Bảo đảm chính sách giảm nghèo liên tục trong giai đoạn chuyển tiếp
Nghị định 387/2026/NĐ-CP quy định cách xử lý chuyển tiếp để các chương trình, trong đó có giảm nghèo, được thực hiện liên tục.
![]() |
| Quá trình chuyển sang chương trình hợp nhất cần diễn ra thông suốt, để chính sách hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo không bị gián đoạn. Ảnh: Ái Vân |
Ngày 12.10.2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.
Theo khoản 2 Điều 52, Nghị định quy định thống nhất các nội dung, nguồn lực, cơ chế, chính sách quản lý và tổ chức thực hiện chương trình trên cơ sở sắp xếp, hợp nhất nội dung của các quyết định phê duyệt đầu tư, nghị định, quyết định, thông tư và văn bản hướng dẫn thực hiện 4 chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 12.10.2026.
Rà soát hộ nghèo theo hai chuẩn
Đầu tháng 11.2026, xã Bằng Thành, tỉnh Thái Nguyên khẩn trương rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo cuối năm 2026. Năm nay xã đồng thời rà soát theo hai chuẩn: chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025, với các tiêu chí tại Điều 3 Nghị định số 07/2021/NĐ-CP, và chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027 - 2030, theo Điều 3 Nghị định số 351/2025/NĐ-CP. Kết quả rà soát là cơ sở để địa phương xác định đúng đối tượng, nguyên nhân nghèo và xây dựng các chính sách hỗ trợ trong năm 2027.
UBND xã đã thành lập 16 tổ rà soát, phân công cán bộ, công chức phối hợp với các thôn đến từng hộ gia đình để thu thập, kiểm tra, đối chiếu thông tin về thu nhập, việc làm, nhà ở, điều kiện sinh hoạt và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Việc rà soát được thực hiện từ tháng 9.2026 đến hết ngày 14.12.2026.
Theo kết quả rà soát năm 2025, xã Bằng Thành có hơn 2.871 hộ với hơn 13.000 nhân khẩu, trong đó 850 hộ nghèo, chiếm 29,61%, và 460 hộ cận nghèo, chiếm 16,02%. Năm 2026, xã phấn đấu giảm 10,04% tỉ lệ hộ nghèo.
Rà soát hộ nghèo cũng là một nội dung của chương trình được quy định tại Nghị định 387/2026/NĐ-CP. Khoản 1 Điều 8 Nghị định quy định việc thực hiện chuẩn nghèo đa chiều quốc gia, trong đó có nhiệm vụ rà soát, công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo (điểm a) và xây dựng, vận hành phần mềm và cơ sở dữ liệu về hộ nghèo, hộ cận nghèo (điểm d).
Vấn đề chuyển tiếp đã được nêu khi Quốc hội thảo luận chủ trương đầu tư chương trình. Tại phiên thảo luận ngày 20.8.2026, đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) phân tích, dự thảo Nghị quyết quy định 4 nghị quyết của 4 chương trình mục tiêu quốc gia đang thực hiện sẽ hết hiệu lực kể từ ngày Quốc hội thông qua nghị quyết mới.
Theo đại biểu, quy định như vậy có thể tạo ra khoảng trống pháp lý trong chuyển tiếp thực hiện, nhất là trong giai đoạn đến hết năm 2026. Khi các nghị quyết cũ không còn hiệu lực thì các văn bản hướng dẫn như nghị định, quyết định, thông tư cũng đồng thời hết hiệu lực, việc triển khai các dự án đầu tư và các khoản chi sự nghiệp sẽ không còn cơ sở pháp lý. Đại biểu đề nghị rà soát rất kỹ nội dung này để bảo đảm chương trình được triển khai liên tục và có hiệu quả.
![]() |
| Kết quả rà soát là cơ sở để địa phương xác định đúng đối tượng, nguyên nhân nghèo và xây dựng các chính sách hỗ trợ trong năm 2027. Ảnh: Hải Nguyễn |
Tại Nghị định 387, khoản 1 Điều 4 quy định việc quản lý, tổ chức thực hiện chương trình phải bảo đảm “thống nhất, đồng bộ, liên tục, đúng mục tiêu, phạm vi, đối tượng theo chủ trương đầu tư được Quốc hội quyết định”.
Theo điểm a khoản 2 Điều 52, kể từ ngày Nghị định có hiệu lực, các quy định về nội dung, nguồn lực, cơ chế, chính sách quản lý và tổ chức thực hiện 4 chương trình tại Phụ lục XIV được bãi bỏ, trừ trường hợp quy định tại Điều 2 Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội và Điều 53 Nghị định này. Điều 53 mang tên “Xử lý chuyển tiếp”.
