Cửa hàng, văn phòng nhỏ nên chọn máy chấm công vân tay hay khuôn mặt?
Với cơ sở vài chục người, lựa chọn giữa máy vân tay và máy nhận diện khuôn mặt nên bắt đầu từ đôi tay người chấm công, chỗ đặt máy và việc có máy tính hay không, hơn là từ bảng thông số.
“Nên mua máy vân tay hay máy khuôn mặt?” là câu hỏi mà chủ cửa hàng, phòng khám hay văn phòng nhỏ thường đặt ra đầu tiên khi lần đầu trang bị máy chấm công. Câu trả lời ngắn là cả hai loại đều chấm chính xác nếu được đặt đúng chỗ và dùng đúng người. Câu trả lời đầy đủ nằm ở vài chi tiết rất đời thường mà người mua ít khi được hỏi.
Theo kinh nghiệm của đội kỹ thuật Digiplus, doanh nghiệp tại Hà Nội chuyên lắp đặt thiết bị chấm công và kiểm soát ra vào, với cơ sở dưới 50 người, có ba yếu tố quyết định gần như toàn bộ lựa chọn.

Máy chấm công lắp cạnh khu vực làm việc của một cửa hàng nhỏ. Ảnh: Digiplus
Nhìn vào đôi tay người chấm công
Máy vân tay đọc các đường vân trên đầu ngón tay. Với nhân viên văn phòng, thu ngân hay nhân viên bán hàng, đầu ngón tay thường khô và sạch, máy chấm công vân tay đọc nhanh và hầu như không lỗi. Khó khăn bắt đầu ở những nghề khiến vân tay bị mòn hoặc thường xuyên ướt: thợ bếp, thợ làm tóc tiếp xúc hóa chất, thợ cơ khí, thợ xây. Người lớn tuổi cũng hay có vân tay mờ hơn người trẻ. Ở những nơi này, máy vân tay vẫn dùng được, nhưng sẽ có vài người phải đặt tay hai, ba lần mỗi sáng, và đó là mầm mống của những câu “máy không nhận”.
Có hai hướng xử lý. Nếu vẫn chọn máy vân tay, nên đăng ký cho mỗi người ít nhất hai ngón ở hai bàn tay, để khi một ngón bị đứt tay hay băng bó vẫn còn ngón kia. Nên chọn dòng máy có kèm đầu đọc thẻ, để người có vân tay quá mờ dùng thẻ thay thế. Còn nếu trong cơ sở có nhiều người làm việc tay ướt hoặc tay bẩn, máy nhận diện khuôn mặt là lựa chọn ít phiền hơn, vì người lao động không phải chạm vào máy.

Máy chấm công vân tay kèm đầu đọc thẻ, dòng máy phổ biến ở văn phòng và cửa hàng. Ảnh: Digiplus
Chỗ đặt máy quyết định nhiều hơn người ta nghĩ
Máy khuôn mặt dùng camera, nên ánh sáng là yếu tố quan trọng nhất. Đặt máy đối diện cửa kính hoặc cửa cuốn mở ra đường, nắng chiếu ngược sẽ làm khuôn mặt người đứng trước máy bị tối, máy nhận chậm hoặc không nhận. Vị trí phù hợp là trong nhà, cách cửa ra vào vài bước, ánh sáng đều. Máy vân tay ít kén ánh sáng hơn nhưng không chịu được bụi, nước mưa hắt vào hay hơi dầu mỡ từ bếp, vì mặt kính đọc vân tay bẩn thì ngón tay sạch cũng khó nhận.
Cũng cần xem ở chỗ đặt máy có dây mạng hay không. Nhiều cửa hàng chỉ có wifi, còn modem nằm ở tầng trên. Khi đó nên chọn dòng máy có kết nối wifi để khỏi phải kéo dây, hoặc chấp nhận lấy dữ liệu bằng USB.
Có máy tính bật thường xuyên hay không
Không ít cơ sở nhỏ không có máy tính bật cả ngày, chủ cửa hàng xem công trên điện thoại hoặc nhờ kế toán dịch vụ làm lương. Với trường hợp này, nên ưu tiên dòng máy có cổng USB xuất báo cáo trực tiếp: cắm vào là ra file, không cần cài phần mềm. Bộ nhớ của các dòng máy vân tay phổ thông hiện nay lưu được từ 100.000 đến 200.000 lượt chấm. Với một cửa hàng 20 người, mỗi người chấm bốn lượt một ngày, chừng đó đủ dùng nhiều năm, nên dữ liệu không mất dù cả tháng không ai rút ra.
Ở nơi điện lưới chập chờn, một số dòng máy có pin lưu điện dùng được tới 8 giờ, nên mất điện buổi sáng nhân viên vẫn chấm công bình thường.
Một việc nhỏ nhưng hay bị quên là đặt người quản trị cho máy. Máy mới lắp thường chưa có mật khẩu, ai đứng trước máy cũng có thể bấm vào menu, sửa giờ hay xóa dữ liệu. Ngay sau khi lắp, nên gán quyền quản trị cho chủ cơ sở hoặc một người được giao, để nhân viên chỉ chấm công được chứ không vào được phần cài đặt. Thẻ từ cũng cần quản lý tương tự: thẻ có thể đưa cho người khác chấm hộ, nên chỉ cấp thẻ cho người thật sự không dùng được vân tay.

Máy nhận diện khuôn mặt kết hợp vân tay và bàn phím, phù hợp nơi có nhiều người làm việc tay ướt. Ảnh: Digiplus
Chênh lệch chi phí và dữ liệu sinh trắc
Theo bảng giá niêm yết trên website Digiplus tại thời điểm viết bài, các dòng máy vân tay kèm thẻ phổ thông có giá dưới 2,5 triệu đồng, máy nhận diện khuôn mặt phổ thông khoảng 3 đến 5 triệu đồng, còn dòng kết hợp khuôn mặt, vân tay và mở khóa cửa có giá cao hơn. Khoản chênh vài triệu đồng chỉ trả một lần cho một thiết bị dùng nhiều năm. Nếu máy khuôn mặt giúp bớt được những lần tranh cãi “máy không nhận” mỗi tháng, phần chênh lệch ấy không lớn.
Dù chọn loại nào, cơ sở cũng đang giữ dữ liệu sinh trắc học của nhân viên, thuộc nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm theo quy định hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cách làm đúng là thông báo rõ mục đích cho nhân viên, lấy xác nhận đồng ý khi đăng ký, chỉ giao quyền quản lý máy cho một người và xóa mẫu vân tay, khuôn mặt của người đã nghỉ việc. Máy vân tay phổ biến lưu mẫu đặc trưng dạng số chứ không lưu ảnh ngón tay, nhưng điều đó không thay cho việc hỏi ý kiến người lao động.

Gợi ý chọn máy theo tình huống của cơ sở nhỏ. Đồ họa: Digiplus
Với phần lớn cơ sở nhỏ, một chiếc máy vân tay đặt đúng chỗ, đăng ký đủ hai ngón cho mỗi người đã dùng ổn nhiều năm. Máy khuôn mặt đáng cân nhắc khi đôi tay người lao động không thuận cho máy đọc, hoặc khi chủ cơ sở muốn tận dụng luôn chức năng mở khóa cửa ra vào.
Công ty Cổ phần Digiplus – 93 ngõ 72 Tôn Thất Tùng, phường Kim Liên, Hà Nội – Điện thoại: 0372 669 992









Ý kiến bạn đọc