Gỡ nút thắt phát triển cụm công nghiệp

Trong bức tranh phát triển công nghiệp của Tuyên Quang, các cụm công nghiệp (CCN) được xác định là “đòn bẩy” quan trọng để thu hút đầu tư, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, từ quy hoạch đến thực tiễn vận hành vẫn còn không ít “nút thắt” cần tháo gỡ.

Lãnh đạo Sở Công Thương kiểm tra khó khăn vướng mắc tại cụm công nghiệp Ninh Lai-Thiện Kế, xã Sơn Thủy.

Động lực tăng trưởng

Trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh, công nghiệp được xác định là “đầu tàu” tăng trưởng, còn các CCN là dư địa quan trọng để mở rộng sản xuất, thu hút đầu tư và tạo việc làm. Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Tuyên Quang quy hoạch 48 CCN với tổng diện tích khoảng 2.450 ha; đồng thời đưa ra khỏi quy hoạch 11 CCN không còn phù hợp, diện tích 185 ha, nhằm tập trung nguồn lực cho những khu vực có lợi thế hơn.

Theo số liệu ngành Công Thương, giai đoạn 2021 - 2025, tốc độ tăng trưởng bình quân giá trị tăng thêm của ngành công nghiệp tỉnh đạt gần 10,7%/năm. Riêng năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh đạt trên 33 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 16% so với năm trước, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GRDP và nguồn thu ngân sách. Hiện toàn tỉnh có 17 CCN được thành lập với tổng diện tích khoảng 810 ha; trong đó 9 CCN đã thu hút 45 dự án với tổng vốn hơn 8.377 tỷ đồng; 34 dự án đi vào hoạt động, tạo việc làm cho gần 10.200 lao động. Một số CCN đạt tỷ lệ lấp đầy cao như Phúc Ứng (gần 97%), Thắng Quân (gần 88%), Minh Sơn 2 (100%)…

Ông Yan XiaoJun, Giám đốc sản xuất Công ty TNHH Greenhome Flooring cho biết, việc lựa chọn đầu tư vào CCN Thắng Quân là quyết định đúng đắn. Nhờ được bàn giao mặt bằng sạch, hạ tầng đồng bộ, giao thông thuận lợi, doanh nghiệp không mất nhiều thời gian cho khâu chuẩn bị đầu tư, xây dựng nhà xưởng. Chỉ sau 2 năm triển khai, dự án đã đi vào sản xuất ổn định.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Greenhome Flooring duy trì sản xuất tấm lát sàn công nghiệp xuất khẩu chủ yếu sang Hoa Kỳ, Canada và Vương quốc Anh, với sản lượng 8 - 10 container mỗi tháng. Tuy nhiên, doanh nghiệp đang chịu áp lực khi tình hình bất ổn địa chính trị khiến chi phí vận chuyển tăng khoảng 40%, trong khi giá nguyên liệu gỗ và chi phí lao động đồng loạt tăng. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn tin tưởng vào môi trường đầu tư của tỉnh và mong muốn tiếp tục mở rộng sản xuất.

Tuy nhiên, tỷ lệ lấp đầy bình quân các CCN mới đạt khoảng 43%, cho thấy dư địa phát triển còn lớn nhưng cũng phản ánh rõ những “điểm nghẽn” về hạ tầng và thu hút đầu tư thứ cấp.

Sản xuất sợi làm bao bì xuất khẩu tại Công ty HITARP Việt Nam, cụm công nghiệp Phúc Ứng 1, xã Sơn Dương.

Nhận diện đúng “điểm nghẽn” để tháo gỡ kịp thời

Dù được xác định là động lực phát triển công nghiệp, song việc đầu tư hạ tầng và lấp đầy các CCN trên địa bàn tỉnh vẫn gặp nhiều khó khăn. Phần lớn “nút thắt” hiện nay không nằm ở quy hoạch mà ở khâu tổ chức thực hiện.

Trước hết, sức hút đầu tư vào các CCN chưa tương xứng tiềm năng. Tuyên Quang chưa có lợi thế lớn về vị trí địa lý so với các trung tâm công nghiệp, logistics; hạ tầng kết nối ngoài hàng rào chưa đồng bộ; dịch vụ hậu cần, kho bãi còn thiếu. Trong khi đó, sức cạnh tranh với các địa phương lân cận như Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh còn hạn chế. Yêu cầu của doanh nghiệp thứ cấp ngày càng cao về hạ tầng kỹ thuật, môi trường, logistics và thủ tục nhanh gọn; chỉ cần hạ tầng dang dở hoặc thiếu quỹ đất sạch, nhà đầu tư sẵn sàng chuyển hướng.

