Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Quan điểm này đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết giữa các chủ thể tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhất là sự gắn kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục-nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp.

Cùng với đó, Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo nhấn mạnh yêu cầu gắn đào tạo với thực tiễn phát triển đất nước; hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy liên kết nhà trường-doanh nghiệp, tăng cường đào tạo tại doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường, nhất là đào tạo kỹ năng nghề trong lĩnh vực công nghệ cao.

Từ những định hướng đó, mô hình hợp tác “3 nhà” là Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp là giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, đồng thời cũng là cơ chế quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược mà hai nghị quyết đã đề ra.

Theo Tiến sĩ Trần Nam Tú, Cục trưởng Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo), hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp là mô hình hợp tác cùng đầu tư và nghiên cứu, phát triển.

Thông qua cơ chế này, các cơ sở giáo dục đại học có điều kiện định hướng hoạt động đào tạo và nghiên cứu theo nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường.

Doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đặt hàng nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Mô hình hợp tác “3 nhà” được triển khai với vai trò dẫn dắt của Nhà nước, thông qua các chiến lược quốc gia, các khu công nghệ cao và hệ thống chính sách đồng bộ.

Sự gắn kết chặt chẽ này thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, góp phần hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quy mô lớn, có khả năng cạnh tranh cao.

Hiện nay, một số mô hình hợp tác “3 nhà” được triển khai nhằm gắn kết đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, cụ thể có các mô hình: Nhà nước tài trợ cho cơ sở giáo dục đại học về học phí, học bổng để đào tạo nhân lực, thu hút nhân tài; Nhà nước hoặc doanh nghiệp đặt hàng các cơ sở giáo dục đại học để nghiên cứu công nghệ, phát triển sản phẩm, xây dựng tiêu chuẩn và dữ liệu khoa học, đào tạo nhân lực và tư vấn chính sách; Nhà nước đầu tư hạ tầng, phát triển hệ sinh thái, doanh nghiệp cùng đầu tư phòng thí nghiệm trong trường đại học để đào tạo nhân lực chất lượng cao cho đất nước…

Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp các bộ, ngành trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều luật và nghị định quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho mô hình hợp tác “3 nhà”.

Trong đào tạo nguồn nhân lực, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực tập, đào tạo theo đặt hàng và mời chuyên gia doanh nghiệp tham gia giảng dạy.

Năm học 2024-2025, nhóm ngành công nghệ-kỹ thuật có hơn 685.800 sinh viên, chiếm hơn 33% quy mô đào tạo đại học, cùng 21.600 học viên cao học và 3.500 nghiên cứu sinh, cho thấy xu hướng phát triển mạnh của đào tạo nguồn nhân lực khoa học, công nghệ.

Để mối liên kết giữa Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp ngày càng chặt chẽ và hiệu quả, các nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp, nhà trường cho rằng, các nhiệm vụ, giải pháp được xác định trong Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW cần được triển khai đồng bộ.

Trong đó, Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đẩy mạnh cơ chế đặt hàng nghiên cứu, đào tạo nhân lực theo nhu cầu phát triển của đất nước và thị trường lao động.

Các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu chú trọng đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường nghiên cứu ứng dụng, gắn hoạt động khoa học với yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Về phía doanh nghiệp, ưu tiên phát huy vai trò trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, tham gia xây dựng chương trình đào tạo, đặt hàng nghiên cứu và tiếp nhận chuyển giao công nghệ.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa ba chủ thể sẽ góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.