Kết nối bằng âm nhạc

Trong dòng chảy cuộc sống, khi những khác biệt về ngôn ngữ hay khoảng cách địa lý trở thành rào cản, thì âm nhạc lại hóa thành một nhịp cầu êm ái. Thông qua các chương trình giao lưu nghệ thuật giữa Việt Nam và quốc tế, những giai điệu đã thay cho lời chào, đưa các nền văn hóa xích lại gần nhau một cách chân thành và thấu cảm hơn. Hòa trong dòng chảy ấy, những âm vang mang đậm bản sắc của quê hương Tuyên Quang cũng đang góp thêm một nét vẽ hiền hòa, gọi mời bè bạn muôn phương.

Tiết mục biểu diễn của Đoàn nghệ thuật dân tộc tỉnh Tuyên Quang tại châu Văn Sơn (Trung Quốc).

Những giai điệu thay lời kết nối

Trong bối cảnh ngoại giao hiện đại, khi “quyền lực mềm” ngày càng được chú trọng trong chiến lược đối ngoại, những hoạt động giao lưu nghệ thuật không chỉ dừng lại ở giá trị biểu diễn đơn thuần. Âm nhạc đang được nhiều quốc gia lựa chọn như một phương thức tinh tế để mở rộng không gian tiếp xúc, tạo dựng đối thoại và thúc đẩy hợp tác văn hóa. Có thể xem đây là một hình thức ngoại giao thẩm mỹ, mở ra những khoảng lặng cần thiết để xây dựng niềm tin và cảm xúc tích cực trong quan hệ quốc tế. Khi ngôn từ hoặc lập luận gặp giới hạn, những câu chuyện bằng âm thanh sẽ giúp các dân tộc đến gần nhau hơn qua trải nghiệm chung.

Thực tế thời gian qua, công chúng yêu nghệ thuật đã có dịp thưởng thức nhiều chương trình giao lưu đặc sắc, minh chứng rõ nét cho sức mạnh của “ngoại giao âm nhạc”. Tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, buổi hòa nhạc kỷ niệm 75 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hungary đã cho thấy âm nhạc là điểm gặp gỡ tự nhiên của các nền văn hóa. Tại đây, giai điệu Trung Âu được trình bày bên cạnh âm hưởng Việt Nam; mỗi nền văn hóa giữ trọn bản sắc riêng nhưng vẫn tìm thấy sự cộng hưởng. Hay mới đây vào tháng 4-2026, đêm Hòa nhạc hữu nghị Việt Nam - Slovakia tổ chức trang trọng tại Nhà hát Hồ Gươm lại mang đến một cuộc trò chuyện duyên dáng giữa phương Đông và phương Tây. Những bản nhạc thính phòng châu Âu, qua bàn tay tài hoa của nghệ sĩ Slovakia, khi đặt cạnh âm hưởng truyền thống Việt Nam không hề khiên cưỡng mà nâng đỡ nhau tạo nên một không gian thưởng thức sang trọng. Sự giao thoa ấy phản ánh đúng tinh thần của ngoại giao văn hóa: tôn trọng sự khác biệt, hướng tới thấu hiểu và tăng cường tin cậy.

Không chỉ kết nối với châu Âu, âm nhạc còn là sợi dây thắt chặt tình láng giềng. Tối 15-4, Chương trình nghệ thuật hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc (chào mừng chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân tới Trung Quốc, đồng thời chào mừng Năm hợp tác du lịch Việt Nam - Trung Quốc 2026 - 2027) đã trở thành biểu tượng sinh động cho sự hòa quyện giữa hai nền văn hóa. Dưới sự chỉ huy của Nhạc trưởng Đồng Quang Vinh cùng sự tham gia của nhiều đơn vị nghệ thuật lớn, tác phẩm “Hello Vietnam” đan xen cùng dân ca Trung Quốc “Hoa Nhài” do ca sĩ Nguyễn Thị Ngọc Hà và Trần Nguyễn Kim Ngân trình diễn đã tạo nên một tiết mục tuyệt đẹp.

