Ổn định nhân lực: Niềm tin cho nhà đầu tư

Tuyên Quang đang đứng trước vận hội mới với những chỉ số thu hút đầu tư ấn tượng. Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại: Doanh nghiệp khát lao động ngay trên vùng đất mà mỗi năm vẫn có hàng ngàn người trẻ rời quê hương đi làm ăn xa.

Các doanh nghiệp trong tỉnh tư vấn tuyển dụng lao động vào làm việc.

Thiếu lao động làm việc

Thông thường, 6 tháng đầu năm là thời điểm các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực may mặc, da giày dồn lực cho các đơn hàng xuất khẩu chủ lực. Thế nhưng, tại nhiều nhà xưởng, không khí sản xuất lại đang bị bao phủ bởi nỗi lo thiếu người.

Ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng phòng Hành chính - Nhân sự, Công ty TNHH MSA - YB chia sẻ: Mọi năm, lượng công nhân luôn lấp đầy các dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, từ cuối năm 2025, tình trạng số lượng lao động hao hụt dần, đặc biệt là từ đầu năm đến nay càng trở nên cấp thiết khi lượng lao động nghỉ việc tăng cao. Để đảm bảo các chuyền hoạt động đủ công suất, công ty cần khoảng 2.500 lao động nhưng hiện nay con số này chỉ còn khoảng 1.600 lao động. Theo lời ông Huy, hiện công ty đang thiếu hụt khoảng 900 công nhân.

Đáng chú ý, dù công ty đã chủ động hạ chuẩn tuyển dụng, sẵn sàng nhận lao động phổ thông chưa qua đào tạo để “cầm tay chỉ việc”, nhưng kết quả vẫn không như mong đợi. Sau nhiều tháng ròng rã đăng tin, MSA cũng chỉ tuyển được chưa đầy 50 người.

Tại Công ty TNHH sản xuất đồ chơi trẻ em Hua Hong, thôn Hùng Thắng, xã Hùng An, bài toán ổn định nhân sự cũng đang làm đau đầu ban lãnh đạo. Theo ông Ngô Trung Giang, chuyên viên phòng Hành chính - Nhân sự, để lấp đầy các vị trí làm việc, công ty cần khoảng 350 - 400 lao động, tuy nhiên thực tế hiện nay mới chỉ tuyển dụng được gần 200 lao động.

Chị Đoàn Thị Hương, xã Hùng An chia sẻ: Chị cũng rất muốn làm việc ở quê nhà, tuy nhiên qua tìm hiểu việc làm của doanh nghiệp đóng trên địa bàn chưa đều, hơn nữa thu nhập cũng thấp hơn so với các tỉnh Thái Nguyên, Phú Thọ nên chị phải lựa chọn nơi làm việc ổn định hơn.

Khó khăn lớn nhất không chỉ nằm ở bài toán cung - cầu, mà xuất phát sâu xa từ rào cản tâm lý và tập quán của người lao động địa phương. Một mặt, thói quen làm việc tự do, gắn bó với đồng ruộng hoặc các mô hình kinh tế hộ gia đình khiến nhiều người trẻ khó lòng thích ứng với kỷ luật công nghiệp khắt khe và nhịp độ làm việc gò bó trong nhà xưởng. Mặt khác, sức hút từ các đô thị lớn như Hà Nội, Bắc Ninh, Thái Nguyên... với hệ sinh thái dịch vụ sôi động và mức thu nhập hấp dẫn hơn đã hút dòng lao động trẻ ly hương lâu năm. Họ thà đi làm xa quê chứ chưa mặn mà gắn bó với các khu, cụm công nghiệp ngay trên chính mảnh đất quê hương, ông Giang bộc bạch.

Không chỉ dừng lại ở các dự án đã đi vào hoạt động, ngay cả những đơn vị đang trong giai đoạn hoàn thiện cơ sở hạ tầng cũng đã sớm đối mặt với áp lực này. Điển hình như Tổng công ty cổ phần may Tuyên Quang LGG chi nhánh Thái Sơn, dù dự án đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện để chuẩn bị đi vào vận hành, nhưng bài toán tuyển dụng đủ 3.000 - 3.500 lao động để lấp đầy các dây chuyền sản xuất là nỗi trăn trở lớn đối với nhà đầu tư.

