World Cup 2026 và bài toán xung đột Mỹ-Iran

Một pha tranh chấp trong trận đấu giữa đội tuyển Iran (áo đỏ) và Uzbekistan thuộc vòng loại thứ ba World Cup 2026 vào tháng 10-2024. Ảnh: kun.uz

Leo thang xung đột tại Trung Đông đặt ra thách thức đặc biệt cho công tác tổ chức World Cup 2026, sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh. Chỉ còn hơn ba tháng nữa giải đấu khởi tranh, FIFA buộc phải tính tới nhiều kịch bản.

World Cup 2026 sẽ diễn ra từ ngày 11- 6 đến 19-7, do Mỹ, Canada và Mexico đồng tổ chức. Iran là một trong 48 đội tuyển đã giành vé tham dự và theo lịch thi đấu hiện tại sẽ chơi toàn bộ các trận vòng bảng tại Los Angeles và Seattle. Khả năng đội tuyển này góp mặt tại giải đang trở thành dấu hỏi lớn.

Iran có thể rút khỏi World Cup 2026

Trong bối cảnh đó, các quan chức bóng đá Iran đã công khai bày tỏ nghi ngờ về khả năng đội tuyển tham dự giải đấu.

“Điều chắc chắn là sau cuộc tấn công này, chúng tôi không thể hướng tới World Cup 2026”, ông Mehdi Taj, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Cộng hòa Hồi giáo Iran (FFIRI), đồng thời là Phó Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá châu Á, trao đổi với cổng thông tin thể thao Varzesh3.

Ông Mehdi Taj cho biết vấn đề này sẽ được các lãnh đạo thể thao cấp cao của Iran xem xét trước khi đưa ra quyết định. Trước đó, ông cũng từng bị từ chối cấp visa để tới Mỹ tham dự lễ bốc thăm chia bảng World Cup hồi tháng 12.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tỏ ra không quan tâm liệu Iran có thi đấu hay không. “Tôi nghĩ Iran là một đất nước bị đánh bại nặng nề. Họ đang kiệt quệ,” ông Trump nói với tờ Politico.

Một giải đấu với nhiều biến số

Hôm 28- 2, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, các quan chức FIFA đã họp tại Xứ Wales để xem xét việc điều chỉnh một số quy định của giải đấu. Ngoài các vấn đề chuyên môn, họ cũng buộc phải cân nhắc các phương án dự phòng trong trường hợp Iran không thể tham dự World Cup năm nay.

Theo các chuyên gia, có một số khả năng có thể khiến Iran vắng mặt tại World Cup 2026. Một là Iran tự rút lui khỏi giải đấu vì lý do chính trị hoặc an ninh; hai là chính quyền Mỹ từ chối cấp visa nhập cảnh cho đội tuyển này.

Công dân Iran hiện nằm trong danh sách bị hạn chế nhập cảnh vào Mỹ từ tháng 6-2025. Tuy nhiên, sắc lệnh này có ngoại lệ dành cho vận động viên, huấn luyện viên và các thành viên hỗ trợ tham gia các sự kiện thể thao lớn như World Cup hoặc Olympic.

Dù vậy, trong bối cảnh xung đột quân sự đang diễn ra, việc áp dụng ngoại lệ này vẫn chưa rõ ràng. Ông Simon Chadwick, giáo sư nghiên cứu thể thao và địa chính trị tại Emlyon Business School ở Thượng Hải, cho rằng khả năng Iran góp mặt tại giải là khá thấp.

“Mỹ sẽ không muốn cấp phép cho cầu thủ, quan chức hay bác sĩ của Iran – những người thường đi cùng đội tuyển tại các giải đấu,” ông nói với hãng thông tấn Al Jazeera.

Giáo sư Simon Chadwick cũng cho rằng việc rút lui khỏi World Cup sẽ là quyết định rất khó khăn đối với Iran và coi đây là “một tình huống chưa từng có tiền lệ”.

