Mở rộng sóng 5G, xóa vùng lõm sóng

Với quan điểm hạ tầng viễn thông phải đi trước một bước mở đường cho kinh tế - xã hội, tỉnh đang dồn lực bứt phá trong năm 2026. Mục tiêu là hiện đại hóa mạng lưới 5G và đưa sóng di động đến những bản làng xa xôi nhất.

Diện mạo mới của hạ tầng số

Hạ tầng viễn thông của tỉnh đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc, trở thành xương sống cho lộ trình xây dựng: Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Tính đến đầu năm 2026, toàn tỉnh đã vận hành 3.107 vị trí trạm BTS. Trong khi mạng 4G tiếp tục giữ vai trò nền tảng, công nghệ 5G đã bắt đầu tăng tốc mạnh mẽ với 593 trạm (đạt tỷ lệ gần 20% so với quy mô mạng 4G). Sự đầu tư bài bản này đã mang lại kết quả rõ rệt: Tốc độ tải xuống trung bình đạt 74,86 Mbps, tăng gấp đôi chỉ sau hai năm.

Không chỉ dừng lại ở mạng di động, hạ tầng cáp quang đã phủ kín 100% trung tâm các xã, phường. Đây là cơ sở để địa phương triển khai các dịch vụ internet băng rộng siêu tốc độ. Song song đó, hệ thống mạng truyền số liệu chuyên dùng và hội nghị trực tuyến đã thông suốt đến tận cấp cơ sở, giúp công tác điều hành của chính quyền trở nên nhạy bén và hiệu quả hơn bao giờ hết.

Tập đoàn Viễn thông Quân đội - Viettel lắp đặt trạm 5G để nâng cao chất lượng phát sóng.

Đồng chí Nguyễn Anh Dũng, Chủ tịch UBND xã Thượng Nông chia sẻ: Trước đây, mạng Internet vẫn chập chờn, khó có thể triển khai các cuộc họp trực tuyến hay giải quyết thủ tục hành chính mức độ cao. Nhưng nay, với đường truyền băng rộng ổn định, mọi báo cáo, chỉ đạo từ tỉnh đều được tiếp nhận tức thì. Người dân bản địa cũng đã bắt đầu làm quen với việc tiêu thụ nông sản qua các sàn thương mại điện tử ngay cả khi đi rừng.

Cùng chung niềm phấn khởi, đồng chí Hoàng Văn Phương, Chủ tịch UBND xã Tiên Nguyên cho biết: Vốn là xã đặc biệt khó khăn với địa hình chia cắt mạnh, trước đây nhiều thôn bản gần như biệt lập với thế giới số nhưng hiện nay sóng 4G đã được mở rộng, bà con dân tộc thiểu số tại các thôn đã có thể gọi video trực tiếp cho người thân hoặc cập nhật kỹ thuật canh tác mới qua các nền tảng mạng xã hội. Khoảng cách giữa bản làng và đô thị dường như đã không còn khi có sóng di động.

Dù đã đạt được nhiều kết quả khả quan, nhưng thực tế Tuyên Quang vẫn còn những nút thắt cần tháo gỡ. Sự chênh lệch về chất lượng hạ tầng giữa khu vực trung tâm và vùng sâu, vùng xa vẫn là những thách thức trong tiến trình chuyển đổi số của tỉnh.

Đồng chí Lê Phương Đông, Trưởng phòng Quản lý bưu chính viễn thông, Sở Khoa học và công nghệ cho biết: Toàn tỉnh hiện còn 272 thôn, bản bị lõm sóng, trong đó 91 thôn vẫn hoàn toàn “trắng” sóng di động. Bên cạnh đó, tỷ lệ ngầm hóa cáp còn thấp (11,9%) và việc dùng chung hạ tầng giữa các nhà mạng chưa đạt kỳ vọng.

Những tồn tại này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng hạ tầng, đảm bảo khả năng tiếp cận dịch vụ số cho toàn bộ người dân.

Lấy công nghệ làm đòn bẩy bứt phá

Tỉnh Tuyên Quang đang tăng tốc phổ cập công nghệ 5G nhằm xây dựng hệ sinh thái kết nối vạn vật toàn diện thay vì chỉ nâng cấp tốc độ truy cập. Tỉnh đặt mục tiêu phủ sóng 5G tại các khu công nghiệp, cơ quan nhà nước, cơ sở giáo dục và điểm du lịch, đảm bảo 100% trung tâm xã, phường được tiếp cận dịch vụ. Phấn đấu đưa tỷ lệ trạm 5G đạt tối thiểu 30% so với hệ thống 4G hiện có, địa phương đang nỗ lực sẵn sàng hạ tầng cho các nền tảng tiên phong như IoT, Big Data và AI. Song song đó, lộ trình dừng công nghệ 2G được triển khai quyết liệt để tái tối ưu tài nguyên tần số và giảm chi phí vận hành.

Là đơn vị nòng cốt, VNPT Tuyên Quang đang gấp rút triển khai các giải pháp kỹ thuật đưa 5G lan tỏa sâu rộng. Ông Hoàng Mạnh Tùng, Giám đốc Trung tâm Hạ tầng VNPT Tuyên Quang, khẳng định đơn vị đang tập trung tối đa nguồn lực thiết lập mạng 5G tại các "trụ cột" kinh tế - xã hội. Việc ưu tiên các khu vực mũi nhọn không chỉ nâng cao năng suất lao động và hiệu quả quản trị mà còn tạo đột phá về dịch vụ hành chính công, tối ưu hóa trải nghiệm số cho du khách, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái kinh tế - xã hội số trong năm 2026.

Song hành với cuộc đua công nghệ là chiến dịch xóa “vùng lõm” sóng để thu hẹp khoảng cách số. Đồng chí Lê Phương Đông, Trưởng phòng Quản lý bưu chính viễn thông khẳng định: Tỉnh phấn đấu đưa sóng di động băng rộng đến 96% số thôn trong năm 2026. Các nhà mạng chủ lực như Viettel, VNPT được giao nhiệm vụ triển khai linh hoạt các giải pháp kỹ thuật: từ lắp đặt trạm phát sóng nhỏ (small cell), truyền dẫn vi ba, vệ tinh cho đến ứng dụng năng lượng tái tạo tại những bản làng chưa có điện lưới.

Không chỉ mở rộng vùng phủ, tỉnh còn hướng tới hạ tầng số xanh và bền vững, trong đó thúc đẩy dùng chung hạ tầng giữa các doanh nghiệp nhằm tránh lãng phí, mục tiêu đạt tỷ lệ dùng chung trạm BTS tối thiểu 16% năm 2026 và hướng tới 40% trong giai đoạn tiếp theo. Tại các đô thị, lộ trình ngầm hóa cáp viễn thông sẽ được đẩy mạnh, trong khi các khu du lịch được khuyến khích sử dụng cột ăng-ten ngụy trang để hài hòa cảnh quan. Đây là tiền đề quan trọng để tích hợp các ứng dụng IoT vào quản lý đô thị, năng lượng và môi trường.

Việc đẩy mạnh phủ sóng 5G gắn liền với xóa bỏ “vùng lõm” không chỉ thu hẹp khoảng cách vùng miền mà còn tạo bệ phóng vững chắc để tỉnh bứt phá nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.

Bài, ảnh: Đoàn Thư