Hiệu quả từ xét xử trực tuyến

Trong tiến trình cải cách tư pháp gắn với chuyển đổi số, ngành Tòa án đang từng bước đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả giải quyết án và tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận công lý.

Phiên tòa trực tuyến tại điểm cầu Tòa án nhân dân tỉnh, kết nối với điểm cầu thành phần, bảo đảm xét xử thông suốt.

Giảm thời gian, chi phí

Những năm gần đây, số lượng vụ việc Tòa án thụ lý, giải quyết có xu hướng gia tăng; nhiều vụ án có tính chất phức tạp, liên quan đến các đối tượng nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh, trật tự. Đối với các trường hợp cư trú xa nơi mở phiên tòa, việc di chuyển có thể kéo dài, phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến tiến độ xét xử. Thực tế, không ít phiên tòa phải hoãn do đương sự vắng mặt.

Trong bối cảnh đó, xét xử trực tuyến là giải pháp phù hợp, tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng như: Tòa án, Viện kiểm sát và Công an. Với mô hình gồm điểm cầu trung tâm tại trụ sở Tòa án và các điểm cầu thành phần tại trại tạm giam hoặc tòa án khu vực, các phiên tòa vẫn được tổ chức đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định. Đương sự có thể tham gia tại điểm cầu gần nhất, hạn chế tối đa việc di chuyển nhưng vẫn bảo đảm quyền và nghĩa vụ tố tụng, nhất là ở địa bàn khó khăn hoặc khi xảy ra dịch bệnh.

Ngày 8-4, Tòa án nhân dân tỉnh phối hợp Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp tổ chức phiên tòa trực tuyến xét xử vụ án Lù Seo Hòa phạm tội giết người (trong trường hợp phạm tội chưa đạt). Phiên tòa được kết nối giữa điểm cầu trung tâm tại trụ sở Tòa án tỉnh và điểm cầu thành phần tại Tòa án nhân dân khu vực 6, với hệ thống hình ảnh, âm thanh ổn định, bảo đảm quá trình xét xử diễn ra thông suốt.

Từ khâu chuẩn bị cơ sở vật chất, kiểm tra hệ thống kỹ thuật đến xử lý tình huống phát sinh đều được thực hiện chặt chẽ, giúp phiên tòa diễn ra đúng trình tự tố tụng. Hội đồng xét xử đã xem xét đầy đủ chứng cứ, đánh giá toàn diện các tình tiết của vụ án, trong đó có yếu tố nhân thân, hoàn cảnh và những chuyển biến tích cực của bị cáo sau khi phạm tội, từ đó quyết định mức án dưới khung, thể hiện tính nghiêm minh nhưng vẫn bảo đảm tính nhân đạo của pháp luật.

Theo ông Triệu Ngọc Thức, Thẩm phán, chủ tọa phiên tòa, việc xét xử trực tuyến đòi hỏi sự linh hoạt hơn trong điều hành, đặc biệt trong phối hợp giữa các điểm cầu. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của hệ thống kỹ thuật, quá trình xét xử vẫn được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục và quyền tranh tụng của các bên. Qua đó góp phần khắc phục tình trạng hoãn phiên tòa do khoảng cách địa lý, tránh kéo dài thời gian giải quyết án.

Bảo đảm an ninh xét xử

Một trong những ưu điểm nổi bật của xét xử trực tuyến là góp phần bảo đảm an ninh, an toàn phiên tòa. Việc hạn chế dẫn giải bị cáo đến trụ sở Tòa án, nhất là đối với các đối tượng nguy hiểm, đã giảm đáng kể nguy cơ phát sinh tình huống phức tạp.

Đối với các vụ án hình sự có bị cáo là đối tượng nguy hiểm, việc tổ chức xét xử trực tuyến ngay tại trại tạm giam, nhà tạm giữ giúp giảm áp lực áp giải, hạn chế rủi ro trong quá trình di chuyển; đồng thời giúp lực lượng chức năng chủ động quản lý, giám sát, bảo đảm an toàn cho người tham gia tố tụng.

Trong quý I, Tòa án đã giải quyết, xét xử 369 vụ việc, trong đó có 64 vụ được tổ chức theo hình thức trực tuyến, chiếm 17%. Việc áp dụng hình thức này góp phần giảm tải áp lực cho xét xử truyền thống, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết vụ án.

Cùng với đó, ngành Tòa án đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động chuyên môn. Việc đưa vào sử dụng trợ lý ảo phục vụ tra cứu, bình luận, trao đổi nghiệp vụ đã hỗ trợ hiệu quả cho đội ngũ cán bộ, thẩm phán. Hệ thống ghi nhận trên 36.000 lượt sử dụng, cho thấy xu hướng chuyển từ kinh nghiệm cá nhân sang khai thác tri thức số trong hoạt động xét xử, góp phần nâng cao tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Đồng chí Nguyễn Minh Hùng, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh cho biết: Việc triển khai xét xử trực tuyến là một trong những nội dung trọng tâm trong lộ trình xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án số, phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp, tinh thần của Nghị quyết số 33/2021/QH15 của Quốc hội về tổ chức phiên tòa trực tuyến và Đề án 06 của Chính phủ về chuyển đổi số hiện nay. Thực tiễn cho thấy, mô hình này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ án, rút ngắn thời gian tố tụng, mà còn bảo đảm an ninh, an toàn.

Bài, ảnh: Như Quỳnh