Tuyến đầu phòng, chống thiên tai

Mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất luôn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại lớn, nhất là tại các địa bàn miền núi. Trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, cấp xã đang giữ vai trò trực tiếp trong phòng, chống thiên tai: nắm địa bàn, nhận diện điểm xung yếu, cảnh báo người dân, huy động lực lượng và xử lý ngay từ cơ sở.

Dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư thôn Ngõa, xã Yên Phú đang đẩy nhanh tiến độ nhằm đưa các hộ dân sinh sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn.

Chủ động từ những điểm xung yếu

Đầu tháng 8, mưa lớn kéo dài gây sạt lở tại Km52 Quốc lộ 2, thuộc thôn 1 Minh Phú, xã Yên Phú. Đất đá từ taluy dương tràn xuống mặt đường, ảnh hưởng giao thông và tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục sạt trượt. Ngay khi nhận được thông tin, lãnh đạo xã có mặt tại hiện trường, chỉ đạo lực lượng chức năng và đơn vị thi công huy động máy móc thu dọn đất đá. Công an xã tổ chức phân luồng, hướng dẫn người và phương tiện qua khu vực an toàn. Thông tin về vụ sạt lở cũng được UBND xã Yên Phú xác nhận trên trang thông tin điện tử của địa phương.

Theo đồng chí Trịnh Quốc Sáng, Chủ tịch UBND xã Yên Phú, từ thực tế địa bàn, xã xác định công tác phòng, chống thiên tai phải được chuẩn bị từ sớm, nhất là tại các khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập úng, lũ quét. Cùng với rà soát, cảnh báo các điểm xung yếu, địa phương chủ động chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng xử lý khi có tình huống phát sinh. Đặc biệt, Yên Phú chú trọng các giải pháp lâu dài nhằm giảm thiểu rủi ro cho người dân. Dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư thôn Ngõa được triển khai nhằm đưa các hộ dân đang sinh sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn. Công trình dự kiến san nền, phân khu, xây dựng hệ thống thoát nước, cấp điện, cấp nước và giao thông nội bộ, tạo điều kiện ổn định cuộc sống cho khoảng 30 hộ dân thuộc diện ảnh hưởng. Tổng kinh phí dự kiến khoảng 15 tỷ đồng.

Việc chủ động bố trí, di dời dân cư khỏi khu vực nguy hiểm cho thấy công tác phòng, chống thiên tai ở cấp xã không chỉ dừng ở ứng phó khi sự cố xảy ra, mà từng bước chuyển sang chủ động nhận diện, phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro ngay từ cơ sở.

Tại Xín Mần, với địa hình đồi núi, độ dốc lớn, nguy cơ sạt lở đất, lũ quét luôn hiện hữu khi mưa lớn kéo dài. Xã thường xuyên rà soát các điểm có nguy cơ, xác định khu dân cư, hộ dân cần chủ động di chuyển khi xảy ra tình huống nguy hiểm.

Đồng chí Tải Minh Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Xín Mần cho biết, địa bàn rộng, sau sắp xếp đơn vị hành chính, yêu cầu đặt ra là phải nắm chắc từng khu vực có nguy cơ, tăng cường cảnh báo và chuẩn bị phương án ứng phó cụ thể. Xã chú trọng cắm biển cảnh báo tại các điểm xung yếu, đồng thời sử dụng các nhóm liên lạc ở thôn, bản để chuyển nhanh thông tin dự báo, cảnh báo thiên tai đến người dân.

Từ cách làm của Xín Mần có thể thấy, thông tin nhanh, chính xác và đến đúng người dân là một trong những yếu tố quan trọng để chính quyền cơ sở chủ động phòng ngừa thiên tai.

Xử lý nhanh, không để bị động

Thực tế các đợt mưa lớn vừa qua cho thấy, cấp xã là nơi trực tiếp nắm thông tin, huy động lực lượng và xử lý tình huống thiên tai ngay từ cơ sở.

Tại Lùng Tám, mưa lớn gây sạt lở nhiều tuyến đường, có vị trí mất nền khiến phương tiện không thể lưu thông. Trước nguy cơ sạt trượt tiếp diễn, xã huy động Công an, Quân sự, dân quân tự vệ và lực lượng phòng thủ dân sự túc trực tại các điểm xung yếu; cắm biển cảnh báo, căng dây, bố trí người cảnh giới và phân luồng giao thông.

Đồng chí Nguyễn Chiến Thuật, Chủ tịch UBND xã Lùng Tám cho biết, địa bàn miền núi có nguy cơ sạt lở diễn biến nhanh khi mưa lớn kéo dài. Vì vậy, xã thường xuyên rà soát các điểm nguy hiểm, duy trì lực lượng ứng trực, kịp thời cảnh báo đến thôn, bản và người dân, không để người dân đi vào khu vực mất an toàn.

Từ Yên Phú, Xín Mần đến Lùng Tám, điểm chung trong công tác phòng, chống thiên tai là sự chủ động từ cơ sở. Cán bộ xã, thôn, bản là lực lượng gần dân, sát địa bàn, có vai trò quan trọng trong phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, cảnh báo và tổ chức ứng phó ban đầu. Các địa phương tập trung rà soát khu dân cư dưới chân taluy, ven sông, suối; kiểm tra cầu, ngầm tràn, tuyến giao thông có nguy cơ bị chia cắt và chủ động phương án di chuyển người dân khi cần thiết.

Quan trọng hơn, phương án ứng phó phải cụ thể, rõ người, rõ việc, rõ lực lượng và phương tiện. Khi tình huống xảy ra, việc phát hiện sớm, cảnh báo kịp thời và xử lý ngay từ điểm xung yếu sẽ góp phần hạn chế thiệt hại, không để bị động, bất ngờ.

Thiên tai diễn biến khó lường, vì vậy nâng cao năng lực ứng phó của chính quyền cơ sở, phát huy vai trò của cán bộ, lực lượng tại chỗ và người dân là yêu cầu cấp thiết. Chủ động từ cơ sở, xử lý nhanh từ những điểm xung yếu chính là cách để cấp xã trở thành tuyến đầu trong phòng, chống lụt bão, sạt lở đất.

Bài, ảnh: Trang Tâm