"Nước rút" hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai

Thực hiện chỉ đạo của tỉnh về đẩy nhanh tiến độ làm sạch, làm giàu dữ liệu đất đai năm 2026, nhiều địa phương đang bước vào giai đoạn nước rút. Dù còn không ít khó khăn về hồ sơ, hiện trạng sử dụng đất và điều kiện triển khai, việc nhận diện đúng những “điểm nghẽn” cùng sự vào cuộc quyết liệt của Ban Chỉ đạo tỉnh và các ngành chuyên môn đang giúp các địa phương từng bước tháo gỡ vướng mắc, tăng tốc hoàn thành nhiệm vụ.

Áp lực từ những xã "trắng" dữ liệu

Trong lộ trình hiện đại hóa công tác quản lý Nhà nước về đất đai, việc xóa các "vùng trắng" dữ liệu là nhiệm vụ tiên quyết, quyết định sự thành bại của toàn bộ hệ thống thông tin địa chính. Hiện nay, toàn tỉnh vẫn còn 43 xã "trắng" dữ liệu đất đai - nghĩa là toàn bộ thông tin địa chính, hồ sơ địa chính của các địa phương này chưa từng được số hóa, chuẩn hóa để liên thông lên hệ thống quản lý tập trung. Đối với các địa bàn này, công việc không dừng lại ở mức độ làm sạch hay làm giàu dựa trên nền tảng sẵn có, mà thực chất là phải xây dựng lại từ đầu. Các địa phương buộc phải bắt đầu từ con số 0, từ khâu đo đạc thực địa, thu thập hồ sơ pháp lý cho đến nhập liệu hệ thống.

Xã Hùng Lợi là một trong 43 xã “trắng” dữ liệu đất đai trên hệ thống. Theo đồng chí Ma Văn Hùng, Trưởng phòng Kinh tế xã Hùng Lợi, qua rà soát, toàn xã có gần 3.000 thửa đất nhưng chưa hề có thông tin trên hệ thống dữ liệu số. Do đó, xã đang phải thực hiện từ những khâu đầu tiên: yêu cầu chủ sử dụng đất cung cấp sổ, tiến hành quét (scan) số hóa, nhập liệu thông tin chủ sử dụng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với đơn vị đo đạc thực địa để hiệu chỉnh số liệu theo đúng yêu cầu kỹ thuật. Áp lực công việc là rất lớn trong khi quỹ thời gian không còn nhiều, xã buộc phải huy động tổng lực, bao gồm cả giáo viên và lực lượng công an xã có khả năng sử dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ chiến dịch.

Thông tin dữ liệu đất đai của xã Sơn Dương đã được cập nhật vào phần mềm quản lý.

Tương tự Hùng Lợi, những xã trắng dữ liệu như Tân Long, Kiến Thiết, Kiên Đài, Tri Phú… cũng đang đối mặt với muôn vàn áp lực trong cuộc đua nước rút này. Điểm chung lớn nhất là khối lượng công việc khổng lồ trong khi nguồn nhân lực tại chỗ lại vô cùng mỏng; hạ tầng mạng và trang thiết bị chuyên dụng tại các xã vùng sâu, vùng xa chưa đồng bộ cũng là rào cản không nhỏ ảnh hưởng đến tiến độ số hóa.

Ông Nguyễn Đức Dũng, chuyên viên phòng Kinh tế UBND xã Tân Long, khâu thu thập và quét hồ sơ tại các thôn là phần việc mất nhiều thời gian nhất. Nhiều khu vực vẫn sử dụng bản đồ địa chính cũ, trong khi hiện trạng đã thay đổi đáng kể. Có nơi chưa được nghiệm thu, chưa cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) nên việc xác định chủ sử dụng gặp nhiều khó khăn. Không ít trường hợp đất đai đã được cha mẹ bàn giao cho con cháu quản lý nhưng ranh giới, nguồn gốc không còn được nhớ rõ.

