cuộc giữa chừng".

Đoàn thanh niên xã xác định, rào cản lớn nhất không phải là thiếu điện thoại thông minh hay sóng 4G/Wifi yếu, mà chính là nhận thức và nỗi sợ. Thanh niên vừa làm vừa sợ vi phạm pháp luật, sợ rủi ro an ninh mạng. Để những "hạt mầm công nghệ" ấy bám rễ sâu vào đất cằn vùng cao, Đoàn xã chỉ đạo Chi đoàn Công an xã xung kích vào cuộc, tổ chức các buổi tuyên truyền an ninh mạng trực quan, giải thích rõ những điều được làm và không được làm khi sáng tạo nội dung số.

Song song đó, Đoàn xã mời những nhà sáng tạo nội dung số đã thành công về tận bản. Họ ngồi ngay tại hiên nhà sàn, cầm tay chỉ việc, cách quay video bằng điện thoại, cách dựng clip bằng phần mềm capcut, cách mở tài khoản ngân hàng số để nhận tiền. Đoàn hướng dẫn các bạn không chỉ “cày view”, mà phải gắn nội dung với bán hàng nông sản, quảng bá du lịch và bảo tồn văn hóa dân tộc. Đến nay, toàn xã Lâm Bình đã có hơn 15 kênh thanh niên hoạt động chuyên nghiệp. Đoàn xã cũng đã phối hợp với chính quyền xây dựng mô hình phiên chợ số, cầu nối hiệu quả đưa nông sản bà con vượt khỏi lũy tre làng, tiếp cận người tiêu dùng trên toàn quốc.

Số hóa dấu chân du khách

Không dừng lại ở kinh tế số, tuổi trẻ Tuyên Quang còn nhạy bén ứng dụng công nghệ để giải bài toán phát triển du lịch địa phương. Tại xã Lũng Cú, du lịch đang là ngành kinh tế mũi nhọn. Thế nhưng một nghịch lý tồn tại lâu nay, du khách đến Lũng Cú thường chỉ check-in tại Cột cờ Quốc gia hoặc làng văn hóa Lô Lô Chải rồi quay về, bỏ qua rất nhiều danh thắng và điểm di sản văn hóa đặc sắc khác do thiếu thông tin chỉ dẫn.

Để giải bài toán này, Đoàn xã Lũng Cú đã bắt tay vào xây dựng công trình thanh niên bản đồ du lịch thông minh. Đồng chí Đỗ Anh Tú, Bí thư Đoàn xã Lũng Cú cho biết: Đoàn thanh niên đã cử các nhóm tình nguyện dùng xe máy đi khắp các ngõ ngách, thu thập tọa độ, chụp ảnh và viết nội dung giới thiệu ngắn gọn cho từng địa điểm. Tất cả dữ liệu được tích hợp vào một mã QR duy nhất. Chỉ với một thao tác quét mã bằng điện thoại, du khách lập tức nắm trọn sơ đồ các điểm tham quan, nghỉ dưỡng, vị trí tương đối và lộ trình di chuyển hợp lý nhất. Khi nhấn vào hình ảnh, hệ thống tự động liên kết đến Google Maps để chỉ đường chính xác.

Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú khẳng định: Đoàn thanh niên xã đã không còn hoạt động theo lối mòn phong trào bề nổi. Các sáng kiến công nghệ của thanh niên địa phương đều bắt nguồn từ nhu cầu bức thiết của đời sống, góp phần cùng chính quyền địa phương thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Những bước chân số của đoàn viên, thanh niên hôm nay đang đưa những bản làng xa xôi nhất của xứ Tuyên từng bước hòa mình, bắt kịp và tiến xa cùng dòng chảy kinh tế số của thời đại mới.

Bài, ảnh: Lý Thu - Phạm Hoan

(CÒN NỮA)