Để đảm bảo sản xuất, Công ty MSA-YB cần khoảng 900 lao động.

Vì sao lao động không chọn ở lại?

Một nghịch lý đang xảy ra hiện nay là trong khi các nhà máy trong tỉnh đang có nhu cầu sử dụng lao động rất lớn, thì một lượng lớn người lao động lại không chọn ở lại làm việc mà rời quê hương đi làm việc tại các thành phố khác.

Theo báo cáo của Sở Nội vụ, toàn tỉnh có tới 81.000 lao động đang làm việc tại các khu, cụm công nghiệp, nhưng phần lớn lại lựa chọn gắn bó với các doanh nghiệp ngoại tỉnh. Sự dịch chuyển này đang khiến các doanh nghiệp trong tỉnh thiếu lao động để làm việc.

Ngay tại xã Sơn Thủy, theo tổng hợp của phòng Văn hóa - Xã hội, trong 6 tháng đầu năm, toàn xã có 717 lao động có việc làm mới, thế nhưng, chỉ có 252 người làm việc tại các nhà máy trên địa bàn tỉnh, còn lại tới 465 lao động (chiếm khoảng 65%) lựa chọn đi làm việc tại các khu, cụm công nghiệp ngoài tỉnh.

Tương tự, tại xã Hùng An, dẫu trên địa bàn có tới 3, 4 nhà máy sản xuất gỗ ván, đồ chơi trẻ em... với nhu cầu tuyển dụng cực kỳ lớn, nhưng bài toán thu hút người lao động vào làm việc vẫn nan giải. Ông Ngô Trung Giang, chuyên viên phòng Hành chính - Nhân sự chia sẻ: Không ít người lao động đến nhà máy tìm hiểu tình hình sản xuất rồi lại từ chối để quyết định khăn gói đi làm việc tại các thành phố lớn khác.

Trong báo cáo hằng năm về tình hình lao động việc làm của Sở Nội vụ đã thẳng thắn nhìn nhận: Nguyên nhân cốt lõi khiến các doanh nghiệp trong tỉnh dù “khát” người nhưng vẫn khó giữ chân người lao động gắn bó lâu dài chính là khoảng cách lớn về mức thu nhập và chế độ đãi ngộ. So với các tỉnh, thành phố lân cận trong khu vực, mức lương cơ bản, các khoản phụ cấp độc hại, chuyên cần, nhà ở hay thưởng thâm niên tại nhiều nhà máy trên địa bàn tỉnh vẫn còn ở mức khiêm tốn. Trong bối cảnh vật giá gia tăng và áp lực chi phí trang trải cuộc sống ngày một lớn, đồng lương chưa thực sự tương xứng với cường độ lao động vất vả đã trở thành “lực đẩy” mạnh mẽ, thôi thúc người lao động “dứt áo ra đi” để tìm kiếm những vùng đất hứa có mức thu nhập cao hơn ở ngoại tỉnh. Khi các chính sách phúc lợi chưa tạo được sức hút đủ lớn để đảm bảo đời sống lâu dài, doanh nghiệp địa phương rất khó cạnh tranh được với các trung tâm công nghiệp lớn.

Bên cạnh bài toán về thu nhập và đãi ngộ, thực trạng này còn xuất phát từ tâm lý coi việc làm tại các khu công nghiệp chỉ là giải pháp tạm thời của một bộ phận người trẻ. Đồng thời, sự bùng nổ của các nền tảng số đã tạo ra một phân khúc việc làm mới điển hình như: shipper, tài xế công nghệ, streamer hay bán hàng online... đang tạo ra sự cạnh tranh rất mạnh với thị trường lao động truyền thống.

Trường Cao đẳng Tuyên Quang đào tạo các nghề theo địa chỉ, phục vụ nhu cầu thị trường lao động.

Giải bài toán nhân lực

Giải quyết “cơn khát” lao động tại các nhà máy, xí nghiệp trong các nhà máy tại khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh đòi hỏi một lộ trình chiến lược đồng bộ, kết hợp chặt chẽ giữa sự chủ động của doanh nghiệp, định hướng hỗ trợ từ chính quyền địa phương và sự chuyển mình của chính người lao động. Tỉnh cũng tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ, tạo dựng một hệ sinh thái an sinh xã hội vững chắc từ nhà ở xã hội, nhà trẻ đến các thiết chế văn hóa nhằm củng cố niềm tin để người lao động yên tâm “an cư lạc nghiệp” ngay trên quê hương.