Nhớ lại khoảnh khắc đứng trên sân khấu hôm ấy, ca sĩ Trần Nguyễn Kim Ngân xúc động chia sẻ: “Trên sân khấu giao lưu, chúng tôi không dùng lời nói để giao tiếp. Khi tiếng đàn, bài ca cất lên, các nghệ sĩ chỉ cần nương theo nhịp phách của nhau, nhìn vào ánh mắt nhau là đã thấu hiểu được thông điệp của tình láng giềng. Cảm giác lúc ấy rất thiêng liêng, nghệ thuật đã tự nó làm nhiệm vụ kết nối những tâm hồn đồng điệu”.

Những đêm nhạc như vậy đang từng bước vẽ nên một bức tranh ngoại giao văn hóa đa sắc, gửi gắm thông điệp hiền hòa về một đất nước Việt Nam trân trọng bản sắc cội nguồn và luôn sẵn lòng làm bạn với thế giới.

Một tiết mục biểu diễn nghệ thuật tại chương trình Giao lưu hữu nghị Việt Nam - Hoa Kỳ.

Giai điệu quê hương cùng bè bạn

Sự kết nối qua âm nhạc không chỉ diễn ra ở những sân khấu lớn của Thủ đô, mà còn được tiếp nối nhịp nhàng tại các địa phương. Trong bức tranh đa sắc ấy, Tuyên Quang đang lặng lẽ đóng góp những thanh âm nguyên bản của mình. Việc gìn giữ và mang nét đẹp văn hóa truyền thống đi giao lưu quốc tế chính là cách để địa phương tự hào bước vào dòng chảy hội nhập.

Đều đặn mỗi năm, Đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh Tuyên Quang có từ 3 đến 4 chuyến lưu diễn tại nước ngoài, đồng thời thường xuyên có các đợt biểu diễn nghệ thuật phục vụ các đoàn ngoại giao khi đến thăm tỉnh. NSƯT Nguyễn Thu Hồng, Trưởng đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh chia sẻ, những năm qua đoàn đã đi lưu diễn tại nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Trung Quốc... Hành trang mà các nghệ sĩ mang theo đến những sân khấu quốc tế ấy không phải là những kỹ thuật âm nhạc hiện đại, mà là tiếng đàn Tính bổng trầm, những vũ điệu dân gian truyền thống của đồng bào các dân tộc. Giữa nhịp sống hối hả của nước bạn, thanh âm mộc mạc từ núi rừng Tuyên Quang lại mang đến một khoảng lặng bình yên đến lạ.

Nhớ lại kỷ niệm trong một chuyến lưu diễn tại Trung Quốc, NSƯT Thu Thảo chia sẻ: “Lúc âm nhạc miền núi và những điệu múa bản làng Tuyên Quang được thể hiện, cả hội trường im lặng lắng nghe. Sau đêm diễn, nhiều khán giả đã đến tận nơi để xin chạm vào chiếc đàn Tính, họ hỏi về ý nghĩa của những bộ trang phục thổ cẩm. Dù họ không hiểu tiếng Việt nhưng nụ cười và những tràng pháo tay của họ cho chúng tôi biết rằng, văn hóa quê hương mình đã chạm đến trái tim họ”.

Thế nhưng, để có được những chuyến đi mang lời ca tiếng hát ra thế giới ấy, ngọn lửa nghệ thuật luôn được ủ ấm mỗi ngày từ chính các nếp nhà, bản làng. Từ những phong trào văn nghệ quần chúng được duy trì bền bỉ khắp các thôn bản, tổ dân phố, nghệ thuật truyền thống đã có một lớp phù sa màu mỡ để nuôi dưỡng gốc rễ. NSƯT, Nhạc sỹ Ngô Sỹ Tùng chia sẻ, tình yêu văn hóa của bà con nơi cơ sở chính là nhịp đập, là bệ phóng vững chắc giúp nghệ thuật chuyên nghiệp của tỉnh nhà tự tin vươn ra ngoài biên giới.

Sự đón nhận nồng nhiệt từ bè bạn năm châu cho thấy, những gì xuất phát từ giá trị văn hóa chân thật sẽ luôn tìm được sự trân trọng. Giao lưu âm nhạc không chỉ mang lại niềm vui thưởng thức, mà còn mở ra những cánh cửa mới cho du lịch và sự phát triển. Để rồi từ những giai điệu hiền hòa ấy, bè bạn phương xa thêm hiểu, thêm yêu và mong muốn một ngày được tìm về với vùng đất Tuyên Quang - nơi đã ươm mầm nên những thanh âm làm say đắm lòng người.

Giang Lam