Báo chí trong kỷ nguyên số: Đổi mới công nghệ phải bắt đầu từ con người

09:35, 18/11/2026

Trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc báo chí, từ sản xuất đến phân phối và tiếp nhận thông tin. Trước cơ hội và thách thức mới, cơ quan báo chí cần đổi mới công nghệ, quản trị và đào tạo nhân lực, nhất là làm chủ công nghệ nhưng vẫn giữ vững bản lĩnh, đạo đức và sáng tạo của người làm báo.

Các phóng viên tác nghiệp tại một sự kiện ở trường học. (Ảnh: QUANG QUÝ)

AI thay đổi phương thức vận hành tòa soạn

Tại tọa đàm chuyên đề “Báo chí hiện đại trong kỷ nguyên số: Xu hướng phát triển và yêu cầu đổi mới nguồn nhân lực” do Trung tâm Đào tạo và Truyền thông, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chiều 17/11, ông Tô Đình Tuân, Giám đốc Trung tâm, nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa giảng viên trên giảng đường và người hướng dẫn tại tòa soạn trong hình thành tri thức, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp người làm báo.

Ông Tuân cho rằng, đầu tư công nghệ phải đi cùng phát triển con người. Dù AI có thể hỗ trợ nhiều công đoạn, báo chí vẫn phải chịu trách nhiệm về nội dung công bố. Đây cũng là tiêu chí quan trọng để xây dựng uy tín của báo chí đối với bạn đọc và xã hội.

Toàn cảnh tọa đàm “Báo chí hiện đại trong kỷ nguyên số: Xu hướng phát triển và yêu cầu đổi mới nguồn nhân lực”. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Chia sẻ từ góc nhìn đào tạo, Thạc sĩ Đinh Duy Linh, Phó Trưởng phòng Đào tạo và Khoa học công nghệ, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông dẫn số liệu của Chartbeat cho biết, lượng truy cập từ Google đến các trang tin trên thế giới giảm 33% trong năm 2025. Trong khi đó, tỷ lệ người dùng AI tạo sinh hằng tuần tại 6 quốc gia lên tới 51%, nhưng niềm tin vào tin tức chỉ còn 37%; chỉ 12% công chúng cảm thấy thoải mái với tin tức hoàn toàn do AI tạo ra. Những con số này cho thấy công nghệ ngày càng phổ biến nhưng niềm tin vẫn là lợi thế cốt lõi của báo chí.

Ông Tô Đình Tuân, Trung tâm Đào tạo và Truyền thông, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại tọa đàm. (Ảnh: HOÀNG NHI)

Để thích ứng, Thạc sĩ Đinh Duy Linh đề xuất kiến trúc công nghệ tòa soạn tương lai theo mô hình “5 lớp+1 trục quản trị”, với nguyên tắc dùng chung dữ liệu và AI nhưng giữ riêng bản sắc thương hiệu. Các tòa soạn không nhất thiết phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống mà cần xác định chiến lược phát triển từ doanh thu, chi phí và hiệu quả hoạt động.

Quá trình vận hành, con người phải kiểm soát toàn bộ quy trình sản xuất thông tin. AI có thể gợi ý, soạn bản nháp hoặc gắn thẻ tư liệu, nhưng không thể tự động hoàn toàn nội dung xuất bản.

Đại diện các cơ quan báo chí phát biểu tại tọa đàm. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Từ góc độ nghề nghiệp, bà Lý Việt Trung, Phó Chủ tịch chuyên trách Hội Nhà báo Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, cần thay đổi nhận thức của nhà báo để sử dụng công nghệ hiệu quả và có trách nhiệm.

Nhà báo Nguyễn Phước Bình, Phó Tổng Thư ký Tòa soạn Báo Sài Gòn Giải Phóng chia sẻ về áp lực trong kiểm duyệt thông tin khi phóng viên sử dụng AI viết bài ngày càng nhiều. Hiện cơ quan này đã ban hành quy định về những loại tin, bản thảo và dữ liệu được phép sử dụng AI. Công nghệ có thể hỗ trợ nhà báo làm việc tốt hơn, nhưng cần kiểm soát chặt ở những lĩnh vực sáng tạo để giữ bản sắc riêng.

Đổi mới đào tạo, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ

Cùng với đổi mới tòa soạn, đào tạo nguồn nhân lực là yêu cầu cấp thiết để báo chí thích ứng với môi trường số. Tiến sĩ Triệu Thanh Lê, Trưởng Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh dẫn khảo sát 276 sinh viên báo chí truyền thông cho biết, gần 58,3% sinh viên sử dụng nội dung do AI cung cấp ở mức từ một nửa trở lên khi làm bài tập; 89,9% tự học cách sử dụng AI. Động lực lớn nhất khiến sinh viên tìm đến công nghệ này là sự tò mò, hứng thú, sau đó mới đến nhu cầu học tập và công việc.

