Nâng tầm giá trị chè Pà Thẻn xã Tri Phú

Từ một cây trồng mang tính tự cấp tự túc, dưới bàn tay siêng năng, tư duy đổi mới của những người tiên phong và định hướng đúng đắn của cấp ủy, chính quyền địa phương, cây chè đang dần khẳng định vị thế là cây trồng chủ lực, mở ra hướng đi bền vững trong công tác giảm nghèo, nâng cao đời sống cho người dân tại xã Tri Phú.

Người dân xã Tri Phú thu hái chè đặc sản.

Người “truyền lửa” ở vùng chè Pà Thẻn

Nhìn nương chè xanh ngát, trải dài thẳng tắp đang vươn mình đón nắng sớm trên lưng đồi Khuổi Hóp, ít ai nghĩ rằng chỉ cách đây mấy năm, nơi này từng là khu đồi tạp hoang hóa, thi thoảng mới xuất hiện vài luống chè già cỗi, năng suất thấp. Vậy mà giờ đây, dưới đôi bàn tay của lão nông Tái Văn Cát cùng các con, mảnh đất đồi ấy đang cho thu nhập ổn định hàng chục triệu đồng mỗi năm.

Là một trong những người tiên phong đưa cây chè hàng hóa về đất này, ông Cát nhớ lại, năm 2014, được Nhà nước hỗ trợ nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, gia đình ông đã mạnh dạn đưa giống chè mới vào trồng thay thế cho cây trồng kém hiệu quả. Những ngày đầu, từ những luống chè nhỏ, ông cần mẫn tự tay tưới nước, xới đất, chăm bón từng gốc. Trời không phụ công người, cây chè hợp đất, hợp nước lớn nhanh như thổi.

Đến nay, với trên 0,5ha chè đã cho thu hoạch ổn định, mỗi tháng gia đình ông Cát thu hái đều đặn 2 lứa. Chè sau khi hái được phân loại: một phần bán tươi cho hợp tác xã, một phần gia đình tự sao thủ công để bán chè khô. Nguồn thu nhập từ chè đã giúp gia đình ông không chỉ thoát nghèo mà còn có của ăn của để.

Thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt từ cây chè, ông Cát không giữ kinh nghiệm cho riêng mình. Ông trăn trở làm sao để bà con trong thôn cùng làm, cùng giàu. Tuy nhiên, chặng đường thay đổi tư duy của người Pà Thẻn ở Khuổi Hóp không hề dễ dàng.

Bởi bao năm nay, người dân nơi đây vốn quen với nếp canh tác truyền thống: chỉ trồng vài luống chè quanh nhà phục vụ nhu cầu gia đình, cuộc sống chủ yếu phụ thuộc vào 2 vụ lúa nước bấp bênh và chăn nuôi nhỏ lẻ. Khái niệm "sản xuất hàng hóa" hay "chè chuyên canh" còn quá xa lạ, khiến nhiều hộ dân tỏ ra hoài nghi.

Không quản ngại khó khăn, ông Cát chọn cách "mưa dầm thấm lâu". Ông cùng gia đình đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đưa các giống chè có năng suất cao vào trồng để làm mô hình trình diễn trực quan. Khi thấy nương chè nhà ông Cát cho búp mập mạp, bán được giá cao, bà con lúc này mới trầm trồ và chủ động đến học theo.

Đặc biệt, trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2018, tận dụng nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia của Nhà nước hỗ trợ đồng bào vùng khó khăn, ông Cát đã tích cực đi từng ngõ, gõ từng nhà để tuyên truyền, vận động. Ông tận tình chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn bà con từ cách làm đất, xuống giống đến kỹ thuật chăm sóc.

Từ vài ha ban đầu, đến nay toàn thôn Khuổi Hóp đã phát triển được vùng chè tập trung rộng trên 10 ha, năng suất ước đạt 50 tạ/ha. Điều đáng quý là toàn bộ diện tích chè của người Pà Thẻn nơi đây đều nói không với phân bón hóa học và thuốc diệt cỏ. Bà con chỉ sử dụng phân bón hữu cơ, làm cỏ và thu hái hoàn toàn bằng phương pháp thủ công, hướng tới một nền nông nghiệp an toàn, bền vững.