Một nguyên nhân khác là hạ tầng kỹ thuật tại nhiều CCN chưa đồng bộ. Không ít nơi mới chỉ dừng ở san nền, hoàn thiện một phần giao thông nội bộ; còn cấp thoát nước, xử lý nước thải tập trung, phòng cháy chữa cháy chưa được đầu tư đầy đủ. Đây là “điểm trừ” lớn làm giảm sức hấp dẫn của CCN. Thực tế này thể hiện rõ tại CCN Km 38 thôn Tấn Xà Phìn, xã Nậm Dịch và CCN Tân Thành, xã Hàm Yên. Dù được thành lập từ năm 2015 và 2017 nhưng đến nay hạ tầng kỹ thuật gần như chưa được đầu tư, chưa có dự án thứ cấp đăng ký. Ngay tại CCN Phúc Ứng, nơi có tỷ lệ lấp đầy gần 97% với 13 dự án, vẫn chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Theo rà soát của ngành chức năng, các “điểm nghẽn” tập trung ở 4 nhóm chính: thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, vật liệu san lấp và năng lực triển khai của chủ đầu tư. Trong 7 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư hạ tầng với tổng diện tích 344 ha, mới có 5 CCN hoàn thành quy hoạch chi tiết; 4 CCN được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường; 4 CCN được giao, cho thuê đất và chỉ 2 CCN đang thực hiện san gạt mặt bằng.

Trong đó, giải phóng mặt bằng vẫn là “nút thắt của nút thắt”. Điển hình như CCN Ninh Lai - Thiện Kế (Sơn Dương), diện tích 75 ha, tổng vốn đầu tư 965 tỷ đồng, được thành lập từ năm 2021 nhưng đến nay mới được giao gần 35 ha đất giai đoạn 1 do vướng kiểm đếm, bồi thường, di dời mộ. CCN An Hòa - Long Bình An lại “kẹt” ở quy hoạch chi tiết và thiếu khoảng 1,2 triệu m2 đất đắp; còn CCN Trung Môn chậm tiến độ do vướng quy hoạch và chuyển đổi đất lúa.

Đồng chí Hoàng Anh Cương, Giám đốc Sở Công Thương thẳng thắn nhìn nhận: “Nút thắt lớn nhất hiện nay không phải thiếu quy hoạch mà là khâu tổ chức thực hiện”.

Sản xuất gỗ xuất khẩu tại Công ty cổ phần Woodsland Tuyên Quang, cụm công nghiệp Thắng Quân.

Quyết tâm đưa các cụm công nghiệp vào hoạt động

Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là đồng hành cùng doanh nghiệp nhưng cũng kiên quyết siết chặt tiến độ thực hiện. Theo đó, tỉnh chỉ đạo các sở, ngành tập trung tháo gỡ ngay những “điểm nghẽn” về thủ tục đầu tư, quy hoạch, đất đai, môi trường, phòng cháy chữa cháy, vật liệu san lấp… theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và rõ thời hạn.

Với vai trò cơ quan đầu mối, Sở Công thương thường xuyên rà soát tiến độ từng dự án, kịp thời tổng hợp khó khăn, vướng mắc để tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo giải quyết hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền tháo gỡ. Đối với những dự án chậm tiến độ kéo dài, chủ đầu tư thiếu năng lực, Sở sẽ tham mưu với UBND tỉnh kiểm tra, rà soát và xem xét xử lý theo quy định. Sở chủ động phối hợp với các ngành liên quan không để doanh nghiệp “tự bơi”. Đặc biệt, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường để tháo gỡ vướng mắc trong chuyển đổi đất rừng, đất lúa; khai thác khoáng sản làm vật liệu san lấp; Sở Xây dựng đẩy nhanh thẩm định hồ sơ; các ngành điện, nước, giao thông giải quyết nhanh việc đấu nối hạ tầng ngoài hàng rào.

Cùng với các sở, ngành, chính quyền địa phương cũng đang tập trung tháo gỡ “nút thắt của nút thắt” là giải phóng mặt bằng. Các chủ đầu tư hạ tầng đang huy động tối đa nguồn lực tài chính, nhân lực, máy móc để đẩy nhanh tiến độ thi công. Không khí tại CCN Ninh Lai - Thiện Kế, đang “nóng” với trên 50 đầu máy móc công suất cao san gạt mặt bằng, hoàn thiện đấu nối điện, nước, giao thông và phối hợp giải phóng mặt bằng giai đoạn 2. Ông Đoàn Thanh Hùng, Chỉ huy trưởng công trình cho biết, đây là CCN lớn nhất tỉnh với quy mô 75 ha, tổng vốn đầu tư trên 965 tỷ đồng. Dự án có khối lượng đào đắp lớn; 126 hộ dân thuộc diện giải phóng mặt bằng, dự kiến 12 - 16 hộ phải tái định cư và trên 200 ngôi mộ phải di dời. Đây cũng là khối lượng công việc lớn, chúng tôi đang vạch rõ từng công đoạn thi công, đảm bảo tiến độ công trình.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự chủ động của doanh nghiệp và sự đồng thuận của người dân, mục tiêu đưa các cụm công nghiệp sớm đi vào hoạt động, tạo thêm cực tăng trưởng mới cho công nghiệp Tuyên Quang đang dần hiện hữu.