Các đại biểu chủ trì tọa đàm. (Ảnh: HOÀNG NHI)

Khoa Báo chí và Truyền thông đề xuất tích hợp hướng dẫn sử dụng AI vào từng môn học, thay vì giảng dạy tách rời. Người học cần có nền tảng chuyên môn vững chắc, đồng thời được trang bị kiến thức về bản quyền, quyền riêng tư, tính minh bạch và khách quan khi sử dụng nội dung do AI tạo ra.

Tiến sĩ Triệu Thanh Lê cho rằng, AI có thể hỗ trợ một phần công việc sáng tạo, nghiên cứu, nhưng kỹ năng giao tiếp, ứng xử, làm việc nhóm và xây dựng quan hệ xã hội vẫn phụ thuộc vào mỗi cá nhân. Do đó, đào tạo báo chí cần kết hợp năng lực công nghệ với kỹ năng xã hội và trải nghiệm thực tế.

Các phóng viên tác nghiệp tại Trung tâm Phát triển Truyền thông. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Liên quan công tác đào tạo gắn với thực hành được Thạc sĩ Lê Kim Hậu, Quyền Trưởng bộ môn Kỹ thuật truyền thông đa phương tiện, Khoa Truyền thông sáng tạo, Trường đại học Nguyễn Tất Thành cho biết, khoa đã hợp tác đào tạo một số học phần tại Báo Tuổi Trẻ như kỹ năng làm tin và phóng sự, nhiếp ảnh, xử lý ảnh, thiết kế ấn phẩm với 100% thời lượng thực hành. Sinh viên cũng được bố trí thực tập tại các cơ quan báo chí, đài phát thanh, truyền hình và công ty truyền thông.

Trong năm học 2026-2027, chương trình đào tạo được bổ sung các học phần kỹ năng ứng dụng AI và cơ sở hoạt hình chuyển động. Với các môn sản xuất podcast, phim ngắn, sinh viên được hướng dẫn sử dụng AI từ khâu lên ý tưởng, viết kịch bản đến dựng hình, làm nhạc và thiết kế nhân vật.

Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, AI là công cụ hỗ trợ đắc lực, nhưng năng lực sử dụng mới là vấn đề quan trọng. Ông đề xuất mở rộng môi trường thực tập cho sinh viên tại các công ty sáng tạo nội dung, tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo, cơ quan báo chí và doanh nghiệp.

AI có thể nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng khả năng sáng tạo, nhưng không thể thay thế tư duy độc lập, bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp. Làm chủ công nghệ nhưng không đánh mất bản sắc, lấy chất lượng thông tin và niềm tin công chúng làm nền tảng chính là yêu cầu quan trọng để báo chí phát triển bền vững trong môi trường số.

Theo Nhân Dân Xem link nguồn

Ý kiến bạn đọc


Cùng chuyên mục
Chuyển mình ở Xín Mần
Từ những nương đồi trồng ngô, lúa truyền thống đến các mô hình liên kết trồng dược liệu, rau và cây ăn quả ôn đới, chăn nuôi hàng hóa, xã Xín Mần đang từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng cao giá trị kinh tế. Những cách làm mới đang mở thêm hướng phát triển kinh tế, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân nơi rẻo cao biên giới cực Tây của tỉnh.
18/11/2026
Cốc Pú sẵn sàng đón người dân đến nơi ở mới
Sau thời gian tập trung triển khai thi công, Dự án tái định cư thôn Cốc Pú, xã Pà Vầy Sủ đang bước vào giai đoạn hoàn thiện các hạng mục cuối cùng. Đến nay, hệ thống điện, mặt bằng, nhà văn hóa, kè taluy âm và tuyến đường bê tông rộng 5,5 m dẫn vào khu tái định cư đã hoàn thành. Các đơn vị đang khẩn trương thi công bể nước, phấn đấu đến cuối tháng 11/2026 bàn giao công trình cho địa phương, tạo điều kiện bố trí chỗ ở an toàn cho gần 80 hộ dân sinh sống trong vùng có nguy cơ sạt trượt tại khu vực Cốc Pài.
18/11/2026
Áp lực tăng ca cuối năm và bài toán bảo đảm sức khỏe người lao động
Những tháng cuối năm, nhu cầu đẩy nhanh tiến độ sản xuất, hoàn thành đơn hàng khiến nhiều doanh nghiệp tổ chức làm thêm giờ. Với người lao động, tăng ca là cơ hội cải thiện thu nhập, nhưng cũng đặt ra áp lực về sức khỏe, thời gian nghỉ ngơi. Hài hòa giữa yêu cầu sản xuất và bảo đảm an toàn lao động đang là vấn đề cần được quan tâm.
18/11/2026
Xây dựng bản sắc thanh niên gắn với mục tiêu đại đoàn kết toàn dân tộc
Với các khách mời như Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam Phan Anh Sơn, Tọa đàm “Đại đoàn kết trong kỷ nguyên mới - Xây dựng bản sắc thanh niên Việt Nam” góp phần nâng cao tư duy, kỹ năng và năng lực hội nhập quốc tế, tiếp tục phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong người trẻ.
18/11/2026