Ly nông bất ly hương

Nhiều năm trước, cứ qua mùa vụ, những chuyến xe khách từ các bản, làng lại chật kín thanh niên rời xa quê hương tìm việc. Nay, dòng người ấy chững lại, nhiều nơi bắt đầu đảo chiều. Nhà máy mở sát bản, du lịch cộng đồng cắm rễ, hàng vạn nông dân đang chọn cách “ly nông” nhưng không “ly hương”.

Rời cuốc cày, vào xưởng máy và làm du lịch

Cảnh xóm, làng chỉ còn người già, trẻ nhỏ trước đây từng là nỗi lo thường trực ở các địa phương. Nhưng hiện tại, bức tranh việc làm đã sát thực tế hơn.

Tỉnh Tuyên Quang hiện có hơn 11.200 công nhân làm việc tại các khu, cụm công nghiệp. Trong đó, riêng các cụm công nghiệp giải quyết việc làm cho gần 10.200 người; Khu công nghiệp Bình Vàng, xã Vị Xuyên duy trì ổn định hơn 1.000 lao động. Sự xuất hiện của các công ty quy mô lớn như May Tinh Lợi, SunVina hay Xuất nhập khẩu may mặc Độc Mỹ giúp bà con có thêm lựa chọn sinh kế thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ruộng, nương.

xã Xín Mần tận dụng lợi thế về thổ nhưỡng để phát triển cây dược liệu.

Chị Hoàng Thị Mẩy, xã Sơn Dương vừa thoăn thoắt đứng máy trên dây chuyền, vừa kể: “Trước nhà có mấy sào ngô, việc ít chồng tôi phải đi thợ xây khắp mọi nơi. Giờ xưởng mở ngay trong xã, tôi xin vào làm. Lương tháng nhận đều, chiều tan ca về nấu cơm cho con, gia đình quây quần yên tâm lắm”.

Không chỉ vào xưởng, nhiều người tự tạo việc làm nhờ biết cách khai thác thế mạnh bản địa. Như tại xã Bắc Mê, thanh niên trong bản không bán thô cây Hồi như trước. Họ tập trung mở cơ sở sơ chế tinh dầu hồi, tìm kiếm đầu ra, biến những vạt rừng Hồi thành nguồn thu bền vững.

Ở mảng dịch vụ, thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú tận dụng triệt để lợi thế văn hóa dưới chân cột cờ Quốc gia Lũng Cú. Trưởng thôn Sình Dỉ Gai nhẩm tính: “Cả thôn 120 hộ thì nay đã có 62 hộ mở homestay, đủ sức đón 1.000 khách mỗi đêm. Lớp trẻ giờ không thiết tha đi làm thuê xa nữa. Ở nhà mặc đồ truyền thống, đón khách, bán sản phẩm bản địa, tự làm chủ trên chính quê hương mình là sướng nhất”.

Tại thôn Thang Nèng, xã Thuận Hòa, đồng bào Tày cũng đang làm rất tốt việc bảo tồn văn hóa gắn với du lịch cộng đồng, tạo ra sinh kế tại chỗ vững chắc cho hàng trăm lao động nông thôn.

Trợ lực từ bệ phóng chính sách

Giữ chân người lao động không thể chỉ dựa vào những lời kêu gọi. Ở tầm vĩ mô, Ban Quản lý các khu công nghiệp và khu kinh tế tỉnh Tuyên Quang thời gian qua nỗ lực cải cách thủ tục hành chính để hút vốn FDI và ngoài ngân sách để mở rộng quy mô sản xuất, tạo thêm việc làm.

Ở cấp cơ sở, chính quyền trực tiếp xắn tay gỡ khó, mang lại thay đổi thực chất cho từng hộ gia đình. Việc tiếp cận chính sách được làm gọn nhẹ tối đa. Điển hình tại xã Lũng Cú, mô hình cải cách hành chính với phương châm “Nghị quyết 1 trang, luật 1 tờ” giúp người dân dễ hiểu, dễ làm, nhanh chóng tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi.

Người dân thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú tận dụng triệt để lợi thế văn hóa để phát triển du lịch.

Nhờ những chính sách sát sườn ấy, nhiều nông dân đã đổi đời. Anh Sùng Mí Nhè, xã Phố Bảng chia sẻ: “Trước kia gùi ngô mỏi lưng không đủ ăn, tôi tính đi Bình Dương làm công nhân. Đúng lúc đó, cán bộ xã xuống tận nhà hướng dẫn mô hình “3 cây, 3 con”. Thủ tục vay vốn thì làm rất thuận tiện. Nhờ vốn đó, nhà tôi giờ nuôi bò vỗ béo, trồng thêm cây dược liệu. Thu nhập ổn định, giờ không chỉ tôi mà anh em trong độ tuổi lao động đều lựa chọn ở lại quê hương làm giàu bằng chính nguồn lực sẵn có của địa phương rồi”.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Phố Bảng, Phan Thị Lan khẳng định: “chiến lược chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, giảm nghèo qua mô hình “3 cây, 3 con” bám sát thổ nhưỡng đang phát huy tác dụng. Khi thu nhập từ chuồng trại, vườn rừng đảm bảo, thanh niên tự khắc chọn ở lại”.

Để người lao động không phải “tự bơi”, hệ thống chính quyền còn liên tục đưa thông tin việc làm đến người lao động. Hàng chục phiên giao dịch lưu động được tổ chức tại các xã vùng sâu trên địa bàn tỉnh. Cán bộ trực tiếp chốt chỉ tiêu tuyển dụng của các doanh nghiệp, khớp nối thẳng với nhu cầu của bà con. Đồng thời, chiến dịch cấp tài khoản định danh điện tử VNeID được triển khai đồng bộ cũng giúp việc quản lý, kết nối dữ liệu lao động trên toàn tỉnh chính xác, sát sao hơn.

Chặng đường phía trước tất nhiên vẫn còn nhiều việc phải làm. Tác phong công nghiệp của bà con cần rèn giũa thêm, liên kết chuỗi cung ứng tại các hợp tác xã đôi chỗ còn lỏng lẻo. Nhưng rõ ràng, khi cơ chế thông thoáng, đường sá mở rộng và kỹ năng nghề được nâng lên, người nông dân hoàn toàn đủ sức an cư, lạc nghiệp ngay tại mảnh đất nơi mình sinh ra.

Bài, ảnh: Phi Anh