Doanh nghiệp và bài toán tự động hóa

Tự động hóa đang mở ra dư địa mới để doanh nghiệp sản xuất nâng năng suất, giảm chi phí, kiểm soát chất lượng và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Thực tế tại các doanh nghiệp ở Tuyên Quang cho thấy, muốn biến công nghệ thành năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp phải đồng thời đổi mới cả máy móc và con người.

Công nghệ thay đổi sản xuất

Tại Công ty cổ phần Woodsland Tuyên Quang, quá trình đổi mới không bắt đầu riêng từ những cánh tay robot mà được thực hiện đồng thời ở cả sản xuất và quản trị. Doanh nghiệp đã ứng dụng phần mềm quản lý sản xuất thông minh, liên kết chuỗi cung ứng, kiểm soát chất lượng sản phẩm bằng mã QR. Nhờ đó, năng suất lao động tăng 20%, tỷ lệ sản phẩm lỗi giảm còn 2%, góp phần đáp ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe của các đối tác quốc tế.

Một bước tiến mới đang được Woodsland thực hiện khi hệ thống robot được lắp đặt tại khu vực xếp gỗ và đóng gói - những công đoạn cần nhiều lao động và cường độ làm việc cao. Khi vận hành, hệ thống đã thay thế sức lao động của 45 công nhân, đồng thời hướng tới chuẩn hóa khâu đóng gói theo tiêu chuẩn châu Âu phục vụ xuất khẩu. Từ việc số hóa quản trị đến đưa robot trực tiếp vào dây chuyền, mục tiêu của doanh nghiệp không đơn thuần là giảm sức người, mà hướng tới một quy trình sản xuất chính xác, ổn định và có khả năng đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.

Ứng dụng máy móc hiện đại trong sản xuất ván ép tại Công ty TNHH Sao Việt Tuyên Quang.

Xu hướng ấy đang hiện diện ngày càng rõ trong các ngành sản xuất chủ lực của tỉnh. Tại Nhà máy Gạch Tuynel chất lượng cao Tuyên Quang của Công ty cổ phần Gạch Tuynel Viên Châu, nhiều công đoạn vốn sử dụng lao động trực tiếp đã được thay bằng hệ thống thiết bị tự động và robot. Từ xử lý nguyên liệu, tạo hình, xếp gạch mộc đến sấy, nung, làm nguội được kết nối thành quy trình khép kín. Công nghệ lò đĩa, robot sắp xếp gạch, hệ thống xử lý khí thải và dây chuyền tự động hóa đã giúp giảm đáng kể lao động tại những khâu nặng nhọc. Riêng cánh tay robot tại các khâu bốc xếp có thể thay thế tới 90% nhân công trực tiếp; công suất nhà máy tăng 250% so với trước, đạt khoảng 132 triệu viên gạch/năm.

Điều đáng chú ý là quá trình tự động hóa tại Viên Châu đang được mở rộng từ nhà xưởng sang quản trị. Camera nhận diện biển số, cân điện tử, phần mềm hóa đơn cùng các dữ liệu liên quan được kết nối, từng bước hình thành chuỗi vận hành liên thông. Ông Nguyễn Phương Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Gạch Tuynel Viên Châu cho biết, doanh nghiệp xác định đầu tư khoa học, công nghệ là giải pháp nâng cao năng lực sản xuất và sức cạnh tranh. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quản trị, kết nối dữ liệu giữa các khâu giúp giảm sức lao động, nâng năng suất và kiểm soát quá trình sản xuất tốt hơn.

Từ sản xuất vật liệu xây dựng đến chế biến gỗ, hiệu quả của tự động hóa ngày càng được lượng hóa bằng năng suất, chất lượng và chi phí sản xuất. Công ty TNHH Sao Việt Tuyên Quang đã dành gần 200 tỷ đồng đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại phục vụ chế biến gỗ xuất khẩu. Trước đó, riêng Nhà máy gỗ ván ép với dây chuyền tự động hóa có tổng mức đầu tư trên 100 tỷ đồng. Công nghệ mới giúp tăng độ chính xác của thành phẩm, giảm tỷ lệ lỗi, tiết kiệm chi phí và nâng năng suất.

Song chính những dây chuyền hiện đại cũng đặt doanh nghiệp trước một yêu cầu mới về con người. Bà Cao Cẩm Tú, Phó Giám đốc Công ty TNHH Sao Việt Tuyên Quang cho rằng, khi thiết bị mới được đưa vào sản xuất, doanh nghiệp phải tuyển dụng, đào tạo công nhân có tay nghề, kỹ thuật và khả năng vận hành máy móc chính xác. Như vậy, máy móc có thể giảm lao động trực tiếp ở một số công đoạn nhưng đồng thời làm tăng nhu cầu về lao động có kỹ năng - một chuyển dịch mà doanh nghiệp buộc phải chuẩn bị nếu muốn làm chủ công nghệ.

Đi tìm lời giải

Trong hệ thống sản xuất rượu xuất khẩu, Công ty TNHH Khánh Xuân lựa chọn tự động hóa khâu cuối là sản xuất rượu nấu ăn và bỗng nấu ăn. Hệ thống cảm biến và phần mềm được đưa vào kiểm soát nhiệt độ, thời gian, giảm sự phụ thuộc vào phương thức theo dõi thủ công. Theo ông Trần Văn Xuân, Giám đốc Công ty TNHH Khánh Xuân, kiểm soát các thông số bằng công nghệ giúp doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 30% nguyên liệu và duy trì chất lượng sản phẩm ổn định. Hiệu quả ấy cho thấy, với doanh nghiệp vừa và nhỏ, giá trị của tự động hóa trước hết nằm ở việc lựa chọn đúng khâu để đầu tư và tạo ra hiệu quả có thể đo đếm được.

Toàn tỉnh có khoảng hơn 6.800 doanh nghiệp đăng ký thành lập, tổng vốn đăng ký trên 94.500 tỷ đồng. Trong đó chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với một cộng đồng doanh nghiệp mà phần lớn có quy mô vừa và nhỏ, thì việc đổi mới công nghệ vừa là yêu cầu để nâng năng suất và sức cạnh tranh, vừa là bài toán không dễ về nguồn vốn, nhân lực và khả năng tiếp cận công nghệ.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Nguyễn Hữu Thập, vai trò của người đứng đầu có ý nghĩa quyết định trong quá trình này. Người lãnh đạo phải hiểu công nghệ ở mức cần thiết để đưa ra quyết định đầu tư phù hợp, dám đầu tư, chịu trách nhiệm và tạo được tinh thần đổi mới trong đội ngũ.

Một dây chuyền hiện đại chỉ thực sự tạo ra giá trị khi phù hợp với quy mô sản xuất, được vận hành bởi đội ngũ đủ năng lực và tạo ra năng suất cao hơn. Giải đồng thời được bài toán vốn, công nghệ và con người chính là điều kiện để tự động hóa trở thành động lực nâng sức cạnh tranh và tạo dư địa tăng trưởng mới cho cộng đồng doanh nghiệp Tuyên Quang.

Bài, ảnh: Hải Hương