Bài, ảnh: Trang Tâm

Phối hợp chặt chẽ giải quyết các vấn đề phát sinh

Đồng chí Phạm Mạnh Duyệt Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường

Trên tinh thần kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế, với chức năng nhiệm vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường tại các cơ sở sản xuất trong cụm công nghiệp, tập trung vào hoạt động xả thải, xử lý chất thải và việc lắp đặt, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động. Đồng thời, Sở luôn cam kết phối hợp chặt chẽ với các nhà đầu tư, doanh nghiệp giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình đầu tư cụm công nghiệp. Bên cạnh sự vào cuộc của tỉnh, sự quyết liệt của ngành chức năng, các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất cần nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường; thực hiện mục tiêu sản xuất xanh, sản xuất tuần hoàn, hạn chế phát thải ra môi trường cùng vì một môi trường an toàn, bền vững.

Đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng

Đồng chí Đỗ Chí Thanh Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nhữ Khê

Đến nay, xã Nhữ Khê đang triển khai thực hiện công tác giải phóng mặt bằng Cụm công nghiệp xã Nhữ Khê với diện tích 40 ha, cơ bản đáp ứng tiến độ đúng các quy trình thủ tục và được sự đồng thuận cao của Nhân dân.

Đồng thời, địa phương đang tiếp tục tập trung rà soát các phần việc còn lại, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ, thủ tục liên quan, phấn đấu bàn giao toàn bộ mặt bằng trước ngày 30-6-2026 để chủ đầu tư triển khai dự án theo đúng kế hoạch.

Việc đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng không chỉ tạo điều kiện thuận lợi để dự án sớm được khởi công, đưa vào hoạt động, mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho địa phương. Khi dự án hoàn thành sẽ góp phần thu hút đầu tư, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân và từng bước xây dựng địa phương ngày càng phát triển toàn diện, văn minh, hiện đại.

Quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ

Ông Lã Chí Quân Giám đốc Công ty Cổ phần LLN An Hòa

Hiện nay, công ty đang thực hiện đầu tư xây dựng Dự án Cụm công nghiệp An Hòa (phường Bình Thuận) với quy mô gần 75 ha, với tổng mức đầu tư 668 tỷ đồng, Dự án được đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật theo hướng hiện đại, đa ngành, ưu tiên thu hút các ngành chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao, thân thiện với môi trường. Dự kiến khi hoàn thành và đưa vào hoạt động, cụm công nghiệp giải quyết việc làm cho khoảng 3.000 lao động địa phương, góp phần tăng thu ngân sách Nhà nước, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa tại khu vực, tạo động lực phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, đơn vị đang gặp phải một số vướng mắc như điều chỉnh phương án thiết kế xây dựng sau khi trận lụt lịch sử năm 2024, mực cos nước thời điểm đạt đỉnh 27,73 m sẽ gây ngập sâu cho cụm công nghiệp. Vì vậy, công ty đang hoàn thiện các thủ tục xin cấp phép bổ sung khoảng hơn 1 triệu khối đất đắp để nâng mặt bằng của dự án. Đồng thời đơn vị cũng mong muốn các sở, ngành rút ngắn thời gian thủ tục hành chính, các ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân tạo điều kiện giải phóng mặt bằng với quyết tâm quý II-2028 dự án sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương

Ông Nguyễn Mạnh Hùng Trưởng thôn Tân Sơn, xã Xuân Vân

Là Trưởng thôn tôi đã tích cực “đi từng ngõ, gõ từng nhà” lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của 54 hộ dân trong thôn cũng như thuyết phục người dân tin tưởng, làm theo chủ trương, kế hoạch của tỉnh đã, đang triển khai cho dự án Cụm công nghiệp Xuân Vân. Đến nay, 54 hộ dân trong thôn đều đã đồng tình hiến đất cho dự án triển khai theo đúng kế hoạch... Chúng tôi đều mong muốn, khi Cụm công nghiệp đi vào hoạt động sẽ góp phần tạo công ăn, việc làm cho người dân; thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.