Cáp quang quốc tế - Hạ tầng số then chốt

Kết nối Việt Nam với thế giới

Viettel đã đưa vào vận hành tuyến cáp quang biển ADC từ tháng 4-2025. Ảnh: Viettel

Hiện hơn 98% lưu lượng dữ liệu trên thế giới được truyền qua các tuyến cáp quang biển, bảo đảm tốc độ ổn định và tính liên tục của internet, thứ trở thành trụ cột của thương mại điện tử, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo (AI) và các dịch vụ số. Do vậy, có thể ví các tuyến cáp quang biển như "mạch máu" của nền kinh tế số.

Dù trên thực tế, các sự cố liên quan đến cáp quang biển quốc tế hay xảy ra, song lợi ích từ loại hình kết nối này lại vượt trội, với dung lượng siêu lớn, tốc độ cao, giúp truyền tải dữ liệu với tốc độ siêu nhanh.

So với các hình thức kết nối không dây, cáp quang có khả năng chịu được các yếu tố gây nhiễu, bảo đảm kết nối ổn định và bảo mật. Hệ thống cáp quang hiện đại giúp Việt Nam thu hút các nhà đầu tư trong lĩnh vực điện toán đám mây và xây dựng trung tâm dữ liệu lớn, tạo nền tảng cho các dịch vụ số phát triển.

Tính đến nay, Việt Nam có 5 tuyến cáp quang biển chủ chốt kết nối Việt Nam với các trung tâm dữ liệu lớn như Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc), Nhật Bản, châu Âu và Hoa Kỳ.

Trong đó, AAG được coi là tuyến cáp quang biển dài nhất Việt Nam 20.000km, dung lượng 2,88 Tbp/s; APG (Asia Pacific Gateway) dung lượng 54,8 Tbp/s, dài 10.400 km; IA (Intra Asia), còn gọi là Liên Á dung lượng 3,84 Tbp/s, chiều dài là 6.800 km; SMW3 (SEA-ME-WE3) dung lượng 320 Tbp/s, chiều dài 39.000 km; ADC (Asia Direct Cable) khai thác cuối năm 2024 có dung lượng 160 Tbp/s, dài 10.000 km.

Trong chiến lược phát triển hệ thống cáp quang quốc tế của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035, Chính phủ đặt mục tiêu sẽ phát triển hệ thống cáp quang quốc tế nhằm xây dựng khả năng tự chủ trong việc thiết lập, triển khai, sửa chữa; đảm bảo an toàn cho mạng lưới internet Việt Nam; đáp ứng đầy đủ nhu cầu kết nối quốc tế cho phát triển kinh tế số, xã hội số, quốc phòng an ninh.

Thêm 6 tuyến cáp quang biển đến 2030

Thi công xây dựng trạm cập bờ tuyến cáp quang biển tại tỉnh Gia Lai. Ảnh: hanoimoi.vn

Đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, kinh tế số của Việt Nam dự kiến đóng góp 30% GDP vào năm 2030. Do đó đòi hỏi hạ tầng cáp quang biển phát triển để đảm bảo tốc độ truyền tải dữ liệu và khả năng xử lý khối lượng thông tin khổng lồ. Nếu không có hạ tầng cáp biển mạnh, kết nối quốc tế sẽ chậm, gây ảnh hưởng đến các hoạt động kinh doanh số toàn cầu.

Theo các chuyên gia, Việt Nam có vị trí địa lý chiến lược tại khu vực Đông Nam Á, nằm trên các tuyến giao thương dữ liệu quan trọng giữa châu Á, châu Âu và châu Mỹ. Với hệ thống cáp quang biển hiện đại, Việt Nam có tiềm năng trở thành một “digital hub” khu vực, với các trung tâm dữ liệu siêu quy mô, từ đó có thể thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn (BigTech), qua đó tạo ra hàng triệu việc làm trong các ngành công nghiệp số…

Mới nhất, tại Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước để phát triển hạ tầng số, nhân lực số, dữ liệu số, công nghệ chiến lược, an ninh mạng giai đoạn 2026-2030, Chính phủ dự kiến đưa thêm tối thiểu 6 tuyến cáp quang biển vào khai thác, kết nối quốc tế dung lượng lớn, tốc độ cao, trong đó có tối thiểu 1 tuyến cáp quang biển do Việt Nam làm chủ đầu tư.

Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long, trong thời gian qua, Bộ đã hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng tuyến cáp quang biển quốc tế đầu tiên do Việt Nam làm chủ, kết nối trực tiếp với Singapore. Trước đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã cấp phép cho doanh nghiệp triển khai thêm các tuyến cáp quang biển và đất liền…

Về phía Tập đoàn Viettel, theo ông Đoàn Đại Phong, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Giải pháp doanh nghiệp Viettel cho biết, doanh nghiệp đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tham gia và khai thác tổng cộng 10 tuyến cáp quang biển quốc tế.

Việc đầu tư vào hạ tầng cáp biển là một phần trong chiến lược Viettel 4.0, chuyển đổi từ một công ty viễn thông (telco) truyền thống sang công ty công nghệ (techco) hiện đại. Trong đó, hạ tầng kết nối quốc tế được xem là trụ cột để triển khai các dịch vụ số như cloud, AI, IoT, 5G/6G…

Với hệ thống cáp biển đa hướng, dung lượng lớn và chiến lược làm chủ công nghệ, Viettel không chỉ dẫn dắt thị trường viễn thông, mà đang giữ vai trò tiên phong trong việc kiến tạo hạ tầng số quốc gia. Từ đó, Việt Nam sẽ dần trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới dữ liệu khu vực.

Ngoài Viettel, các doanh nghiệp viễn thông khác như VNPT, FPT, CMC… cũng đang đầu tư mạnh cho cáp quang biển để bảo đảm chiến lược phát triển dài hạn.