Cùng với chính sách của tỉnh, bản thân các doanh nghiệp phải nâng cao chính sách đãi ngộ đồng thời thích nghi sớm với xu thế mới. Bài học thực tiễn cho thấy doanh nghiệp nào thực sự thấu hiểu, chăm lo đời sống và trân trọng giá trị con người, nơi đó sẽ chiến thắng trong cuộc chiến giữ chân nguồn lực quý giá nhất.

Ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng phòng Hành chính - Nhân sự, Công ty TNHH MSA - YB cho biết: Bắt đầu từ năm 2025, công ty đã có chính sách hỗ trợ đưa đón miễn phí công nhân lao động, đồng thời nâng chế độ ăn ca để người lao động yên tâm gắn bó.

Và trong thời đại số hóa, để giảm bớt sự phụ thuộc vào lượng lớn lao động phổ thông, việc đẩy mạnh tự động hóa và chuyển đổi số là con đường tất yếu. Đầu tư vào máy móc, công nghệ chính là “chìa khóa” cốt lõi để giải phóng sức lao động và giảm áp lực tuyển dụng. Điển hình như chiến lược của Công ty Cổ phần Woodsland tại Cụm công nghiệp Thắng Quân, xã Yên Sơn đã cho thấy một bước đi táo bạo nhưng rất đúng hướng: Doanh nghiệp đã đầu tư lắp đặt dàn rô-bot hiện đại, thay thế thành công một lực lượng lớn lao động thủ công, qua đó tối ưu hóa quy trình sản xuất và giải quyết hiệu quả bài toán thiếu hụt nhân sự cả trước mắt lẫn lâu dài.

Lãnh đạo Sở Nội vụ cho rằng, các doanh nghiệp cần chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn để xây dựng mô hình liên kết đào tạo “đúng và trúng” với nhu cầu thực tế của nhà xưởng, bổ sung nguồn nhân lực có tay nghề phục vụ sản xuất. Việc thiết lập cơ chế phối hợp thực chất giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ đảm bảo học sinh, sinh viên sau khi tốt nghiệp có tay nghề và kiến thức đáp ứng ngay yêu cầu công việc.

Đồng chí Trần Nhữ Thanh, Trưởng phòng Tuyển sinh và Hợp tác doanh nghiệp, Trường Cao đẳng Tuyên Quang cho biết: Nhà trường đang đẩy mạnh công tác đào tạo theo địa chỉ đồng thời gắn liền với nhu cầu thực tiễn. Trung bình mỗi năm nhà trường đào tạo khoảng 1.500 sinh viên với các nghề: Điện công nghiệp, Công nghệ thông tin, Công nghệ ô tô, Hàn, Công nghệ kỹ thuật cơ khí, Kế toán doanh nghiệp, Chăn nuôi thú y, Vận hành máy thi công nền, Kỹ thuật xây dựng… sẵn sàng đáp ứng đơn hàng tuyển dụng của các nhà máy.

Đánh giá cao những bước đi bài bản của tỉnh, bà Đàm Thị Bích Ngọc, Tổng Giám đốc Khu công nghiệp Thái Hòa - Liễn Sơn - Liên Hòa, tỉnh Phú Thọ bày tỏ tin tưởng: Chính quyền Tuyên Quang luôn đồng hành cùng doanh nghiệp bằng những giải pháp thiết thực, đặc biệt là bài toán nguồn nhân lực. Đây sẽ là nền tảng vững chắc để doanh nghiệp yên tâm mở rộng đầu tư vào tỉnh trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, bản thân người lao động cũng cần chủ động nâng cao ý thức, tác phong công nghiệp và trang bị các kỹ năng số để thích ứng với mô hình sản xuất hiện đại. Chỉ khi không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn và giá trị bản thân, vị thế và thu nhập của người lao động mới được đảm bảo vững chắc trước những biến động không ngừng của thị trường lao động toàn cầu.

