Gian nan Pà Vầy Sủ

HGĐT- Theo những người có thâm niên lăn lộn với các xã biên giới của tỉnh thì xã pà Vầy sủ, huyện Xín Mần là xã khó khăn nhất tỉnh. Bởi toàn bộ diện tích tự nhiên của xã nằm bên sườn một dãy núi có độ dốc lớn từ 50  đến 70 độ, vì thế để tạo đựơc một mặt bằng xây dựng trên địa bàn xã rất khó khăn, nhất là không ít điểm trên địa bàn xã lại nằm trong phạm vi của vùng có nguy cơ sạt lở, cần phải di dời.

Đường vào trung tâm xã Pà Vầy Sủ.

May mắn được đi nhờ chuyến xe của các đồng chí lãnh đạo huyện Xín Mần đi họp ngoài tỉnh về, sau một đoạn dài đường đẹp đến ngã ba Tân Quang vượt qua mấy khúc cua đến chóng mặt, tôi buột miệng hỏi mấy giờ thì vào đến huyện.Biết tôi sốt ruột, anh Hoà, Chủ tịch UBND huyện tâm sự: Công tác ở huyện vùng sâu, vùng xa của tỉnh vất vả lắm, riêng chuyện đi lại họp hành đã là cả một vấn đề. Ví dụ buổi trưa họp xong ngoài tỉnh mọi người về luôn, ngoài những người ở ngay thị xã thì những người công tác ở các huyện vùng thấp chỉ mất khoảng 30 phút đến 1 tiếng đã về đến nhà, thoải mái có thời gian về nhà ăn cơm với vợ con và đầu giờ chiều quần là áo lượt, đầu tóc bóng mượt đến cơ quan làm việc bình thường. Còn những người ở huyện Xín Mần, thì khihọp xong phải mất trên 4 tiếng ngồi trên xe ô tô, sóc tung người, vượt cua hoa cả mắt mới về đến huyện, chưa kể đến khoảng thời gian dành cho việc ăn uống dọc đường, chưa kể đến việc đi lại vào mùa mưa, chuyện tắc đường thường xảy ra. Đó là chuyện ở trung tâm huyện, còn khi nhà báo đến thực tế tại xã Pà Vầy Sủ thì mới thấy rõ được những khó khăn về mọi mặt của xã này, vì đây là xã được nhận định làkhó khăn nhất tỉnh.

Là phóng viên có thâm niên gần 20 năm công tác tại tỉnh, đến thời điểm này nhìn trên bản đồ tỉnh nhà đếm được còn 7/195 xã, phường, thị trấn là mình chưa có dịp đặt chân đến. Chuyến công tác lần này của tôi là tới xã Pà Vầy Sủ để khẳng định sự khách quan của nhận định nêu trên. Đến huyện nghỉ ngơi một buổi vì trời đổ mưa to, sáng hôm sau tôi cùng một cán bộ Ban Quản lý các công trình xây dựng cơ bản của huyện vào xã. Trên đường vào xã, thấy nhiều đoạn mặt đường lổn nhổn những hòn đá rơi tự do, anh bạn cùng đi giải thích. Vì hôm qua trời mưa to những hòn đá bị trôi mất chân nên lăn xuống đường nhiều. Đi vào xã mùa này phải vừa nhìn đường, vừa nhìn sườn núi xem có đá lăn không, nếu không chú ý phòng tránh là bị tai nạn ngay đấy anh ạ ! – Đợt khánh thành tuyến đường này, đã có một xe trong đoàn xe của tỉnh bị đá rơi trúng rồi đấy, cũng may là không thiệt hại gì về người. Sau gần một tiếng ngồi xe, chúng tôi đến được trụ sở xã Pà Vầy Sủ. Tiếp xúc các anh Sùng Seo Sần, Phó Chủ tịch HĐND xã, nhà ở thôn Tả Lử Thận; Ma Seo Hạng, Trưởng Công an xã và các anh Mai Trọng Thủy, Công an phụ trách xã; Ma Seo Pò, cán bộ văn phòng... Được biết Pà Vầy sủ là 1 trong số 35 xã được xếp hạng nghèo nhất tỉnh vì có tỷ lệ hộ nghèo chiếm 54% tổng số hộ trong xã. Cả xã có 270 hộ thì có tới 147 hộ nghèo, theo mọi người phân tích nguyên nhân đói nghèo thì nhiều nhưng phần lớn các gia đình đều đông con, trình độ văn hóa thấp; thiếu kinh nghiệm sản xuất; thiếu nguồn nước để phục vụ sinh hoạt và sản xuất; điều kiện địa hình xã phức tạp, độ dốc lớn; cả xã có 7 thôn thì đều là thôn biên giới... Sau một hồi thảo luận trên cơ sở liên tục trả lời câu hỏi tại sao ? – Tại sao đông con, tại sao thiếu kinh nghiệm sản xuất, tại sao trình độ văn hóa thấp... cuối cùng chúng tôi thống nhất được câu trả lời tất cả do địa hình của xã phức tạp, hệ thống đường giao thông trên địa bàn hết sức khó khăn, đây là nguyên nhân mấu chốt kìm hãm sự phát triển về mọi mặt của xã Pà Vầy Sủ. Vì cả xã hiện mới chỉ có đường ô tô vào đến trung tâm xã và có thể đến thôn Khấu Xỉn vào mùa khô. Còn lại 5 thôn Ma Lỳ Sán, Thào Chứ Ván, Seo Lử Thận, Tả Lử Thận, Sì Khà Lá muốn đến được thì chỉ đi bộ. Mà đi bộ cũng không dễ, vì đường vào các thôn cơ bản là men theo vách núi, trên là vách núi dựng đứng dưới là vực sâu. Nói nhiều người không tin, dù đi bộ nhưng trên đường đi để tìm được chỗ nghỉ cũng không dễ, vì đường hiếm có chỗ nào rộng dãi và có chỗ nghỉ an toàn. Thế mà để đến được một số thôn như Sì Khà Lá, Ma Lỳ Sán, Tả Lử Thận thì phải đi bộ cả buổi, cả ngày mới đến được. Anh Sùng Seo Sần, Phó Chủ tịch HĐND xã khẳng định: Muốn đến thôn Tả Lử Thận, người không có bản lĩnh không thể đến được. Nhiều người có chuyện phải vào thôn, nhưng đến đoạnvách đá có độ sâu vài trăm mét, đường lại rất hẹp, chỉ rộng trên 50 cm mặt đường và vách đá lại lồi lõm, nhiều chỗ vách đá nhô ra người đi phải khom người, hoặc bám sát vách đá chìa lưng ra phía vực sâu mới vượt qua được, mặt đã xanh mét đành phải quay về. Có người được người khác giúp đỡ dắt qua được, khi về xã phải nằm ở trạm xá xã tiêm thuốc an thần mới chấn tĩnh lại.

