Mùa cá chép ruộng

Khi những thửa ruộng bậc thang bắt đầu chuyển sang sắc vàng, cũng là lúc người dân ở các xã phía Tây của tỉnh bước vào mùa thu hoạch cá chép ruộng. Cùng với hạt lúa, những con cá lớn lên trong ruộng nước mang thêm nguồn thực phẩm và thu nhập cho mỗi gia đình. Từ một phương thức canh tác truyền thống, cá chép ruộng đã trở thành món ăn đặc sản, tạo thêm sức hấp dẫn cho mùa vàng vùng cao.

Gia đình anh Xiếm Chàn Ton, thôn Xuân Hòa, xã Tiên Nguyên có hơn 1,2 ha ruộng bậc thang. Sau khi cấy lúa, anh bắt đầu thả cá chép giống xuống ruộng. Vụ mùa năm nay gia đình anh thả khoảng 1.000 con cá giống. Với diện tích ruộng lớn, anh Ton dự kiến vụ này thu khoảng hơn 700 con cá, bình quân 6 con/kg, tương đương hơn 100 kg cá. Với giá bán hiện nay khoảng 140.000 - 160.000 đồng/kg, số cá thu được mang lại thêm cho gia đình một khoản thu nhập đáng kể bên cạnh sản lượng lúa.

Anh Xiếm Chàn Ton chia sẻ: “Gia đình tôi nuôi cá trên ruộng từ rất lâu rồi. Cá gần như lớn cùng với cây lúa, mình vừa chăm lúa vừa giữ nước cho cá. Đến khi lúa gần chín thì bắt cá. Cá vừa để gia đình ăn, vừa bán cho người dân trong vùng, có thêm khoản thu nhập từ cùng một diện tích ruộng”.

Người dân xã Tiên Nguyên thu hoạch cá ruộng, mô hình sản xuất kết hợp góp phần nâng cao giá trị trên cùng diện tích canh tác.

Những ngày cuối vụ, trên các thửa ruộng bậc thang, tiếng gọi nhau bắt cá hòa cùng nhịp thu hoạch lúa tạo nên không khí rộn ràng. Những con cá chép chắc mình được đưa lên từ ruộng, một phần phục vụ bữa ăn gia đình, phần còn lại bán ra thị trường. Nhờ vậy, cùng một diện tích đất, người dân có thêm sản phẩm, thêm nguồn thu, nâng cao hiệu quả canh tác và cải thiện sinh kế.

Từ những kinh nghiệm được đúc kết trong đời sống sản xuất, mô hình lúa - cá đang cho thấy giá trị thiết thực trong phát triển sinh kế ở vùng cao. Một thửa ruộng, hai sản phẩm; hạt lúa nuôi người, con cá góp thêm thu nhập. Và khi mùa vàng về, niềm vui của người dân không chỉ nằm trong những bông lúa trĩu hạt mà còn ở những mẻ cá đầy rổ sau mỗi lần tháo nước.

Không chỉ mang lại thêm nguồn thu nhập, cá chép ruộng còn đang trở thành một phần trong sản phẩm du lịch ở khu vực Hoàng Su Phì cũ. Tại Homestay Skyview Khánh Đinh, thôn Suối Thầu, xã Hoàng Su Phì, vào mùa cá, thay vì chỉ đứng ngắm những thửa ruộng bậc thang mùa lúa chín, du khách được hòa mình vào không khí lao động của người dân địa phương, tự tay bắt cá, sau đó chế biến và thưởng thức những món ăn được làm từ chính sản vật của ruộng đồng. Cá cũng được nhiều du khách mua về làm quà sau chuyến trải nghiệm.

Từ những con cá được bắt lên từ ruộng, gia đình chế biến thành nhiều món ăn dân dã như cá nướng, cá chiên giòn... Hương vị của cá ruộng cùng cách chế biến truyền thống tạo nên trải nghiệm ẩm thực đặc trưng, giúp du khách hiểu thêm về đời sống và tập quán sản xuất của người dân vùng cao.

Chị Đinh Thị Khánh, chủ Homestay Skyview Khánh Đinh cho biết: “Chúng tôi mong muốn giữ cách nuôi truyền thống này, đồng thời từng bước xây dựng cá chép ruộng thành sản phẩm đặc trưng của địa phương để du khách đến đây không chỉ ngắm ruộng bậc thang mà còn được trải nghiệm, thưởng thức sản vật do người dân làm ra”.

Từ những thửa ruộng bậc thang hùng vĩ, cá chép ruộng đang hiện diện như một sản vật bình dị nhưng giàu giá trị. Giữ nghề nuôi cá trên ruộng cũng là giữ lại một phương thức sản xuất truyền thống, để từ đó từng bước phát huy thành sản phẩm hàng hóa, sản phẩm du lịch, góp phần làm phong phú thêm câu chuyện về mùa vàng và cuộc sống của người dân vùng cao phía Tây của tỉnh.

Hiện nay, tổng diện tích ruộng vụ Mùa ở khu vực đồi núi phía Tây của tỉnh trên 5.000 ha, hầu hết đều được nuôi thả cá chép ruộng, sản lượng bình quân hằng năm đạt khoảng hơn 1.000 tấn. Nhờ việc nuôi cá chép, người dân có thêm thu nhập, cải thiện đời sống và phát triển du lịch.

Bài, ảnh: Nguyễn Yếm