Ông Tái Văn Cát hướng dẫn người dân cách sao chè đảm bảo hương vị của chè Pà Thẻn.

Đưa chè vươn xa

Cây chè rất phù hợp với chất đất và khí hậu ôn hòa tại thôn Khuổi Hóp nói riêng và xã Tri Phú nói chung. Nhờ khí hậu thuận lợi kết hợp với quy trình chăm sóc hoàn toàn tự nhiên, sản phẩm chè Pà Thẻn khi pha luôn giữ được sắc nước xanh trong, hương thơm dịu nhẹ và vị ngọt hậu sâu đặc trưng.

Để nâng cao giá trị kinh tế cho cây chè, năm 2017, Hợp tác xã Chè Pà Thẻn chính thức được thành lập. Hợp tác xã hiện có 16 thành viên tham gia trồng và chế biến sản phẩm chè. Hợp tác xã đã bước đầu khẳng định được hướng đi đúng đắn trong việc xây dựng thương hiệu, bao tiêu sản phẩm cho thành viên và bà con trong vùng. Minh chứng rõ nét nhất là sản phẩm Chè Pà Thẻn đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh, mở ra cơ hội lớn để vươn tới các thị trường khó tính.

Ông Triệu Văn Tiềm, Giám đốc HTX Chè Pà Thẻn phấn khởi cho biết: Để có được sản phẩm tốt đạt chuẩn OCOP, hợp tác xã phải kiểm soát nghiêm ngặt quy trình canh tác đúng kỹ thuật, tích cực tham gia các lớp tập huấn khuyến nông. Sự đồng lòng của bà con và vai trò định hướng của những người tiên phong như ông Cát chính là chìa khóa để nâng tầm thương hiệu chè địa phương.

Mặc dù đã đạt được những kết quả bước đầu rất khích lệ, song chặng đường phát triển bền vững của cây chè Pà Thẻn vẫn đang vấp phải những "nút thắt" không nhỏ. Hiện nay, khâu tiêu thụ sản phẩm của bà con vẫn chưa thực sự ổn định. Giá bán chè khô thành phẩm ra thị trường hiện dao động ở mức khá thấp, chỉ khoảng 150.000 đồng/kg. Mức giá này chưa tương xứng với công sức chăm sóc thủ công nghiêm ngặt của người dân và chưa đảm bảo nguồn thu nhập cao để họ yên tâm gắn bó, sống khỏe hoàn toàn với nghề làm chè. Mặt khác, công nghệ chế biến tại địa phương nhìn chung vẫn mang tính thủ công, nhỏ lẻ, chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe, đồng đều về mẫu mã cũng như chất lượng của những khách hàng phân khúc cao cấp.

Để giải quyết bài toán này, cấp ủy và chính quyền xã Tri Phú đã và đang tích cực vào cuộc để tìm hướng tháo gỡ. Trong thời gian tới, địa phương sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn mở thêm các lớp tập huấn sâu về kỹ thuật chế biến, đóng gói; đồng thời tích cực hỗ trợ HTX Chè Pà Thẻn tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi để đầu tư dây chuyền máy móc, nhà xưởng hiện đại nhằm đồng bộ hóa chất lượng sản phẩm.

Bên cạnh đó, xã sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, đưa sản phẩm chè OCOP Pà Thẻn lên các sàn thương mại điện tử và tham gia các hội chợ trưng bày trong và ngoài tỉnh để mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị thu nhập trên cùng một diện tích canh tác cho đồng bào nơi đây.

Với sự đồng lòng của người dân cùng những giải pháp căn cơ của chính quyền, tin tưởng rằng thương hiệu chè Pà Thẻn sẽ ngày càng vươn xa, mang lại cuộc sống ấm no, bền vững cho đồng bào vùng cao Tri Phú.

Bài, ảnh: Lý Thu