Nâng chất lượng chi trả dịch vụ môi trường rừng

Với hơn 776 nghìn ha rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), việc quản lý, cập nhật, xác định chính xác diện tích rừng là yêu cầu quan trọng trong thực hiện chính sách chi trả. Trước yêu cầu đó, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Tuyên Quang đang từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, trong đó phần mềm QGIS được đưa vào khai thác nhằm chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng chi trả DVMTR.

Quản lý trên nền dữ liệu số

Diện tích rừng lớn, địa bàn quản lý rộng, địa hình chủ yếu là đồi núi khiến việc thu thập, kiểm tra, cập nhật và xử lý dữ liệu phục vụ chi trả DVMTR đòi hỏi nhiều thời gian, nhân lực. Trong khi đó, nguồn kinh phí chi trả mỗi năm lên tới nhiều tỷ đồng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là chi trả đúng đối tượng, đúng diện tích mà còn phải bảo đảm tính chính xác, minh bạch và hiệu quả trong từng khâu quản lý.

Từ thực tế đó, ứng dụng công nghệ để quản lý dữ liệu đang trở thành một hướng đi cần thiết. Tháng 8 vừa qua, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Tuyên Quang tổ chức tập huấn ứng dụng QGIS trong quản lý dữ liệu và xây dựng bản đồ chi trả DVMTR. Hoạt động nhằm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ, viên chức, người lao động, đồng thời từng bước chuẩn hóa hệ thống dữ liệu phục vụ triển khai chính sách trên địa bàn tỉnh.

Các nhà máy thuỷ điện trên địa bàn tỉnh chấp hành nghiêm việc nộp tiền dịch vụ môi trường rừng.

QGIS là phần mềm mã nguồn mở chuyên về hệ thống thông tin địa lý, cho phép quản lý, cập nhật, phân tích và thể hiện dữ liệu không gian trên bản đồ. Với lĩnh vực lâm nghiệp, việc khai thác công cụ này có ý nghĩa thiết thực bởi diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp, phạm vi quản lý rộng và dữ liệu cần thường xuyên cập nhật.

Điểm đáng chú ý trong chương trình tập huấn là nội dung được gắn với yêu cầu công việc thực tế. Cán bộ kỹ thuật không chỉ làm quen với phần mềm trên dữ liệu mẫu mà trực tiếp sử dụng dữ liệu bản đồ chi trả DVMTR của Quỹ để thực hành. Những vấn đề thường gặp như cập nhật dữ liệu, chỉnh sửa ranh giới, truy vấn thông tin, biên tập bản đồ được đưa ra trao đổi và hướng dẫn xử lý ngay tại lớp học.

Các học viên được hướng dẫn từ những nội dung cơ bản đến chuyên sâu, gồm sử dụng QGIS, thiết lập hệ quy chiếu VN-2000, chuẩn hóa dữ liệu không gian, cập nhật, truy vấn cơ sở dữ liệu bản đồ chi trả DVMTR; đồng thời thực hành phân tích không gian, hỗ trợ giám sát biến động rừng và biên tập bản đồ kết quả chi trả.

Qua thực hành, cán bộ kỹ thuật từng bước làm chủ công cụ, nâng cao khả năng quản lý, khai thác, cập nhật và xử lý dữ liệu không gian. Quan trọng hơn, việc thống nhất phương pháp xử lý góp phần hạn chế sai lệch, tạo sự đồng bộ giữa các khâu, từng bước chuẩn hóa cơ sở dữ liệu bản đồ chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh.

Chính xác, minh bạch trong chi trả

Giá trị của việc ứng dụng công nghệ không chỉ nằm ở việc thay đổi cách thức xử lý dữ liệu, mà hướng tới nâng cao chất lượng quản lý và thực hiện chính sách. Khi dữ liệu không gian được quản lý trên nền bản đồ số, cán bộ chuyên môn có thể thuận lợi hơn trong tra cứu, đối chiếu, cập nhật thông tin, đồng thời phát hiện những vấn đề cần kiểm tra, xử lý.

Lãnh đạo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng trao đổi với người dân thụ hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Theo bà Đinh Thị Hà, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Tuyên Quang, việc tổ chức tập huấn ứng dụng QGIS giúp viên chức, người lao động cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và kỹ năng xử lý dữ liệu bản đồ. Việc làm chủ các công cụ công nghệ không chỉ phục vụ yêu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng để Quỹ từng bước đổi mới phương thức quản lý.

Theo đó, khi dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật và khai thác hiệu quả, công tác theo dõi, kiểm tra, xác định diện tích và thực hiện chi trả DVMTR sẽ thuận lợi hơn, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

Đối với Tuyên Quang, nơi có diện tích rừng cung ứng DVMTR lớn, việc từng bước số hóa và chuẩn hóa dữ liệu có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng quản lý. Công nghệ không thay thế vai trò của cán bộ, nhưng cung cấp thêm công cụ để thông tin được quản lý khoa học, thống nhất và thuận tiện hơn trong kiểm tra, đối chiếu.

Từ một phần mềm hỗ trợ xây dựng và quản lý bản đồ, QGIS đang được đặt trong yêu cầu rộng hơn là đổi mới phương thức quản lý dựa trên dữ liệu. Khi dữ liệu được cập nhật kịp thời, xử lý thống nhất, việc xác định diện tích, theo dõi và tổ chức chi trả có thêm cơ sở để nâng cao độ chính xác, minh bạch. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, góp phần để chính sách chi trả DVMTR phát huy hiệu quả thiết thực, bền vững.

Tiến Chiến