Xác định công nghệ chiến lược - Động lực cho tăng trưởng trong kỷ nguyên mới

Xác lập 10 nhóm công nghệ và 30 sản phẩm chiến lược

Thiết bị bay không người lái (UAV) là một trong 22 sản phẩm công nghệ chiến lược. Ảnh: CT Group

Theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Danh mục công nghệ chiến lược, gồm 10 nhóm công nghệ trọng điểm, bao quát nhiều lĩnh vực then chốt của nền kinh tế số và công nghiệp tương lai.

Trong đó, công nghệ số được xác định là nhóm trung tâm, gồm: Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, internet vạn vật và chuỗi khối. Đây được xem là nền tảng cho quá trình chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế số trong giai đoạn mới.

Các lĩnh vực công nghệ chiến lược khác được đưa vào danh mục là công nghệ mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Cùng với danh mục công nghệ chiến lược, Chính phủ cũng ban hành Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược với 30 nhóm cụ thể, được chia thành hai nhóm lớn.

Nhóm thứ nhất là 22 sản phẩm công nghệ chiến lược đã có thị trường, có khả năng tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế. Nổi bật trong nhóm này có mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo và AI chuyên ngành; AI camera xử lý tại biên; nền tảng bản sao số; nền tảng điện toán đám mây; thiết bị và hệ thống mạng di động 5G/5G-Advanced; robot công nghiệp; nền tảng sản xuất thông minh; giải pháp an ninh mạng cho hạ tầng trọng yếu và cơ sở dữ liệu quốc gia.

Camera AI là một trong số sản phẩm công nghệ chiến lược. Trong ảnh, camera AI lắp đặt tại nút giao Tây Sơn - Ô Chợ Dừa - Hoàng Cầu. Ảnh: Mai Hữu

Các sản phẩm khác gồm công nghệ sinh học và y sinh như vắc xin thế hệ mới dùng cho người; liệu pháp tế bào; hệ thống sản xuất sản phẩm y tế cá thể hóa ứng dụng công nghệ in 3D; hệ thống cảm biến sinh học thông minh; giống cây trồng, vật nuôi và thủy sản thế hệ mới tạo ra từ công nghệ tế bào, chỉnh sửa gen và công nghệ sinh học.

Trong lĩnh vực năng lượng và vật liệu mới, các sản phẩm được đưa vào danh mục gồm pin, ắc quy tiên tiến và hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp (BESS); hệ thống sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và phân phối hydrogen xanh; hệ thống thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon; vật liệu tiên tiến và vật liệu chức năng hiệu năng cao phục vụ công nghiệp chế biến, chế tạo.

Nhóm thứ hai là 8 sản phẩm công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng cho tương lai và công nghệ bảo đảm tự chủ trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng. Nhóm này gồm chip chuyên dụng; truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử và cảm biến lượng tử; công nghệ khai thác và chế biến sâu khoáng sản, dầu khí và đất hiếm; công nghệ thăm dò lòng đất, biển sâu và năng lượng ngoài khơi; lò phản ứng hạt nhân mô đun nhỏ (SMR); vệ tinh và chùm vệ tinh quỹ đạo thấp quan sát trái đất; nền tảng công nghiệp và hệ thống tích hợp cho đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị.

Định hình chính sách và nguồn lực

Phối cảnh nhà máy chip bán dẫn của Viettel tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Ảnh: Viettel

Theo Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), tại quyết định này, Chính phủ tập tập trung lựa chọn và ưu tiên phát triển các công nghệ lõi, công nghệ cao, như bán dẫn, AI, năng lượng mới… để định hướng chính sách và nguồn lực, tạo nền tảng cho doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ.

Thông qua hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D), ưu đãi đầu tư, đặt hàng sản phẩm công nghệ cao và tăng cường liên kết với khu vực FDI, doanh nghiệp trong nước được thúc đẩy nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đồng thời, doanh nghiệp có thể phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn kết viện - trường - doanh nghiệp, đẩy mạnh thương mại hóa công nghệ và hình thành các sản phẩm công nghệ cao.

Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp phát triển công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược qua nhiều hình thức, như: Đặt hàng, tài trợ thông qua các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; ưu đãi, hỗ trợ về thuế, đấu thầu, đầu tư; hỗ trợ về hạ tầng, trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm, mà không có sự phân biệt giữa tập đoàn lớn hay doanh nghiệp khởi nghiệp.

VNG là doanh nghiệp công nghệ sớm công bố chiến lược “AI-first”, đặt mục tiêu trở thành nhà cung cấp AI Cloud hàng đầu khu vực. Ảnh: Ngọc Huy

VNG là một trong số công ty công nghệ công bố chiến lược “AI first” từ sớm và đã đạt những kết quả tích cực trong ứng dụng AI vào hoạt động, kinh doanh. Sau khi Chính phủ ban hành danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, ngay trong đầu tháng 5-2025, VNG đã cùng đối tác là Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh (đồng sáng lập Không gian nghiên cứu trí tuệ nhân tạo mở-Saigon AI Hub) và Quỹ AI Futures Fund của Google Labs công bố triển khai Applied AI Lab nhằm thúc đẩy sự phát triển và ứng dụng AI tại Việt Nam. Việc hợp tác này nhằm phát triển hệ sinh thái nghiên cứu, đổi mới sáng tạo trong nước có thể tiếp cận với các mô hình AI tiên tiến nhất của Google để tạo ra những giải pháp AI có giá trị kinh tế xã hội cao.

Ông Lê Hồng Minh, Chủ tịch HĐQT VNG phân tích, rào cản lớn nhất với nghiên cứu AI ở Việt Nam là thiếu nguồn lực và điều kiện hỗ trợ để người tài có thể phát huy được hết năng lực của mình. Do vậy, thông qua hợp tác toàn cầu như với Google Labs, các nhà nghiên cứu của Saigon AI Hub cũng như của Việt Nam sẽ có cơ hội ứng dụng cùng một công nghệ, cùng một thời điểm với các tổ chức AI hàng đầu thế giới.

Viettel hợp tác với Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển công nghệ chiến lược. Ảnh: Viettel

Cũng trong tuần qua (ngày 8-5), Tập đoàn Viettel đã ký thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030 với Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, đặt mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược và thúc đẩy chuyển đổi số.

Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết, Viettel sẽ tăng cường đặt hàng nghiên cứu trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như thiết kế chip bán dẫn, IoT, thiết bị 5G; đồng thời thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu và đồng hành xây dựng mô hình đại học số, phát triển hạ tầng và nền tảng phục vụ chuyển đổi số.

Trước đó, với định hướng trở thành tập đoàn công nghệ toàn cầu, Viettel đã tập trung triển khai các đề án nghiên cứu chiến lược, đầu tư để tham gia phát triển các nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược, như AI, bản sao số, điện toán đám mây, dữ liệu lớn, blockchain; mạng di động thế hệ sau (5G/6G); robot và tự động hóa; chip bán dẫn; an ninh mạng; hàng không, vũ trụ.

“Chiến lược này giúp Viettel vừa có thể tự chủ trong việc triển khai xây dựng, phát triển và kinh doanh hạ tầng số, dịch vụ số của mình, vừa hướng tới mục tiêu xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao…”, ông Tào Đức Thắng thông tin.

FPT đã sớm công bố đầu tư phát triển công nghệ chiến lược. Ảnh: FPT

Tương tự, Tập đoàn FPT cũng sớm tuyên bố chiến lược “AI first” và đã đem lại nhiều kết quả cao trong kinh doanh thông qua các dự án về chuyển đổi số trong nước và trên toàn cầu. Tháng 11-2025, FPT đã công bố 5 trụ cột phát triển trong giai đoạn tới và hiện đang dồn lực đầu tư vào các mảng công nghệ lõi như AI, lượng tử, an ninh mạng, UAV, công nghệ đường sắt, dữ liệu.

Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Trương Gia Bình nhấn mạnh, việc xác lập mục tiêu làm chủ công nghệ lõi không chỉ giúp FPT xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn mà còn cho phép tập đoàn dẫn dắt các dự án quy mô từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD...