Bất cập trong thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về y tế xã ở Mèo Vạc

HGĐT- Bộ tiêu chí (BTC) Quốc gia về y tế xã giai đoạn 2011-2020 được xem như “đòn bẩy” nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe (CSSK) ban đầu cho nhân dân, góp phần làm thay đổi bộ mặt y tế ở các địa phương. Tuy nhiên, với một trong những huyện nghèo nhất cả nước như Mèo Vạc lại đang lộ rõ nhiều bất cập sau hơn một năm triển khai. Dựa trên điều kiện thực tế, bên cạnh những kết quả đạt được dưới góc độ chuyên môn thì nhiều tiêu chí được xem là... “bất khả thi”.

Tuy chủ động đăng ký và tích cực thực hiện theo BTC Quốc gia về y tế xã nhưng hơn 1 năm Trạm Y tế xã Pả Vi vẫn chưa thể đạt theo tiêu chí mới.

Theo đánh giá của ông Vũ Xuân Hải, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Mèo Vạc thì tại 5 xã thực hiện BTC đã kiện toàn Ban CSSK nhân dân và chủ động xây dựng kế hoạch hàng năm. Cán bộ y tế xã hầu hết được đào tạo về chuyên môn theo Thông tư 07 của Bộ Y tế, đội ngũ y tế thôn bản hầu hết đã qua đào tạo; trang thiết bị y tế và các phương tiện khác được đầu tư tương đối đầy đủ. Các mặt công tác chuyên môn như khám chữa bệnh, phòng chống dịch bệnh, ngộ độc thực phẩm, y tế dự phòng, truyền thông giáo dục sức khỏe... được triển khai tại các xã. Ông Hải cũng khẳng định: “Trong lĩnh vực chuyên môn,chúng tôi chắc chắn sẽ đáp ứng các tiêu chí theo BTC đề ra. Tuy nhiên, cần nhìn nhận những bất cập từ nguyên nhân chủ quan và thực tế khách quan mang lại như các yếu tố về tự nhiên, khí hậu. Bởi đó cũng là nguyên nhân ảnh hưởng rất lớn tới việc triển khai thực hiện BTC Quốc gia về y tế xã, trong khi việc khắc phục những khó khăn đó cần quá trình lâu dài”. Dẫn chứng về vấn đề này, ông Hải cho biết: Do đặc thù khí hậu, Mèo Vạc là huyện hàng năm có tới nửa năm thiếu nước sinh hoạt và sản xuất; điều này làm cho việc thực hiện chương trình vệ sinh môi trường gặp nhiều khó khăn. Không những thế, chỉ với 60% hộ gia đình có bể chứa nước và có nhà tiêu hợp vệ sinh như hiện nay thì không thể đáp ứng yêu cầu phải đạt 70% trở lên theo tiêu chí 6 trong BTC. Ngoài ra, Mèo Vạc là huyện có tới trên 50% hộ nghèo nên kéo theo tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng là chuyện không thể tránh khỏi. Thực tế đã chứng minh, hiện nay tỷ lệ suy dinh dưỡng còn cao, xã Lũng Pù vẫn còn 34,4% trẻ em suy dinh dưỡng, so với tiêu chí 8 của BTC phải nhỏ hơn 18% thì lại cần cả một quá trình lâu dài. Bên cạnh đó, do có tới 17 dân tộc anh em sinh sống, nhận thức của đại bộ phận người dân trên địa bàn huyện còn thấp nên công tác Dân số-KHHGĐ gặp nhiều trở ngại. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên cao và đã có thời gian tỷ lệ sinh con thứ 3 đứng ở diện báo động. Nhiều lúc vào cuộc quyết liệt nhưng lại không thường xuyên nên để chấm dứt tình trạng này chẳng khác nào “bắt cóc bỏ đĩa”.

