Đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới

Khu vực biên giới là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển đất nước. Thế nhưng, ở nhiều nơi, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khoảng cách công nghệ và kỹ năng số so với khu vực thành thị vẫn còn hiện hữu.

Nếu không có quyết tâm cao, cách làm đúng và một lực lượng trực tiếp đồng hành với nhân dân, chuyển đổi số sẽ khó đi vào cuộc sống của người dân miền biên giới. Xuất phát từ thực tiễn đó, mô hình “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” ra đời.

Cột mốc số nơi biên cương

Đây không đơn thuần là hoạt động an sinh xã hội tiếp nối những thành quả của công tác dân vận từ 22 mô hình, chương trình tiêu biểu như “Thầy giáo quân hàm xanh”, “Nâng bước em tới trường”, “Xuân biên phòng ấm lòng dân bản”… mà chính là sự đánh dấu bước phát triển mang ý nghĩa chiến lược trong xây dựng thế trận biên phòng toàn dân.

Điểm nổi bật của mô hình là phát huy lực lượng tại chỗ, thành lập các tổ công tác từ 3-5 cán bộ trực tiếp “đi từng bản, đến từng hộ”, “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, Internet an toàn, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID, bán hàng trên sàn thương mại điện tử.

Cùng với đó, triển khai mô hình “hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm” thông qua mã QR, giúp người dân dễ dàng cung cấp thông tin, hỗ trợ lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý các vụ việc, góp phần giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới.

Khẳng định về quyết tâm của toàn lực lượng, Trung tướng Nguyễn Anh Tuấn, Chính ủy Bộ đội Biên phòng khẳng định: Mô hình là quyết tâm chính trị của toàn lực lượng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đây cũng là lời cam kết đồng hành cùng nhân dân các dân tộc trong mọi thời kỳ, ở mọi mặt đời sống xã hội.

Với phương châm “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”, lực lượng biên phòng xác định lấy người dân là trung tâm, lấy công nghệ làm công cụ then chốt, lấy năng lực, sự nhiệt tình, trách nhiệm của người lính làm chủ thể tiến hành công tác và dùng sự kiên trì, lòng nhẫn nại, sự thương yêu… làm chất xúc tác cho việc đồng hành lâu dài.

Một trong những mô hình tiêu biểu là việc Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh) phối hợp Đoàn Thanh niên địa phương triển khai gắn mã QR tại mốc 1368 (3), bên cạnh đền Xã Tắc - điểm đến văn hóa tâm linh nơi địa đầu Đông Bắc từ năm 2022.

Chỉ với thao tác quét mã, du khách và người dân có thể truy cập trang thông tin điện tử sinh động, tích hợp hình ảnh, video về đường biên, cột mốc và cẩm nang du lịch vùng biên.

Tiếp nối tinh thần đó, tháng 4/2025, mô hình “Thông tin biên cương số” của Đồn Biên phòng Bắc Xa (Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn) đã lan tỏa thông tin chính thống, nâng cao nhận thức pháp luật, củng cố thế trận an ninh nhân dân trên địa bàn biên giới còn nhiều khó khăn, dân cư phân tán.

Đồn Bắc Xa còn phối hợp chính quyền địa phương lắp đặt mã QR tại nhà văn hóa, trụ sở ủy ban, các tuyến đường tuần tra, trạm kiểm soát… Từ đó mô hình nhanh chóng được người dân, khách du lịch đón nhận, sử dụng rộng rãi.

Thu hẹp khoảng cách số

Quá trình triển khai, nhiều đơn vị sáng tạo các mô hình phù hợp thực tế. Điển hình như Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải (tỉnh Lai Châu) nhanh chóng thành lập “Tổ thầy giáo quân hàm xanh-Đẩy nhanh chuyển đổi số”, “Tổ tư vấn kỹ năng số” đến từng hộ dân hỗ trợ xác thực sim điện thoại chính chủ, tích hợp giấy tờ điện tử, hướng dẫn sử dụng các nền tảng số phục vụ đời sống.

Không dừng lại ở việc hướng dẫn những kỹ năng số cơ bản, lần đầu tiên Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu phối hợp Trung tâm Online (VTVCab) hướng dẫn đồng bào kỹ năng livestream, thương mại điện tử và sử dụng thiết bị thông minh.

Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu khẳng định: Đây không đơn thuần là hoạt động dân vận, mà chính là trách nhiệm chung của Bộ đội Biên phòng trong thời đại chuyển đổi số.

Tại tỉnh Điện Biên, chuyển đổi số thể hiện hiệu quả rõ nét qua mô hình “Hòm thư góp ý điện tử ẩn danh tố giác tội phạm và xuất nhập cảnh trái phép”.

Năm 2024, Đồn Biên phòng Na Cô Sa đã triển khai mô hình, mở ra kênh đối thoại hai chiều giữa bộ đội biên phòng và người dân tại địa phương. Để mở rộng “tai mắt” từ cơ sở, cán bộ, chiến sĩ Đội Vận động quần chúng xuống từng bản làng, phối hợp các tổ tự quản, già làng, trưởng bản, hướng dẫn người dân cách quét mã QR và điền thông tin phản ánh ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với trình độ tiếp cận.

Quá trình triển khai, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng các tỉnh từ Lai Châu, Điện Biên đến Đà Nẵng, An Giang đã chủ động kết nối để trao tặng hàng trăm điện thoại thông minh cho người dân, đồng thời phối hợp cùng doanh nghiệp viễn thông từng bước xóa “vùng lõm” sóng Internet. Những nỗ lực thầm lặng ấy đang dần thu hẹp khoảng cách số giữa vùng biên giới và thành thị.