Không riêng những địa bàn "trắng", tại các xã, phường đã có dữ liệu như Phường Hà Giang 1, Hà Giang 2, Bắc Quang… việc làm sạch, làm sống dữ liệu cũng đang là bài toán khó. Báo cáo từ UBND xã Bắc Quang cho thấy, nhiều diện tích đất nông nghiệp đã được người dân mua bán từ nhiều năm trước mà không thực hiện thủ tục pháp lý, khiến hiện trạng sử dụng lệch pha với hồ sơ lưu trữ. Thêm vào đó, một số chủ sử dụng đất đang lao động ở nước ngoài hoặc ngoài tỉnh không có mặt tại địa phương để cung cấp thông tin, hay trường hợp chủ sử dụng đã mất nhưng chưa có người đứng tên thừa kế... khiến việc cập nhật thông tin theo tiêu chí "sống" gặp rất nhiều trở ngại.

Sát cánh cùng cơ sở

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong tổng số hơn 3,6 triệu thửa đất đã được cấp GCNQSDĐ trên địa bàn tỉnh, hiện mới chỉ có hơn 1,3 triệu thửa có mặt trong cơ sở dữ liệu đất đai. Đáng chú ý, trong số này cũng chỉ có khoảng 50% số thửa đạt đủ 4 tiêu chuẩn: "Đúng, đủ, sạch, sống". Như vậy, toàn tỉnh vẫn còn tới gần 2,3 triệu thửa đất đang phải thực hiện đồng thời cả 3 quy trình phức tạp: Đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký cấp giấy chứng nhận và xây dựng cơ sở dữ liệu.

Đồng chí Vũ Việt Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Đất đai (Sở Nông nghiệp và Môi trường) nhìn nhận: Khối lượng công việc còn lại là vô cùng lớn, song mục tiêu đặt ra không chỉ là hoàn thành về mặt số lượng mà quan trọng nhất là phải đảm bảo tính chính xác, tính pháp lý của từng thửa đất khi đưa lên hệ thống.

Để đồng hành cùng cơ sở, thời gian qua, các thành viên Ban Chỉ đạo tỉnh cùng lãnh đạo Sở đã liên tục xuống tận các xã, phường để kiểm tra, trực tiếp nắm bắt tiến độ và thống nhất phương án xử lý vướng mắc. Ban Chỉ đạo tỉnh đã phân công cụ thể từng thành viên phụ trách từng địa bàn, thường xuyên bám sát cơ sở. Mọi vướng mắc từ thực tế đều được tổng hợp nhanh, báo cáo kịp thời để phối hợp cùng các sở, ngành chuyên môn tháo gỡ dứt điểm, quyết không để xảy ra tình trạng ách tắc kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Một trong những "nút thắt" lớn bước đầu được khơi thông là việc xác định thông tin các trường hợp GCNQSDĐ đang được thế chấp tại các tổ chức tín dụng. Sở đã ban hành hướng dẫn chi tiết để các địa phương chủ động rà soát, lập danh sách cụ thể và chuyển giao cho Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh phối hợp xử lý, đối chiếu thông tin. Đối với tình trạng chênh lệch số liệu giữa UBND các xã và Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai, Sở cũng thống nhất quy trình bàn giao, đối chiếu và chốt số liệu nghiêm ngặt, phân định rõ ràng trách nhiệm của từng đơn vị ở từng khâu nhằm đảm bảo dữ liệu đầu vào tuyệt đối chính xác trước khi cập nhật lên hệ thống tập trung.

Để giải quyết bài toán thiếu nhân lực các địa phương đã linh hoạt huy động tối đa lực lượng tại chỗ có khả năng sử dụng công nghệ thông tin như: Cán bộ địa chính qua các thời kỳ, giáo viên, công an, bộ đội biên phòng, đoàn thanh niên...

Đồng chí Vũ Việt Hưng nhấn mạnh, bên cạnh các giải pháp đồng bộ của tỉnh và ngành chuyên môn, yếu tố quyết định vẫn là sự tích cực, chủ động vào cuộc của chính quyền địa phương, phải coi đây là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu để đánh giá cán bộ. Đây chính là công cụ cốt lõi phục vụ hiệu quả công tác quản lý Nhà nước, cải cách thủ tục hành chính, đồng thời bảo đảm tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Bài, ảnh: Đoàn Thư