Lòng mẹ chờ mong con về

Chiến tranh đã lùi xa hơn bốn thập kỷ, đất nước đã đi qua những năm tháng gian khó để có được cuộc sống bình yên hôm nay. Nhưng trong những nếp nhà bình dị, nơi đó vẫn có những người mẹ ngày ngày mong ngóng tin con. Mái tóc đã bạc, đôi mắt đã mờ, bước chân không còn nhanh nhẹn, đôi tay không còn vững chắc, nhưng nỗi nhớ con chưa bao giờ vơi cạn. Với các mẹ, chiến tranh có thể đã kết thúc, nhưng nỗi nhớ vẫn còn trong sâu thẳm. Bởi trong ký ức, những người con đã ra đi mãi mãi, đến nay chưa thể trở về trọn vẹn trong vòng tay mẹ.

Mẹ Phí Thị Tâm (86 tuổi) vẫn mong muốn được xác định chính xác phần mộ của con trai.

Nỗi nhớ theo tháng năm

Ở thôn 9, xã Vị Xuyên, bà Phí Thị Tâm năm nay đã 86 tuổi. Tuổi già khiến trí nhớ lúc tỏ, lúc mờ, nhưng câu chuyện về người con trai cả Nguyễn Văn Lương vẫn in sâu trong tâm trí bà. Đó là nỗi nhớ đã theo bà suốt hơn 44 năm, từ ngày người con trai mới ngoài đôi mươi khoác ba lô lên đường nhập ngũ.

Năm 1982, anh Nguyễn Văn Lương vừa tròn 21 tuổi, tình nguyện thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng với Tổ quốc. Anh được điều động về Đồn Biên phòng Nghĩa Thuận, làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới. Thế nhưng, khi tuổi đời còn quá trẻ, tương lai vẫn rộng mở phía trước, người chiến sĩ ấy đã mãi mãi nằm lại nơi biên cương. Năm 1984, trong một lần tuần tra biên giới giữa những ngày mặt trận Vị Xuyên vô cùng khốc liệt, anh Nguyễn Văn Lương hy sinh khi rơi vào khu vực địch cài mìn phục kích.

Từ đó, người mẹ mất đi đứa con trai cả. Những dự định về một ngày con trở về, những bữa cơm sum họp, những câu chuyện mẹ con thủ thỉ bên nhau đều trở thành điều không thể thực hiện. Nhắc đến con, giọng bà Tâm chùng xuống. Những lời kể đứt quãng, có lúc bà phải dừng lại như để tìm về miền ký ức. Trong ký ức ấy, người con trai vẫn trẻ trung, rạng ngời và đẹp trai như ngày nào.

Bà Phí Thị Tâm nghẹn ngào nhớ lại: “Thằng Lương có khuôn mặt bầu bĩnh. Từ lúc nhập ngũ, nó không về. Lúc nó hy sinh, tôi chỉ mơ thấy nó về một lần cùng mấy đứa bạn. Nó mặc áo trắng, đẹp trai lắm, về được vài ngày thôi mà còn chẳng ăn cơm với mẹ bữa nào. Từ ngày con mất, tôi nhớ nó nhiều lắm, nhất là ban đêm”.

Điều khiến người mẹ già đau đáu suốt bao năm không chỉ là nỗi nhớ con, mà còn là mong muốn được biết chính xác nơi con nằm lại. Bà mong một ngày thông tin về liệt sĩ Nguyễn Văn Lương được xác minh đầy đủ, để tên tuổi người con trai được ghi lại trọn vẹn trên tấm bia nơi nghĩa trang.

Theo nguồn tin của gia đình, sau nhiều lần di chuyển, phần mộ được cho là của liệt sĩ Nguyễn Văn Lương được thông báo đã quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Thế nhưng, do những xáo trộn trong hoàn cảnh chiến tranh và công tác quản lý hồ sơ những năm sau đó, trên bia mộ hiện chỉ có họ và tên, những thông tin khác vẫn chưa được làm sáng tỏ.

Gia đình bà Tâm nhiều năm qua vẫn đều đặn đến thăm viếng, chăm sóc, hương khói cho phần mộ mà họ tin là nơi người con trai yên nghỉ. Cho đến một ngày, gia đình phát hiện tại Hà Nội cũng có một gia đình đang chăm nom cho chính phần mộ ấy. Hai gia đình, hai người con cùng họ, cùng tên đã hy sinh và cùng hướng về một phần mộ.