Ba điểm chính trong quy định chuyển tiếp
Điểm đầu tiên là những nội dung đã được phê duyệt trong năm 2026 tiếp tục thực hiện theo cơ chế, chính sách trước hợp nhất. Theo khoản 1 Điều 53, kế hoạch, dự toán, nhiệm vụ, dự án, hợp đồng, tài sản và danh sách đối tượng thụ hưởng của 4 chương trình trước hợp nhất được cấp có thẩm quyền phê duyệt trong năm 2026, trước ngày Nghị định có hiệu lực, được tiếp tục thực hiện, thanh toán, quyết toán và xử lý theo cơ chế, chính sách tại Nghị định số 358/2025/NĐ-CP và văn bản hướng dẫn của từng chương trình tương ứng. Việc này kéo dài đến khi hoàn thành theo thời gian thực hiện nhiệm vụ, dự án đã được phê duyệt.
Đối với dự toán, kế hoạch ngân sách trung ương năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung từ ngày Nghị định có hiệu lực, khoản 2 Điều 53 quy định Bộ, cơ quan trung ương, địa phương được lựa chọn áp dụng cơ chế, chính sách của chương trình trước hợp nhất tương ứng hoặc cơ chế, chính sách tại Nghị định 387. Cơ chế, chính sách đã lựa chọn được áp dụng thống nhất đến khi hoàn thành, thanh toán, quyết toán. Hai cơ chế không được áp dụng đồng thời đối với cùng một nhiệm vụ, dự án, hợp đồng, tài sản, danh sách đối tượng thụ hưởng và nguồn kinh phí có liên quan.
Điểm thứ hai liên quan đến nguồn vốn. Theo điểm a khoản 8 Điều 53, số dư dự toán, số dư ứng trước, số dư tạm ứng và kế hoạch vốn của các dự án, nhiệm vụ thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 chuyển tiếp sang chương trình được tiếp tục theo dõi, hạch toán và giải ngân “liên tục, thông suốt, không làm gián đoạn tiến độ thực hiện dự án”.
Điểm thứ ba là các mốc thời gian. Theo khoản 5 Điều 53, việc lập, phân bổ, giao kế hoạch, dự toán năm 2027 từ trung ương về địa phương tiếp tục áp dụng cơ chế quản lý của 4 chương trình trước hợp nhất.
Sau khi được cấp có thẩm quyền giao kế hoạch, dự toán năm 2027, Bộ, cơ quan trung ương và địa phương phân bổ, quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước theo quy định tại Nghị định 387. Khoản 6 Điều 53 yêu cầu các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương hoàn thành việc rà soát, phân loại, xác định nhiệm vụ, danh mục dự án đầu tư thực hiện trong chương trình trong thời hạn 90 ngày làm việc kể từ ngày Nghị định có hiệu lực.
Bên cạnh Điều 53, Nghị định có các quy định về quyền lợi của đối tượng thụ hưởng. Khoản 2 Điều 4 quy định việc phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương phải bảo đảm “không làm thay đổi quyền lợi và khả năng tiếp cận chính sách của đối tượng thụ hưởng, không làm giảm mức hỗ trợ tối thiểu theo quy định của cấp có thẩm quyền”.
Theo điểm c khoản 3 Điều 16, cơ quan, đơn vị, cấp trực thuộc thực hiện trong phạm vi nhiệm vụ, kinh phí và nội dung được giao, “không làm thay đổi điều kiện thụ hưởng, mức độ ưu tiên hoặc chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân”.
Kỳ vọng về một quá trình chuyển đổi thông suốt
Tại Hội nghị triển khai chương trình ngày 15.10.2026, phát biểu tại điểm cầu tỉnh Thanh Hóa, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng nhấn mạnh tỉnh sẽ triển khai nghiêm túc Nghị quyết số 46/2026/QH16 và Nghị định số 387/2026/NĐ-CP với tinh thần lấy người dân làm trung tâm, ưu tiên nguồn lực cho các xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trước mắt tỉnh sẽ rà soát, phân loại nhiệm vụ, các dự án chuyển tiếp, bảo đảm chính sách hỗ trợ người dân không bị gián đoạn.
Theo Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định, chỉ tiêu đến năm 2030 là tỉ lệ hộ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm 1% - 1,5%/năm; tỉ lệ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giảm xuống dưới 10%; giảm 50% tỉ lệ nghèo đa chiều đối với các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù so với năm 2024.
Với các quy định chuyển tiếp đã có, kỳ vọng đặt ra là quá trình chuyển sang chương trình hợp nhất diễn ra thông suốt, để chính sách hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo không bị gián đoạn.











Ý kiến bạn đọc