Làn sóng AI đưa thị trường M&A toàn cầu lên mức cao nhất từ năm 2021

Thị trường M&A Việt Nam năm 2026 chứng kiến thương vụ của Imexpharm, một trong những doanh nghiệp sản xuất dược phẩm lớn trong nước. Ảnh: IMP

Thị trường mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) toàn cầu được dự báo đạt khoảng 4.000 tỷ USD trong năm 2026, tăng khoảng 13% so với năm trước và là mức cao nhất kể từ năm 2021. Động lực chính đến từ các thương vụ quy mô lớn và làn sóng đầu tư mạnh vào hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), theo Báo cáo Xu hướng M&A toàn cầu – Triển vọng giữa năm 2026 của PwC.

Tuy nhiên, đà phục hồi của thị trường không diễn ra đồng đều. Trong khi các doanh nghiệp và quỹ đầu tư có tiềm lực tài chính tiếp tục theo đuổi những thương vụ tỷ USD để mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh, nhiều nhà đầu tư khác vẫn chịu áp lực từ chi phí vốn, định giá và những bất định của kinh tế toàn cầu.

Siêu thương vụ dẫn dắt thị trường

Điểm nổi bật của thị trường M&A năm nay là sự gia tăng vai trò của các siêu thương vụ. Dù số lượng giao dịch toàn cầu được dự báo giảm khoảng 13%, tổng giá trị thị trường vẫn tăng nhờ các thương vụ có giá trị từ 5 tỷ USD trở lên.

Theo PwC, nhóm giao dịch này hiện chiếm khoảng 48% tổng giá trị M&A toàn cầu, tăng từ 39% năm 2025 và 26% năm 2024. Nếu loại trừ các siêu thương vụ, tổng giá trị giao dịch toàn cầu thực tế giảm khoảng 4% so với cùng kỳ năm trước.

Xu hướng này phản ánh sự phân hóa ngày càng rõ của thị trường, khi dòng vốn tập trung vào các doanh nghiệp lớn có nền tảng tài chính vững và triển vọng tăng trưởng dài hạn, trong khi nhiều doanh nghiệp khác gặp khó khăn trong việc huy động vốn và thực hiện giao dịch.

Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, thị trường chiếm khoảng 37% số lượng giao dịch toàn cầu nhưng chỉ đóng góp 16% tổng giá trị, cho thấy khu vực này ít phụ thuộc hơn vào các siêu thương vụ.

Tại Việt Nam, xu hướng tương tự cũng đang dần hình thành khi nhà đầu tư ngày càng chú trọng chất lượng doanh nghiệp, khả năng tạo giá trị dài hạn và sự phù hợp với chiến lược đầu tư. Dòng vốn cũng mở rộng từ các lĩnh vực truyền thống sang hạ tầng, logistics, chuyển đổi năng lượng và sản xuất công nghệ cao.

AI định hình làn sóng đầu tư mới

Không chỉ thúc đẩy các thương vụ M&A, AI còn làm thay đổi cách dòng vốn được phân bổ. Thay vì chỉ tập trung vào các thương vụ mua lại để nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp, nhiều nhà đầu tư đang lựa chọn góp vốn, liên doanh hoặc hợp tác chiến lược để tham gia vào các lĩnh vực liên quan đến AI.

Dòng vốn cũng mở rộng sang các trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng số, năng lượng và các ngành hỗ trợ AI. Tại Việt Nam, những khoản đầu tư vào trung tâm dữ liệu, hạ tầng số và năng lực AI cũng ngày càng gia tăng, phản ánh xu hướng củng cố nền tảng công nghệ phục vụ tăng trưởng dài hạn.

Ông Tiong Hooi Ong, Phó Tổng giám đốc PwC Việt Nam, cho biết: "Câu hỏi quan trọng đối với thị trường hiện nay không còn là liệu AI có thay đổi các ưu tiên đầu tư hay không, mà là tốc độ thay đổi sẽ diễn ra nhanh đến mức nào. Khi dòng vốn ngày càng hướng tới các doanh nghiệp ứng dụng AI và hạ tầng hỗ trợ AI, nhà đầu tư sẽ cần đưa ra những lựa chọn chiến lược về đầu tư, hợp tác và cạnh tranh."

Trong bối cảnh kinh tế, địa chính trị và công nghệ tiếp tục biến động, PwC nhận định khả năng chống chịu đang trở thành tiêu chí quan trọng trong các thương vụ M&A.

Doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm cơ hội mở rộng quy mô mà còn tận dụng M&A để củng cố chuỗi cung ứng, tiếp cận công nghệ mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.