Sức bật vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Những năm qua, Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đã tạo đòn bẩy quan trọng, làm thay đổi diện mạo hạ tầng và đời sống vùng cao. Tuy nhiên, áp lực giải ngân nguồn vốn trong giai đoạn nước rút đang đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa từ các cấp, ngành.

Đổi thay những bản làng

Tuyên Quang có 46 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào DTTS chiếm 73,5% dân số. Toàn tỉnh có 123/124 xã thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi với 1.905 thôn đặc biệt khó khăn. Giai đoạn 2021 - 2025, Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đã được triển khai mạnh mẽ trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, với tổng nguồn vốn hơn 9.367 tỷ đồng.

Từ nguồn lực của Chương trình, hệ thống giao thông liên thôn, liên xã được mở rộng và cứng hóa; trường lớp học, nhà văn hóa, công trình nước sinh hoạt tập trung từng bước hoàn thiện. Hạ tầng đồng bộ đã tháo gỡ điểm nghẽn giao thương, giúp người dân đi lại thuận tiện, học sinh đến trường an toàn và tạo đà cho sản xuất hàng hóa phát triển.

Lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo cùng đoàn công tác kiểm tra, khảo sát công trình điện tại xã Nấm Dẩn.

Cùng với hạ tầng, các chính sách hỗ trợ sinh kế trực tiếp chạm đến nhu cầu của người dân. Hàng nghìn hộ đồng bào DTTS đã được hỗ trợ cây, con giống, vật tư nông nghiệp, tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật và xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Đồng chí Hà Đình Đạt, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Tri Phú cho biết: Từ nguồn vốn đầu tư của nhà nước, xã thực hiện dự án hỗ trợ chăn nuôi trâu sinh sản và tiêu thụ trâu thịt theo chuỗi giá trị; dự án trồng tre gắn với tiêu thụ sản phẩm; dự án chăn nuôi gà liên kết theo chuỗi giá trị; hỗ trợ cây keo giống... Từ đó, hàng trăm hộ dân được thụ hưởng, từng bước nâng cao thu nhập. Song song đó, công tác cho vay vốn ưu đãi tín dụng dành cho hộ nghèo và cận nghèo tiếp tục được triển khai hiệu quả, hàng chục hộ được hỗ trợ làm nhà ở mới và hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán trong giai đoạn 2023- 2025. Hệ thống hạ tầng nông thôn được cải thiện đáng kể; thu nhập bình quân tăng ổn định; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; bản sắc văn hóa dân tộc được chú trọng bảo tồn và phát huy. Hiện tỷ lệ hộ nghèo xã còn 44%, tuy vẫn ở mức cao song đã có xu hướng giảm rõ rệt qua từng năm.

Không dừng lại ở đầu tư hạ tầng và sinh kế, Chương trình còn góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc. Nhiều lễ hội, làng nghề và nghề thủ công truyền thống được khôi phục, phát triển gắn với du lịch cộng đồng, vừa tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân, vừa góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Quyết liệt cho chặng đường nước rút

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, việc triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi trên địa bàn tỉnh vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, đặc biệt là tiến độ giải ngân vốn.

Theo số liệu thống kê, tổng nguồn vốn của Chương trình giai đoạn 2021 - 2025 chuyển sang thực hiện trong năm 2026 là trên 1.530 tỷ đồng. Tính đến nay, toàn tỉnh mới giải ngân được trên 40% kế hoạch. Các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư đã hoàn thành một số nội dung công việc làm cơ sở giải ngân nguồn vốn, tiến độ giải ngân đã có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, so với chỉ đạo, yêu cầu của UBND tỉnh thì tiến độ giải ngân vốn của các chủ đầu tư vẫn còn chậm, một số xã tỷ lệ giải ngân còn đạt thấp.

Nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân xuất phát từ vướng mắc, khó khăn như: việc hợp nhất tỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính, chuyển giao chủ đầu tư nhiều công trình; giá vật liệu xây dựng tăng, một số nhà thầu năng lực còn hạn chế, trong khi đội ngũ cán bộ phụ trách chương trình ở cấp xã còn thiếu và chủ yếu kiêm nhiệm.

Đồng chí Nguyễn Văn Dưng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh cho biết, thời gian tới, Sở sẽ thường xuyên, kịp thời nắm bắt tiến độ giải ngân, khó khăn, vướng mắc của các xã, cơ quan, đơn vị, các chủ đầu tư sử dụng nguồn vốn từ chương trình để đôn đốc, tháo gỡ nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện. Đồng thời, theo dõi, tổng hợp, báo cáo tiến độ thực hiện hằng tháng theo chỉ đạo của UBND tỉnh; tiếp tục duy trì các tổ công tác của Sở để theo dõi, đôn đốc các xã thực hiện giải ngân, trong đó tập trung thực hiện quý III; phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư rà soát, hoàn thiện đầy đủ các thủ tục pháp lý, tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Tập trung tham mưu cho tỉnh và hướng dẫn các xã xây dựng chương trình kế hoạch thực hiện chương trình mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 theo kế hoạch.

Để hoàn thành mục tiêu đề ra, Tuyên Quang đang dồn sức gỡ vướng từng khâu, từng dự án. Vấn đề cốt lõi hiện nay là nâng cao trách nhiệm người đứng đầu các địa phương, đơn vị thụ hưởng nguồn vốn; tăng cường phối hợp liên ngành để kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh ngay tại cơ sở.

Bài, ảnh: Lý Thu