Ông Nguyễn Văn Bằng, con trai bà Tâm cho biết: Gia đình từng đến cơ quan chức năng tìm hiểu, nhưng hồ sơ còn những thông tin chưa thống nhất. Trong khi chờ các cơ quan có thẩm quyền xác minh, hai gia đình đã chọn cách cùng chăm sóc, thờ cúng phần mộ. Bởi lẽ, dù người nằm dưới mộ là ai, đó vẫn là một người lính đã hy sinh vì đất nước, để những người ở lại được sống trong hòa bình.

Những kỷ vật ít ỏi còn lại trở thành sợi dây níu giữ người mẹ là bà Sùng Thị Lư với người con trai đã xa cách hơn bốn thập kỷ.

Mong ngày con về

Nếu bà Phí Thị Tâm vẫn mong được biết rõ nơi con trai yên nghỉ, thì với bà Sùng Thị Lư, nỗi đau còn nằm ở sự mịt mờ về nơi người con trai đã ngã xuống. Trong căn nhà tình nghĩa ở thôn Nậm Dầu, xã Linh Hồ, những kỷ vật của Liệt sĩ Vàng Văn Ly được bà Lư gìn giữ cẩn thận. Không có một tấm di ảnh để đặt lên bàn thờ, những kỷ vật ít ỏi còn lại trở thành sợi dây níu giữ người mẹ với đứa con trai đã xa cách hơn bốn thập kỷ.

Theo lời kể của bà Lư, năm 1977, khi vừa tròn 18 tuổi, anh Vàng Văn Ly tình nguyện lên đường thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc tại khu vực biên giới thuộc xã Bản Máy. Cuối năm 1978, anh được nghỉ phép một tuần để về quê cưới vợ. Một tuần ngắn ngủi ấy trở thành lần cuối cùng anh được ở bên gia đình.

Ngày tiễn con trở lại đơn vị, có lẽ người mẹ không thể ngờ rằng mình sẽ phải đợi con qua hết mùa này đến mùa khác, qua những năm tháng tuổi trẻ, rồi đến lúc tóc bạc, lưng còng mà vẫn chưa biết con nằm lại nơi đâu. Đau lòng hơn, anh Ly ra đi khi chưa kịp biết mình đã có một người con gái ở lại trên đời. Bà Sùng Thị Lư lặng lẽ kể: “Năm 1977, nó đi lính, năm 1978 về cưới vợ được một tuần rồi lại đi. Nhớ con lắm, nhưng mình cũng tự nhủ, đâu phải chỉ có mình mất con. Con hy sinh là vì đất nước”.

Lời nói mộc mạc của người mẹ khiến nỗi đau dường như càng lặng sâu. Bà nhớ con, thương con, nhưng trong nỗi nhớ ấy còn có niềm tự hào về người lính trẻ đã gửi lại tuổi xuân nơi biên giới. Bao năm qua, trong ngôi nhà cấp IV giữa vùng núi Linh Hồ, mẹ Lư vẫn cố gắng sống, gìn giữ những kỷ vật của con như gìn giữ một phần máu thịt của chính mình. Sau chiến tranh, gia đình nhiều lần trở lại chiến trường xưa, tìm gặp đồng đội cũ, hỏi han từng manh mối với hy vọng tìm được nơi an táng liệt sĩ Vàng Văn Ly. Nhưng những chuyến đi vẫn chưa mang lại câu trả lời. Nơi anh nằm lại, phần mộ của anh, đến nay vẫn là điều gia đình chưa thể biết.

“Nước mắt mẹ không còn, vì khóc những đứa con. Lần lượt ra đi…đi mãi mãi”, ca từ day dứt trong ca khúc “Người Mẹ của tôi”, nhạc sĩ Xuân Hồng như nói lên nỗi lòng của người mẹ khắc khoải ngóng trông con trở về. Dẫu thời gian có thể làm phai màu những kỷ vật, nhưng không thể xóa đi tình mẫu tử. Với những người mẹ, các con vẫn là những đứa trẻ năm nào, vẫn là người lính trẻ ra đi trong lời hẹn trở về mà chưa bao giờ thực hiện được.

Văn Long