Cộng đồng quốc tế chung tay hỗ trợ Cuba

Tàu chở dầu Anatoly Kolodkin vận chuyển 730.000 thùng dầu thô hỗ trợ Cuba. Ảnh: ShipSpotting

Tàu chở dầu Anatoly Kolodkin treo cờ Nga, vận chuyển 730.000 thùng dầu thô Urals, đã vượt qua hành trình dài để cập Cảng Matanzas (miền Tây Cuba) trong ngày 30-3 (giờ địa phương) và hiện đã dỡ hàng. Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergey Tsivilyov khẳng định, Mátxcơva sẽ tiếp tục cung cấp hàng hóa viện trợ cho La Havana, trong đó có nhiên liệu. Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Washington không phản đối việc Nga và các nước khác định kỳ cung cấp dầu cho Cuba vì mục đích nhân đạo.

Trước đó, hai tàu chở hàng viện trợ nhân đạo Friend Ship và Tiger Moth cũng đã từ Mexico cập Cảng La Havana. Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum tuyên bố chính phủ nước này đang phối hợp với Cuba nhằm thúc đẩy việc nối lại hoạt động cung cấp nhiên liệu sang quốc đảo Caribe, giữa lúc Cuba tiếp tục đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng về nguồn cung năng lượng. Việc hỗ trợ Cuba, trong đó bao gồm lĩnh vực năng lượng, được xem là một phần trong các hoạt động hợp tác và hỗ trợ mang tính nhân đạo mà Mexico dành cho quốc gia láng giềng trong khu vực Caribe. Người đứng đầu Chính phủ Mexico nhấn mạnh nước này hoàn toàn có chủ quyền trong việc thiết lập quan hệ thương mại và hợp tác với các quốc gia khác, đồng thời cho biết chính phủ đang nghiên cứu các cơ chế phù hợp để duy trì việc hỗ trợ người dân Cuba trong giai đoạn khó khăn.

Về phần mình, đội tàu hữu nghị “Châu Mỹ của chúng ta”, đội tàu có thành viên từ nhiều nước (chủ yếu thuộc khu vực Mỹ Latinh), trong tháng 3-2026 đã liên tục mang hàng hóa quyên góp bởi nhiều quốc gia bao gồm: Pin năng lượng mặt trời cho trung tâm y tế, thực phẩm thiết yếu, sản phẩm vệ sinh cá nhân... tới Cuba.

Venezuela vẫn tiếp tục duy trì hợp tác truyền thống với Cuba trong lĩnh vực năng lượng và y tế, dù bản thân nước này cũng đang đối mặt với nhiều thách thức nội tại.

Từ châu Âu, các nước - trong đó có Tây Ban Nha và Italia duy trì các gói hỗ trợ nhân đạo cho Cuba, tập trung vào lĩnh vực y tế và an sinh xã hội, đa số được phân bổ qua các kênh của Liên hợp quốc. Nga và Trung Quốc tiếp tục đóng vai trò quan trọng thông qua các khoản tín dụng, viện trợ vật tư và hợp tác thương mại, góp phần giúp Cuba duy trì hoạt động của các ngành kinh tế trọng điểm. Tại châu Á, một số quốc gia khác, trong đó có Việt Nam đã chung tay với một mục tiêu là giúp Cuba duy trì hoạt động kinh tế - xã hội trong điều kiện hạn chế nguồn lực.

Các tổ chức quốc tế, đặc biệt là Liên hợp quốc và Chương trình Lương thực thế giới (WFP) cũng tăng cường hỗ trợ lương thực cho Cuba, đặc biệt dành cho các nhóm dễ bị tổn thương như: Trẻ em và người cao tuổi, nhằm giảm thiểu tác động của tình trạng thiếu hụt hàng hóa thiết yếu.

Các nhà quan sát nhận định, những hỗ trợ nói trên không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn thể hiện sự ủng hộ về chính trị và ngoại giao đối với Cuba trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động. Tuy nhiên, nhiều ý kiến phân tích cũng chỉ ra, hỗ trợ từ bên ngoài mang tính bổ trợ và nhất thời nếu không giải quyết được nguyên nhân cốt lõi những khó khăn mà Cuba đang phải đối mặt, nổi bật là các lệnh cấm vận đã kéo dài nhiều thập kỷ. Các biện pháp trừng phạt đã hạn chế khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, công nghệ và nguồn vốn của Cuba, đồng thời làm gia tăng chi phí nhập khẩu và cản trở quá trình phục hồi kinh tế.

Nhận định này hoàn toàn có lý, bởi tới nay Cuba vẫn gặp khó khăn trong việc ổn định nguồn cung năng lượng, lương thực và hàng hóa thiết yếu. Thực tế này phản ánh những hạn chế mang tính cấu trúc của nền kinh tế dưới tác động của cấm vận. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại thương và Đầu tư nước ngoài Cuba Oscar Perez-Oliva Fraga cho biết, lúc này vẫn có hơn 100.000 người, bao gồm hơn 11.000 trẻ em, đang chờ phẫu thuật do tác động của tình trạng thiếu năng lượng.

Trong bối cảnh đó, ngày càng nhiều tiếng nói từ cộng đồng quốc tế kêu gọi xem xét lại các biện pháp trừng phạt, hướng tới việc dỡ bỏ hoặc nới lỏng cấm vận để tạo điều kiện cho Cuba hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu. Thực tế, tại nhiều diễn đàn đa phương, các thành viên của Đại hội đồng Liên hợp quốc đã nhiều lần thông qua các nghị quyết kêu gọi chấm dứt cấm vận, nhấn mạnh rằng các biện pháp đơn phương không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Quan điểm nêu trên cũng nhận được sự đồng tình của nhiều tổ chức quốc tế và các nhà nghiên cứu, cho rằng việc dỡ bỏ cấm vận sẽ mở ra cơ hội để Cuba tiếp cận nguồn lực, cải thiện năng lực sản xuất và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Trong dài hạn, việc thúc đẩy hợp tác quốc tế trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi được xem là giải pháp bền vững hơn so với các biện pháp trừng phạt đơn phương.

Nhìn chung, những hỗ trợ mà Cuba đang nhận được từ các đối tác quốc tế cho thấy một thực tế rằng, cộng đồng quốc tế sẵn sàng đồng hành, nhưng để đạt được hiệu quả thực chất và lâu dài, cần có những thay đổi mang tính hệ thống. Việc từng bước dỡ bỏ các rào cản, trong đó có cấm vận, sẽ không chỉ giúp Cuba vượt qua khó khăn trước mắt mà còn góp phần củng cố ổn định khu vực, thúc đẩy phát triển bền vững và tăng cường niềm tin trong quan hệ quốc tế.