So với nội dung chuẩn Quốc gia về y tế xã giai đoạn trước thì BTC Quốc gia về y tế xã giai đoạn 2011-2020 với 10 tiêu chí, 50 chỉ tiêu rộng hơn, cụ thể hơn, chi tiết hơn. Do đó, xác định đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng, ngay từ khi bước vào thực hiện, huyện đã chủ động xây dựng kế hoạch, gắn với Chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2012-2020 để tranh thủ các nguồn lực trong việc triển khai, đồng thời kiện toàn tổ giúp việc, phân công nhiệm vụ tổ giúp việc ngành y tế. Phân công nhiệm vụ cho các khoa, phòng của Trung tâm Y tế huyện hỗ trợ các xã thực hiện BTC. Với thực tế khó khăn chung, theo kế hoạch đề ra, huyện Mèo Vạc triển khai tại 2 xã đăng ký Niêm Sơn, Pả Vi và 3 xã điểm xây dựng NTM Tả Lủng, Sủng Trà, Lũng Pù. Bên cạnh việc kiện toàn Ban CSSK nhân dân xã, các Trạm y tế xã tập trung thực hiện các tiêu chí về: cơ sở hạ tầng Trạm y tế; Y tế dự phòng, vệ sinh môi trường và các chương trình mục tiêu Quốc gia về y tế; chăm sóc sức khỏe bà mẹ-trẻ em; Dân số - KHHGĐ. Thế nhưng, đã hơn một năm trôi qua vẫn chưa có xã nào đáp ứng đầy đủ các tiêu chí, chỉ tiêu theo BTC.

Theo tìm hiểu, sau khi thực hiện BTC Quốc gia về y tế xã, bên cạnh những chuyển biến bước đầu thì hiện nay, việc đưa công tác CSSK nhân dân vào kế hoạch phát triển KT- XH của các xã, nội dung còn sơ sài, chưa phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong Ban CSSK nhân dân, dẫn đến chồng chéo, nhiều nhiệm vụ thực hiện không hiệu quả. Bên cạnh đó, năng lực hoạt động của Ban này còn yếu so với yêu cầu thực tế, vẫn chưa tổ chức họp, không có sổ họp... So với tiêu chí 1, 2, 5 của BTC thì nhân lực y tế các xã chưa có Bác sỹ làm việc cố định tại Trạm y tế, đội ngũ y tế thôn bản, một số chưa được đào tạo. Việc xây dựng tường rào bao quanh, sân xi măng, nhà để xe, hệ thống xử lý chất thải, các phòng chức năng của trạm chưa được đầu tư hỗ trợ. Không những thế, việc chi trả chế độ 0,5% cho y tế thôn bản còn chậm, các loại hình bảo hiểm y tế của xã vẫn chưa có danh sách tổng hợp... Hơn một năm, những yếu tố đó đang là rào cản khiến cho việc thực hiện BTC ở Mèo Vạc vẫn chỉ là con số “không” tròn trĩnh.

Trao đổi về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND huyện Mèo Vạc Trần Kim Ngọc khẳng định: “Khó khăn của Mèo Vạc là không thể phủ nhận. Vì thế, không đạt theo tiêu chí mới về y tế xã cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, để thực sự tạo bước chuyển mạnh, thời gian tới huyện sẽ đưa công tác thực hiện BTC Quốc gia gắn với xây dựng NTM vào Nghị quyết của Đảng ủy xã và kế hoạch phát triển KT- XH để thực hiện hàng năm. Xây dựng quy chế hoạt động, phân công, gắn trách nhiệm cụ thể tới các thành viên Ban CSSK nhân dân. Dựa trên thực tế đặc thù của địa phương, huyện sẽ tập trung thực hiện các tiêu chí theo phương châm “dễ làm trước, khó làm sau”. Đưa vào hương ước, quy ước của thôn, xóm, thực hiện đời sống văn hóa ở khu dân cư. Tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân hiểu và tích cực thực hiện theo nội dung BTC. Tăng cường công tác kiểm tra, sơ kết, đánh giá để có giải pháp tháo gỡ kịp thời...

Từ những bất cập trong thực hiện BTC Quốc gia về y tế xã không chỉ ở Mèo Vạc mà còn nhiều huyện khác trên địa bàn tỉnh như hiện nay lại một lần nữa đặt ra cho ngành y tế một câu hỏi về tính hiệu quả của việc áp dụng BTC trong khi mỗi địa phương đều có những đặc thù khác biệt.