Mỹ - Trung gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại

Tổng thống Donald Trump và Đệ nhất phu nhân Melania Trump đón Chủ tịch Tập Cận Bình cùng phu nhân Bành Lệ Viện tại sân bay. Ảnh: Trang thông tin Chính phủ Trung Quốc.

Chủ tịch Tập Cận Bình cùng phu nhân Bành Lệ Viên được Tổng thống Donald Trump và Đệ nhất phu nhân Melania Trump đón tại Căn cứ Không quân Andrews, trong nghi thức có quân nhạc, 21 phát đại bác và máy bay quân sự bay qua. Đây là động thái mang tính biểu tượng cho tầm quan trọng mà Washington dành cho chuyến thăm.

Theo Nhà Trắng, trong ngày 24-9, Tổng thống Donald Trump tiếp tục chủ trì lễ đón cấp Nhà nước tại Nhà Trắng, với sự tham gia của 479 quân nhân thuộc các lực lượng vũ trang Mỹ.

Ngay khi tới Washington, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc và Mỹ “nên là đối tác, không phải đối thủ”, đồng thời cho rằng hai nước có thể theo đuổi các mục tiêu phát triển song song và cùng có lợi. Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh, hai bên cần thúc đẩy một mối quan hệ “hợp tác là chính, cạnh tranh có chừng mực, bất đồng có thể kiểm soát và hòa bình có triển vọng”.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington và Bắc Kinh đã đạt đồng thuận về việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại đến ngày 10-1-2027, thay vì hết hạn vào ngày 10-11 như dự kiến.

Việc duy trì đình chiến sẽ giúp hai bên có thêm thời gian đàm phán, đồng thời tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp và thị trường chuẩn bị trước những thay đổi chính sách tiếp theo. Tuy nhiên, các vấn đề cốt lõi của quan hệ thương mại Mỹ - Trung vẫn chưa được giải quyết.

Hiện, hai bên đang tìm cách thúc đẩy các cơ chế đã thống nhất trước đó, trong đó có việc thành lập một “Hội đồng Thương mại” nhằm cụ thể hóa các cuộc đàm phán về giảm thuế và cải thiện tiếp cận thị trường.

Washington cũng muốn Trung Quốc mở rộng mua nông sản, hàng công nghiệp và các mặt hàng Mỹ khác. Tuy nhiên, việc thực hiện một số cam kết trước đây còn chậm. Trong đó, kế hoạch Trung Quốc mua 200 máy bay Boeing vẫn chưa được hoàn tất, trong khi mục tiêu mua nông sản trị giá 30 tỷ USD cũng được dự báo khó có thể được như kỳ vọng.

Một trong những điểm nóng khác là đất hiếm và khoáng sản quan trọng. Trung Quốc giữ vị trí then chốt trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu, trong khi Mỹ coi nguồn cung các khoáng sản này là vấn đề kinh tế và an ninh quốc gia. Washington muốn Bắc Kinh nới các hạn chế xuất khẩu, nhưng Trung Quốc khẳng định các biện pháp kiểm soát được thực hiện theo luật pháp và nhằm bảo đảm an toàn, ổn định của chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.

Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) cũng nổi lên như một chủ đề mới trong chương trình nghị sự. Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực AI, nhưng đồng thời thừa nhận những rủi ro an ninh do công nghệ này tạo ra.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã đề xuất một cơ chế thông báo giữa hai nước trong trường hợp xảy ra sự cố AI có thể gây ra những rủi ro nghiêm trọng về an ninh quốc gia. Hai bên cũng đã nối lại đối thoại về AI sau thời gian đình trệ.

Về tình hình Iran, Washington muốn Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình để góp phần giải quyết bế tắc trong cuộc xung đột với Tehran, trong khi Bắc Kinh vẫn duy trì quan hệ kinh tế với Tehran và phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương không có sự ủy quyền của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Trước thềm hội nghị, Trung Quốc cũng công bố thêm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với hai loại hóa chất có thể được sử dụng làm tiền chất ma túy, nâng tổng số chất thuộc diện kiểm soát lên 18. Động thái này cho thấy vấn đề fentanyl và kiểm soát tiền chất tiếp tục nằm trong nhóm các hồ sơ kinh tế - an ninh mà Washington và Bắc Kinh phải xử lý.