Từ sình lầy đến giàn rau trăm triệu

Trời vừa sẩm tối cũng là lúc hàng chục chuyến xe máy nối đuôi nhau chở đủ các loại su su, mướp đắng, đậu đỗ, bầu, bí từ thôn 29, xã Vị Xuyên đến điểm tập kết cho thương lái vận chuyển đi các tỉnh miền xuôi hoặc ngược lên các xã vùng cao. Ngày ít thì vài tấn, những ngày cuối tuần lên đến cả chục tấn. Trồng rau, quả leo giàn ở nơi đây đem về thu nhập từ 150 - 200 trăm triệu đồng/ha/năm cho các gia đình.

Cải tạo sình lầy

Nhớ lại những ngày đầu mới đặt chân đến vùng đất này, anh Lã Anh Hoạt, Tổ trưởng tổ hợp tác trồng rau an toàn thôn 29 chia sẻ: "Khi đó nơi đây chủ yếu là đất sình lầy, dưới lại là đá nên nước không ngấm xuống được. Vì thế có rất ít khu vực đất có thể canh tác được. Các gia đình đều phải đổ đất lên để cải tạo thì mới canh tác được. Ngay vị trí gia đình nhà tôi phải đổ hàng nghìn mét khối đất mới được bằng phẳng như bây giờ. Nhiều chỗ lớp đất bồi lên khoảng 1,5m so với trước".

Thôn 29, xã Vị Xuyên có 83 hộ dân đa phần là người miền xuôi lên khai hoang, làm kinh tế hoặc làm công nhân cho nông trường chè Việt Lâm những năm 1990. Tổng diện tích tự nhiên của thôn rộng khoảng 125 ha, khu vực này ngoài phần đất bồi, phù sa phía Đông giáp sông Lô, còn lại chủ yếu là những vũng nước sình lầy trên nền lớp đá vôi cứng.

Những giàn rau su su ở thôn 29.

Theo Trưởng thôn Nguyễn Hữu Tiến, qua hàng chục năm cải tạo, bù đất, lấp đá, thậm chí nhiều hộ phải bỏ hàng chục triệu đồng để đổ đất lấp những bãi sình lầy, người dân đã tạo nên những mảnh vườn bằng phẳng, trở thành vùng chuyên canh sản xuất rau, quả cung ứng cho khu vực Vị Xuyên, thành phố Hà Giang cũ và một phần vận chuyển về xuôi.

Bỏ ngô để trồng rau

Nếu như trước đây, các mảnh vườn sau cải tạo ở thôn 29 chủ yếu được trồng ngô, một số cây ăn quả dài ngày phục vụ nhu cầu của gia đình, thì nay, có 35/83 hộ dân trong thôn đã chuyển sang trồng chuyên canh theo hướng hàng hóa với các loại cây leo giàn như: su su, bí xanh, mướp, mướp đắng, đậu đũa, bầu, dưa chuột... Số hộ còn lại chủ yếu trồng các loại cây ăn quả, rau theo mùa phục vụ gia đình và trồng chè.

Gia đình anh Phạm Mạnh Hùng có khoảng 2 ha đất, trong đó 1,2 ha được anh đổ cột, mắc lưới làm giàn leo để trồng bí xanh, đậu đũa và su su quanh năm. Tùy vào từng năm, diện tích trồng các loại rau, quả trong vườn sẽ thay đổi theo nhu cầu của thị trường. Năm nay, anh Hùng dành khoảng 5.000m² trồng su su, 2.000m² trồng đậu đũa và trên 6.000m² trồng bí xanh và mướp. Mỗi loại cây sẽ được trồng gối vụ để duy trì nguồn thu hàng ngày. Hiện quả su su và đậu đũa đang vào cuối vụ và bí xanh, mướp ngọt đang bắt đầu vào vụ.

Hiện đang vào vụ su su, mỗi ngày người dân thôn 29 thu hoạch từ 2 - 3 tấn quả.

Anh Hùng chia sẻ: "Trước đây khu vườn của gia đình tôi chỉ sử dụng trồng ngô. Sau đó tôi chuyển dần sang trồng cam nhưng chỉ được một thời gian ngắn cây cam thu hoạch bấp bênh nên từ năm 2017 đến nay tôi duy trì trồng chuyên canh các loại cây rau leo giàn lấy quả. Mỗi năm từ 1,2 ha vườn giàn, gia đình tôi cũng thu được khoảng 200 triệu đồng, cao gần gấp đôi trồng cam, gấp 4 - 5 lần so với trồng ngô. Nếu cả 2 vợ chồng tôi đi làm công nhân cũng chỉ có thu nhập tương đương, nhưng trồng rau ở nhà thoải mái hơn và được ở gần các con".

Từ những mô hình trồng rau quả leo giàn cho hiệu quả kinh tế cao, nhiều hộ dân trong thôn 29 đã chuyển đổi đất trồng ngô, trồng màu và các cây trồng kém hiệu quả khác sang trồng rau chuyên canh. Từ năm 2021, một số hộ trong thôn đã thành lập Tổ sản xuất rau an toàn. Hiện tổ sản xuất có 13 thành viên, tổng diện tích giàn trồng rau quả khoảng 9 ha. Sản lượng hằng năm đạt trên 400 tấn và 100% được thương lái cam kết bao tiêu tại vườn theo giá thị trường vào từng thời điểm hoặc cung ứng cho các bếp ăn tập thể công ty, trường học.

Anh Lã Anh Hoạt, Tổ trưởng Tổ sản xuất rau an toàn cho biết thêm: Từ khi Tổ sản xuất theo hướng hàng hóa thì không phải đi bán lẻ nữa nên các thành viên cũng yên tâm đầu ra cho sản phẩm. Tùy thuộc vào giá cả biến động, mỗi năm bình quân các thành viên trong Tổ đều có thu nhập trên 100 triệu đồng, những hộ có diện tích lớn có thể thu từ 200 - 300 triệu đồng. Với người nông dân, đây cũng là thu nhập không nhỏ, đảm bảo cuộc sống khấm khá cho gia đình.

Từ hiệu quả chuyển đổi các loại cây trồng kém hiệu quả sang trồng rau, quả chuyên canh, đời sống của bà con nhân dân thôn 29 ngày càng được nâng cao. Hiện thôn chỉ còn 6 hộ nghèo. Nếu duy trì nguồn đầu ra và giá thành ổn định, diện tích trồng các loại cây leo giàn ở thôn 29 sẽ ngày càng được mở rộng hơn nữa, nâng cao giá trị canh tác và từng bước xóa hộ nghèo trong thôn.

Bài, ảnh: Duy Tuấn