Đà Nẵng: Sinh kế bền vững ở Cù Lao Chàm

Sinh kế bền vững từ du lịch

Tân Hiệp cách đất liền khoảng 15km, có diện tích tự nhiên hơn 1.640ha, trong đó phần lớn là rừng núi và khu bảo tồn thiên nhiên; dân cư sinh sống tập trung trên đảo Hòn Lao, gồm ba thôn: Bãi Làng, Bãi Ông và Bãi Hương với 596 hộ, 2.429 nhân khẩu. Năm 2009, Cù Lao Chàm (gồm 8 đảo), xã Tân Hiệp được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Người dân cùng chính quyền địa phương tiếp tục duy trì hiệu quả mô hình “nói không với túi ni-lông và sản phẩm nhựa dùng một lần”. Ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường của mỗi người dân và du khách đã góp phần xây dựng hình ảnh Tân Hiệp thành điểm đến du lịch xanh, thân thiện. Năm 2025, xã Tân Hiệp được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.

Theo thống kê, Cù Lao Chàm hiện ghi nhận 624 loài thực vật bậc cao có mạch và khoảng 1.035 loài động vật trên cạn, với nhiều loài đặc hữu, nguy cấp, quý, hiếm. Vùng biển Cù Lao Chàm-Hội An có hơn 1.000 loài động, thực vật sinh sống trên đảo và hơn 1.300 loài sinh vật biển; trong đó, rất nhiều loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo tồn ở Việt Nam và trên thế giới. Mỗi ngày, xã đảo Tân Hiệp đón hàng trăm lượt du khách đến tham quan, nghỉ dưỡng...

Tham gia Đội xe ôm tự quản thuộc Hợp tác xã du lịch-dịch vụ Cù Lao, anh Đỗ Văn Rô chia sẻ, từ ngày du lịch trên đảo phát triển, ban ngày, anh chở khách đi tham quan quanh đảo, chiều tối về lại đi đánh bắt hải sản. “Mỗi ngày chở khách tham quan trên đảo, tôi cũng có thêm thu nhập khoảng vài trăm nghìn đồng. Chúng tôi vừa chở khách, vừa tranh thủ “làm hướng dẫn viên du lịch” để giới thiệu những nét văn hóa độc đáo mà chỉ người dân trên đảo mới hiểu hết. Hơn nữa, cung đường trên đảo đa phần là dốc đứng quanh co, nếu chạy không quen dễ xảy ra tai nạn giao thông”, anh Rô nói.

Chị Lê Thị Thu Vân, chủ cơ sở lưu trú homestay Vân Đức cho biết, ngày trước, kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào biển. Khi du lịch tại Cù Lao Chàm phát triển, dưới sự hướng dẫn, chính quyền địa phương, gia đình chị Vân bắt đầu cải tạo ngôi nhà và tham gia các lớp tập huấn về kinh doanh dịch vụ lưu trú homestay. “Khách du lịch, nhất là khách quốc tế ra Cù Lao Chàm ngày một đông. Chúng tôi hạnh phúc khi được góp phần nhỏ vào thành quả chung đó”, chị Vân nói.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Hiệp Phạm Thị Mỹ Hương, vào mùa du lịch, Cù Lao Chàm đón số du khách gấp hai lần số dân trên đảo. Để hạn chế tới mức thấp nhất tác động tới đa dạng sinh học biển đảo Cù Lao Chàm, bên cạnh chính quyền địa phương, cơ quan chức năng, người dân địa phương là những tuyên truyền viên tích cực và trực tiếp giám sát, bảo vệ môi trường trên đảo.

“Trước đây, hơn 90% người dân của xã làm nghề biển, 10% sản xuất nông nghiệp. Với sự phát triển của du lịch và định hướng kinh tế xanh, bền vững của địa phương, tỷ lệ lao động làm nghề biển đã giảm và chuyển sang làm homestay, tàu du lịch, lặn ngắm san hô, dịch vụ ăn uống… Đời sống của người dân khi tham gia làm du lịch-dịch vụ đã ổn định hơn”, đồng chí Phạm Thị Mỹ Hương nói.

Hài hòa giữa bảo tồn và phát triển

Thống kê của Ủy ban nhân dân xã Tân Hiệp cho biết, năm 2025, tổng lượng khách tham quan trên đảo đạt hơn 278.000 lượt; trong đó, hơn 96.000 lượt khách quốc tế, tăng 3,5% so với năm 2024; tổng khách lưu trú đạt hơn 7.800 lượt, tăng 73,6% so với năm 2024; tổng thu nhập toàn xã đạt hơn 138 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người là 73,92 triệu đồng/người/năm, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, tổng thu nhập toàn xã tăng 4,1% so với Nghị quyết của Đảng bộ xã đề ra năm 2025. Riêng trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng lượt khách tham quan đạt hơn 73.000 lượt, tăng 1,04% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Tân Hiệp Lê Mới, lâu nay, cơ cấu kinh tế của xã chuyển dịch theo hướng du lịch-dịch vụ là ngành chủ lực, gắn với bảo tồn thiên nhiên. Bên cạnh đó, kinh tế biển và các ngành nghề truyền thống tiếp tục được duy trì, góp phần tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân. Đến nay, xã không còn hộ nghèo theo tiêu chí đa chiều, 100% người dân tham gia bảo hiểm y tế, được sử dụng điện và nước sinh hoạt hợp vệ sinh; không có nhà tạm, nhà dột nát.

Tuy nhiên, do đặc thù xã đảo, địa bàn có vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh, thuộc Khu dự trữ sinh quyển thế giới, phần lớn diện tích là rừng đặc dụng, khu bảo tồn thiên nhiên nên không gian phát triển kinh tế, du lịch, dân sinh và hạ tầng thiết yếu còn hạn chế. Hoạt động du lịch, dịch vụ phụ thuộc lớn vào thời tiết, mùa vụ; nguồn thu tại chỗ chưa ổn định, trong khi yêu cầu bảo đảm an sinh, môi trường, cấp nước, y tế, quốc phòng, an ninh ngày càng cao.

Xã Tân Hiệp có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, môi trường sinh thái, du lịch. Tân Hiệp phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển xanh, bền vững của thành phố, kiên định phương châm “bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn”.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang cho biết, xã Tân Hiệp có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, môi trường sinh thái, du lịch. Tân Hiệp phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển xanh, bền vững của thành phố, kiên định phương châm “bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn”.

“Tân Hiệp cần khẩn trương phối hợp các sở, ngành, thành phố để hoàn thành phê duyệt quy hoạch phân khu xã với tầm nhìn dài hạn, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế xã đảo, tạo không gian phát triển mới gắn với bảo tồn Khu dự trữ sinh quyển thế giới, để tạo động lực thúc đẩy kinh tế-xã hội địa phương”, đồng chí Lê Ngọc Quang nhấn mạnh.