Giữ giống lợn quý trên vùng đá

Sức sống bền bỉ trên vùng đá, chất lượng thịt thơm ngon và khả năng thích nghi tốt đã tạo nên giá trị riêng của lợn đen Lũng Pù. Từ lợi thế ấy, các địa phương thuộc vùng Cao nguyên đá đang chú trọng bảo tồn nguồn gen, phát triển đàn và nâng tầm giá trị giống lợn đặc sản này.

Người dân xã Khâu Vai phát triển nuôi lợn đen Lũng Pù để nâng cao thu nhập.

Lợn đen Lũng Pù có nguồn gốc từ xã Lũng Pù, nay thuộc xã Khâu Vai. Đây là giống lợn được đồng bào vùng cao thuần hóa, nuôi dưỡng từ lâu đời và thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, địa hình khắc nghiệt. Lợn có sức đề kháng cao, nuôi con khéo, dễ thích nghi với phương thức chăn nuôi của người dân. Đặc biệt, thịt lợn thơm, chắc, có vị ngọt đặc trưng nên được người tiêu dùng ưa chuộng. Hiện giống lợn này được phát triển tại nhiều xã vùng cao như Khâu Vai, Mèo Vạc, Sủng Máng, Đồng Văn, Sà Phìn và một số địa bàn lân cận, với tổng đàn hơn 60.000 con.

Để bảo tồn và phát triển đàn lợn theo hướng bền vững, các xã vùng cao đã từng bước thay đổi phương thức chăn nuôi; công tác phòng, chống dịch bệnh, vệ sinh, tiêu độc khử trùng được chú trọng hơn. Các mô hình chăn nuôi sinh sản, gia trại và chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học được triển khai, từng bước đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Đồng chí Nông Văn Ngay, Phó Chủ tịch UBND xã Khâu Vai cho biết: Toàn xã hiện có hơn 8.000 con lợn đen Lũng Pù. Địa phương xác định bảo tồn giống lợn đen Lũng Pù phải gắn với phát triển chăn nuôi, nâng cao thu nhập cho người dân. Vì vậy, xã chú trọng tuyên truyền để người dân nhận thức rõ giá trị của giống lợn bản địa, khuyến khích các hộ có kinh nghiệm duy trì đàn lợn nái, giữ những con giống tốt để sinh sản. Cùng với đó, địa phương phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân về kỹ thuật chăm sóc, phòng, chống dịch bệnh, vệ sinh chuồng trại và chăn nuôi an toàn sinh học.

Gia đình ông Vừ Mí Hờ, thôn Sán Sì Lủng, xã Khâu Vai có nhiều năm gắn bó với chăn nuôi lợn đen Lũng Pù. Gia đình ông đang duy trì 6 con lợn nái, mỗi năm xuất bán khoảng 10 lứa lợn giống, cho thu nhập hơn 100 triệu đồng. Theo ông Hờ, lợn đen Lũng Pù phù hợp với điều kiện khí hậu, môi trường và tập quán chăn nuôi của người dân vùng cao. Đặc biệt, thị trường tiêu thụ khá thuận lợi, lợn giống sau khi nuôi đạt tiêu chuẩn có thể bán trực tiếp tại chợ hoặc cho thương lái trên địa bàn.

Không chỉ người dân, các cơ sở sản xuất đang đóng vai trò quan trọng trong việc giữ nguồn giống và đưa chăn nuôi lợn Lũng Pù theo hướng hàng hóa. Tiêu biểu là Hợp tác xã Tuấn Dũng, xã Mèo Vạc. Từ chăn nuôi quy mô nhỏ, Hợp tác xã đã đầu tư xây dựng cơ sở chăn nuôi, lựa chọn, nhân giống và phát triển đàn lợn đen Lũng Pù. Có thời điểm cơ sở duy trì khoảng 100 lợn nái sinh sản, mỗi năm cung ứng khoảng 1.500 con giống ra thị trường.

Tuy nhiên, phát triển số lượng đàn lợn chưa đồng nghĩa với bảo tồn được giống thuần chủng. Đây đang là vấn đề đặt ra đối với lợn đen Lũng Pù. Thực tế cho thấy đàn lợn thuần chủng có nguy cơ suy giảm và thoái hóa do lai tạp với các giống khác hoặc giao phối cận huyết. Nếu không kiểm soát tốt nguồn giống, một trong những giá trị quan trọng nhất của lợn đen Lũng Pù là nguồn gen bản địa có thể bị ảnh hưởng.

Theo đồng chí Hoàng Quang Mạnh, Phó Trưởng Trạm Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản khu vực VIII, để bảo tồn giống lợn đen Lũng Pù cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó quan trọng nhất là kiểm soát và nâng cao chất lượng nguồn giống. Các địa phương cần rà soát, bình tuyển, lựa chọn những con lợn có đặc điểm tốt, khả năng sinh trưởng, sinh sản phù hợp để làm giống; đồng thời xây dựng và duy trì những đàn giống thuần chủng, hạn chế việc sử dụng con giống không rõ nguồn gốc. Cùng với đó cần từng bước quản lý tốt đàn lợn giống tại các hộ chăn nuôi; tăng cường phòng, chống dịch bệnh, vệ sinh, tiêu độc khử trùng và chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học. Đây là những giải pháp vừa góp phần bảo tồn nguồn gen lợn đen Lũng Pù, vừa nâng cao năng suất, chất lượng và giảm rủi ro cho người chăn nuôi.

Bài, ảnh: Trần Kế