Trong trường hợp Iran không tham dự, FIFA có quyền quyết định phương án xử lý theo điều lệ của tổ chức. Tổ chức này có thể giảm bảng đấu xuống còn ba đội hoặc chọn một đội tuyển khác thay thế.

Do Iran giành suất dự World Cup của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC), nhiều khả năng đội thay thế cũng đến từ khu vực này. Một số dự đoán cho rằng Iraq hoặc Uzbekistan có thể là những ứng viên hàng đầu, trong khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng được nhắc tới.

Nếu Iran rút lui, đây sẽ là trường hợp hiếm trong lịch sử World Cup. Lần gần nhất một đội bóng rút khỏi giải vì lý do chính trị vào năm 1950, khi Argentina rút lui do bất đồng với Liên đoàn Bóng đá Brazil.

FIFA tiếp tục im lặng

Cho đến nay, FIFA vẫn chưa đưa ra tuyên bố rõ ràng về tương lai của Iran tại giải đấu hay về đội tuyển nào sẽ thay thế Iran tại World Cup 2026. Thời điểm xảy ra cuộc tấn công cũng đặc biệt nhạy cảm đối với Chủ tịch FIFA Gianni Infantino.

Tháng 12 năm ngoái, ông Gianni Infantino đã trao giải thưởng FIFA Peace Prize đầu tiên cho Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, cho đến nay người đứng đầu FIFA vẫn chưa đưa ra bình luận công khai nào về cuộc xung đột.

Tổng thư ký FIFA Mattias Grafstrom cho biết tổ chức này đang theo dõi sát diễn biến tình hình.

“Chúng tôi đã có cuộc họp hôm nay. Hiện còn quá sớm để bình luận chi tiết, nhưng chúng tôi sẽ theo dõi diễn biến của mọi vấn đề trên thế giới,” ông Grafstrom nói tại cuộc họp ở Wales.

FIFA cho biết họ sẽ tiếp tục trao đổi với chính phủ các nước chủ nhà khi giải đấu chỉ còn hơn ba tháng nữa sẽ khởi tranh.

Về vấn đề này, giáo sư Simon Chadwick cho rằng thật khó có thể thay đổi địa điểm thi đấu của đội tuyển Iran từ Mỹ sang Canada hoặc Mexico.

“Việc chuyển sân đấu chỉ vì một trường hợp cá biệt là chưa từng có, đặc biệt khi Chủ tịch FIFA và Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump có một mối quan hệ rất thân thiết”, ông nói.

World Cup 2026 không phải là sự kiện thể thao duy nhất chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị hiện nay.

Nhiều sự kiện thể thao quốc tế khác cũng đứng trước nguy cơ bị gián đoạn. Các trận giao hữu chuẩn bị cho World Cup dự kiến tổ chức tại Qatar có thể phải thay đổi địa điểm sau khi Iran phóng tên lửa vào các quốc gia trong khu vực Vùng Vịnh.

Với đội tuyển Iraq, huấn luyện viên trưởng Graham Arnold không thể rời khỏi Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) do nước này đóng cửa không phận. Trong khi đó, các cầu thủ và thành viên đội tuyển gặp khó khăn khi xin visa nhập cảnh Mexico do đại sứ quán của nước này tạm thời đóng cửa.

Giải đua xe Công thức 1 cho biết một số đội đua đã phải điều chỉnh lịch trình di chuyển trước chặng mở màn mùa giải tại Australia. Trong khi đó, một giải quần vợt tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất cũng phải tạm dừng sau khi xảy ra một cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) gần khu vực thi đấu.

Trong bối cảnh đó, giáo sư Simon Chadwick cho rằng FIFA sẽ tìm mọi cách tránh kịch bản loại Iran khỏi World Cup, bởi điều này có thể tạo ra tiền lệ phức tạp cho thể thao quốc tế.

Theo ông, nếu xung đột kết thúc và các bên tìm được giải pháp ngoại giao, World Cup thậm chí có thể trở thành cơ hội thúc đẩy đối thoại và cải thiện quan hệ quốc tế.