Bài, ảnh: Đoàn Thư

Đào tạo gắn với nhu cầu của thị trường

Ông Nguyễn Đông Văn Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Tuyên Quang

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng đòi hỏi nguồn nhân lực có tay nghề và kỹ năng thực hành cao, công tác tuyển sinh gắn với đào tạo theo địa chỉ là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp. Nhà trường xác định việc nắm bắt nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp, địa phương để xây dựng kế hoạch tuyển sinh, đào tạo là yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, nhà trường tiếp tục mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, ký kết các chương trình phối hợp đào tạo, tuyển dụng, tạo cơ hội việc làm ổn định cho người học.

 Vận động Nhân dân chuyển đổi cơ cấu lao động

Bà Bùi Thị Hương Phú Phó Chủ tịch UBND xã Bạch Đích

Cấp ủy, chính quyền xã Bạch Đích đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi nghề nghiệp theo hướng “ly nông không ly hương”. Xã đổi mới toàn diện công tác dân vận, giúp người lao động nhận thức rõ những lợi ích thiết thực khi làm việc tại các nhà máy, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh: Vừa bảo đảm thu nhập ổn định, cắt giảm chi phí sinh hoạt đắt đỏ, vừa có điều kiện chăm sóc gia đình, xây dựng cuộc sống bền vững.

Cùng với việc chú trọng đào tạo nghề tại chỗ trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, xã chủ động phối hợp với các trung tâm giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp mở các lớp đào tạo ngắn hạn. Tăng cường nâng cao tay nghề, rèn luyện tác phong lao động công nghiệp cho lực lượng lao động trẻ.

Việc người dân yên tâm lập nghiệp tại quê hương không chỉ giải bài toán ly hương, mà còn tạo ra nguồn cung lao động có kỷ luật, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của các dây chuyền sản xuất hiện đại.

 Cần nguồn nhân lực trẻ, ổn định

Ông Nguyễn Thế Tùng Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Sản xuất giày Chung Jye Tuyên Quang

Công ty TNHH Sản xuất giày Chung Jye Tuyên Quang có 3 địa điểm sản xuất với khoảng 5.900 lao động. Nhìn chung, nguồn nhân lực trên địa bàn cơ bản đáp ứng được hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Thu nhập của người lao động dao động từ 8 đến 25 triệu đồng/tháng, góp phần bảo đảm đời sống và tạo sự gắn bó với doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là tuyển dụng lao động trẻ. Nguồn nhân lực trong độ tuổi từ 18 đến 30 ngày càng khan hiếm, trong khi đặc thù của ngành sản xuất giày đòi hỏi sự nhanh nhẹn, khéo léo và khả năng thích ứng cao. Do thiếu lao động trẻ, doanh nghiệp phải mở rộng tuyển dụng ở nhóm tuổi cao hơn.

Doanh nghiệp mong muốn tỉnh tiếp tục quan tâm phát triển nguồn nhân lực thông qua kết nối giữa doanh nghiệp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tăng cường định hướng nghề nghiệp cho học sinh, đồng thời có các giải pháp thu hút lao động trẻ làm việc lâu dài tại địa phương.

 Yên tâm gắn bó

Ông Nguyễn Văn Du Nhân viên Công ty cổ phần đầu tư và phát triển An Nam, chi nhánh Hà Giang

Tôi lựa chọn làm việc tại doanh nghiệp trong tỉnh vì muốn có công việc ổn định, gần gia đình và có cơ hội phát triển ngay trên quê hương mình. Tuy nhiên, để người lao động trẻ gắn bó lâu dài, theo tôi điều quan trọng không chỉ là mức lương mà còn là môi trường làm việc chuyên nghiệp, có cơ hội học hỏi và được ghi nhận năng lực. Doanh nghiệp cần quan tâm hơn đến việc đào tạo, tạo điều kiện để người lao động nâng cao tay nghề và bảo đảm đầy đủ các chế độ về bảo hiểm, nghỉ phép, phúc lợi. Khi người lao động thấy được tương lai và cơ hội phát triển của bản thân, họ sẽ yên tâm cống hiến, đồng hành cùng doanh nghiệp lâu dài thay vì tìm kiếm việc làm ở các địa phương khác.