Là xã có địa hình phức tạp, cả xã nằm trên sườn một dãy núi, trên đỉnh là đường biên giới dưới chân là dòng sông Chảy uốn lượn. Nếu đứng ở trên đường biên giới nhìn xuống thì sẽ biết được độ dốc bình quân của xã ít nhất từ 500 trở lên, địa hình lại bị chia cắt mạnh nên hệ thống đường sá đi lại hết sức khó khăn. Cũng do giao thông cách trở, sản phẩm nông nghiệp của bà con của xã không trở thành hàng hóa, mọi người phải theo phương thức tự sản, tự tiêu. Có nhu cầu trao đổi mua bán, thì cơ bản lại giao dịch với cư dân vùng biên giới nước bạn, hạn hữu lắm mới ra trung tâm xã. Vì thế, nhiều gia đình có hàng đàn gia súc, lương thực chất đống tồn từ vài năm trước, nhưng đời sống vẫn không phát triển. Tỉnh và huyện nhận thức rõ sự khó khăn của xã Pà Vầy Sủ, đã đầu tư khá nhiều dự án vào xã, nhất là các dự án mở đường vào các thôn. Nhưng để triển khai các dự án mở đường không đơn giản, vì suất đầu tư để mở một km đường trên địa bàn xã khá lớn (gần 2,5 tỷ/km), điều kiện để thi công các tuyến đường cũng không hề đơn giản, phạm vi ảnh hưởng trong quá trình thi công các tuyến đường trên địa bàn xã quá lớn, vuợt mức quy định của Nhà nước hàng chục lần. Vì khi thi công, đá từ công trường theo các sườn núi lăn xuống dưới, phá cơ bản toàn bộ diện tích cây hoa màu của bà con nông dân gieo trồng phía dưới ta-luy âm, nhiều khu vực đá lăn kéo dài trên 1 km, chưa kể đến chuyện sơ tán các hộ dân nằm phía dưới ra khỏi khu vực thi công trong một thời gian dài.

Tuy khó khăn trong quá trình thi công các công trình đầu tư xây dựng cơ bản, nhưng hiện tại trên địa bàn xã cả hai tuyến đường giao thông nông thôn loại B, một tuyến từ thôn Khấu Xỉn đến Ma Lỳ Sán và một tuyến từ trung tâm xã đến thôn Tả Lử Thận đầu đã được xúc tiến đầu tư thi công. Tin chắc rằng trong một tương lai gần Pà Vầy Sủ sẽ vượt qua khó khăn, dần tiến kịp các xã trong khu vực và trong toàn tỉnh.